Genf

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Hops zue: Navigation, Suech
Der Artikel beschäftigt sich mit de Stadt Genf. Anderi Artikel verzeled über de gliichnamigi Kanton.
Wappe
Wappe vu Genf
Basisdate
Kanton: Genf
Bezirk: (Genf het e kei Bezirk)
BFS-Nr.: 6621
PLZ: 1200
Koordinate: 46° 12' n. Br.
6° 9' ö. L.
Höchi: 375 m ü. M.
Flächi: 15.86 km²
Iwohner: 185'028 (31. Dezember 2005)
Websyte: www.ville-geneve.ch
Charte
Charte vu Genf


Gämf ([g̥ämf]; fr. Genève [ʒəˈnɛv]; Patois: Zenéva [ðənəva]) isch die zwäitgröschti Stadt vo de Schwiiz. Gämf liit am Lac Léman. Vo dem See chunnt au de Fluss wo dur d Stadt flüsst, d Rhône, de ander Fluss, wo vo de Berge chunnt, isch d Arve. Gämf als Stadt hät öppe 185'000 Iiwohner, mit em Kanton sind's öppe so 445'000 Iiwohner.

[ändere] Gschicht

Gämf isch scho i de jüngere Staizitt bisidlet gsii, wie Füürstele us dere Zitt biwiiset. I de Bronzezitt isch den d Geged um Gämf usserordeli dicht bisidlet gsii, spöter aber het d Bivölkerig abgnoo.

D Allobroger, en keltische Stamm, hend spötistens um 200 v.Chr. ufem Hügel Saint-Pierre zwüschet em See, de Rhône und de Arve e bifestigts Oppidum errichtet, wo de Seehafe und d Flussöbergeng öberwacht het. D Römer hend 122/120 v.Chr. d Allobroger underworfe und i di römisch Provinz Gallia Narbonensis iiglideret. Di alt Sidlig Genava und de Hafe sind usbaut wore. Um 100 v.Chr. isch öber d Arve e Holzbrugg baut wore und de Hafe isch verstärcht wore. Um 80 v.Chr. isch bim Hafe e 3 Meter höchi Staute us Aicheholz ufgstellt wore, wo mit Menscheopfer verert woren isch. D Brugg öber d Rhône aber het de Julius Cäsar im März 58 v.Chr. abriisse loo, um z verhindere as d Helvetier dör d Provinz Narbonensis züchet.

Denn het sich d Stadt zumene wichtige Handelszentrum entwicklet und de Hafe isch immer mee uusbaut wore. Noch dem d Alemane um 260 Genava plünderet hend, isch e Stadtmuur baut wore. I de zwait Hälfti vom 4. Jh. isch Gempf Bischofssitz wore miteme prächtige Palast, de erst bikannt Bischof isch de Isaac gsii (um 400). Wo ane 443 d Burgunder i de Sapaudia agsidlet wore sind, isch Gempf Sitz vom burgundische König wore, nebet Lyon und Vienne. Wo de König Gundobad Striit mit sim Brüeder Godigisel, wo z Genf residiert het, Striit öbecho het, het de Gundobad Gemf abgfacklet, aber nochem Tod vom Godigisel wider ufbaue lo. Im Joor 534 isch s Burgunderriich vo de Merowinger underworfe wore und Tail vom Fränkische Riich wore. Ane 563 het e Tsunami, uusglöst dör e Bergsturz am obere Gemfersee, s Hafeviertel vo Genf öberfluetet.

D Machtverhältnis im Mittelalter sind immer komplizierter wore, und s Verhältnis zwöschet em Bischof vo Gemf und de Groofe vo Gemf sind nöd grad die beste gsii. Um 1250 hend d Groofe vo Savoye d Herrschaft öbernoo und sich mit de Gemfer Börgerschaft agfründet, um di politisch Macht vom Bischof z schwäche. Aber au d Eidguenots, und de König vo Burgund hend versuecht immer mee Iifluss uf die wichtigi Stadt z nee, so as d Börgrschaft vo Gemf immer wider noji Vertreg het müese uufsetze.

I de Renaissance hät de Reformator Johannes Calvin (1509–1564) z Gänf sini Lehre verbräitet. As folg vo de Reformation isch im Joor 1535 de Bischof endgültig entmachtet wore und er het müese d Stadt verloo. 1815 hät sich Gänf de Äidgnosseschaft agschlosse. Im 20. Jaarhundert sind vili international wichtigi Organisatione uf Gänf cho; zum Bispiil d UNO oder au s CERN um nur einigi z nänne. In Gänf isch au s World Wide Web entwickled worde.

[ändere] Lag

Gänf lit am Uusfluss vo de Rhône. De Kanton Gänf bildet de Südweschtzipfel vo de Schwiiz und grenzt nur im Nordweschte a d Schwiiz, alles andere ghört zu Frankriich.

[ändere] Lueg no

D Gänfer Altschtadt im Winter
D Gänfer Altschtadt im Winter


Dr Artikel „Genf“ isch leider no ziimle kurz! Wenn du aber meh zu dem Thema weisch, schrib's eifach dezue und mach us dem Schtumpe en ebbas umfangriichere Artikel.


Persönlichi Wärkzüg