Bellinzona
| Wappe | |
|---|---|
|
|
|
| Basisdate | |
| Kanton: | Tessin |
| Bezirk: | Bellinzona |
| BFS-Nr.: | 5002 |
| PLZ: | 6500 |
| Koordinate: | 46.199996 n. Br. 9.016659 ö. L. |
| Höchi: | 227 m ü. M. |
| Flächi: | 19.1 km² |
| Iwohner: | 17.373 (31. Dezember 2010) [1] |
| Website: | www.bellinzona.ch |
|
Piazza Collegiata |
|
| Karte | |
Bellinzona (lombardisch Belinzòna, dytsch veraltet Bellenz) isch e Stadt im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Bellinzona im Bezirk Bellinzona. Mit 17373 Yywohner (31. Dezämber 2010) isch si no Lugano di zwootgreescht Stadt im Kanton.
Inhaltsverzeichnis |
[ändere] Geografi
Bellinzona lyt in dr Dalebeni eschtlig vum Fluss Tessin am Fueß vum Gotthardmassiv in dr Nechi vu dr Gränze vum Sopraceneri (em nerdlige Tessin) un em Sottoceneri (em Sidtessin). Zue dr Gmai ghere au no d Fraktione Artore, Carasso, Daro un Ravecchia.
[ändere] Gschicht
Bellinzona isch zum erschte Mol gnännt wore anne 590 as Belitio oder Belintiona, derno as Berinzona, Beliciona, Birrinzona un 1168 Birizona, 1218 as Bilizone. Dr Ort isch strategisch wichtig gsii vor dr d Bäss St. Gotthard, Lukmanier un San Bernardino. D Stadt Como het Bellinzona anne 1242 an Mailand verchauft. No verschidene Bsitzwächsel isch s schließli im Johr 1503 vum franzesische Chenig Ludwig XII. im Verdrag vu Arona an Uri, Schwyz un Unterwalde chuu.
Anne 1907 sin di bishärige Gmaine Carasso, Daro un Ravecchia zue Bellinzona yygmaindet wore.
[ändere] Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Bellinzona isch dr Brenno Martignoni.
[ändere] Bevelkerigsentwicklig
| Johr | 1850 | 1860 | 1870 | 1880 | 1888 | 1900 | 1910 | 1920 |
| Yywohner | 3209 | 3462 | 3950 | 4038 | 5553 | 8255 | 10406 | 10232 |
| Johr | 1930 | 1941 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 |
| Yywohner | 10706 | 10948 | 12060 | 13435 | 16979 | 16743 | 16849 | 16463 |
[ändere] Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Bellinzona ghert zum Ticinese.
[ändere] Kultur
- Piazza Blues Festival (syt 1989 alljohr im Juli mit rund 30'000 Zueschauer)
- Rabadan, d Fasnet vu Bellinzona. No dr Tradition soll s d Fasnet z Bellinzona scho syter 1862, dr Uusdruck Rabadan (vum piemontesische Wort fir "Chrach") isch syter 1874 belait.
[ändere] Böuwärch
- Drei Burge vu Bellinzona (syt 2000 UNESCO Wälterb): Burg Castel Grande (S. Michele), Burg Montebello (S. Martino, hite mit em Museo Civico), Burg Sasso Corbaro (S. Barbara)
- d Stadtmuure (Murata)
- Chilche SS. Pietro e Stefano (13. Jh., umböue im spote 14. un frieje 15. Jh. un wider 1733-64)
- Chilche S. Maria delle Grazie (15. Jh.)
- Chilche S. Maria del Ponte (14. Jh.)
- Chilche S. Biagio, Ravecchia (romanisch, mit Freske us em 14. un 15. Jh.)
- Chilche S. Sebastiano, Daro
- Chilche S. Roco (14. Jh.)
- Evangelisch-Reformierti Chilche
- Teatro Sociale (1847)
[ändere] Lyt
- z Bellinzona uf d Wält chuu
- Marco Baggiolini (* 1936), Schwyzer Biochemiker un Immunolog
- Renato Berta (* 1945) Schwyzer Kameramann vu dr Nouvelle Vague
- Massimo Busacca (* 1969), Schwyzer Fueßballschidsrichter
- Franco Cesarini (* 1961), Schwyzer Komponischt un Dirigänt
- Mauro Lustrinelli (* 1976), Schwyzer Fueßballspiler
- Kubilay Türkyılmaz (* 1967), Schwyzer Fueßballspiler
- z Bellinzona gstorbe
- Karl Helfferich (1872–1924), dytsche Bolitiker
- Laura Solari (1913–1984), italienischi Schauspileri
- Arthur Menge (1884–1965), Oberburgermaischter vu Hannover vu 1925 bis 1937
[ändere] Weblink
S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Bellentz in der Topographia Helvetiae, Rhaetiae et Valesiae (Matthäus Merian)“.
- http://www.bellinzona.ch
- D Burge vu Bellinzona
- Artikel Bellinzona im Historische Lexikon vo dr Schwiiz