Sarnen
| Wappe | |
|---|---|
 |
|
| Basisdate | |
| Kanton: | Obwaudä |
| Bezirk: | |
| BFS-Nr.: | 1407 |
| PLZ: | 6056,6060–6063 |
| Koordinate: | 46.897214 n. Br. 8.24722 ö. L. |
| Höchi: | 470 m ü. M. |
| Flächi: | 70.01 km² |
| Iwohner: | 9.971 (31. Dezämber 2010) [1] |
| Website: | www.sarnen.ch |
| Karte | |
 |
|
Sarne, amtlig hochdütsch Sarnen, isch en Iiwohnergmeind und dr Hauptort vom Kanton Obwalde in dr Schwiiz.
Inhaltsverzeichnis |
[ändere] D Geographii
D Gmeind lit am nördligen Ändi vom Sarnersee uf ere Höchi vo 470 m.ü.M. D Ort Wile, Stalde, Ramersbärg und Kägiswil ghöre au zur Gmeind Sarne. Dr Wichelsee lit deilwiis uf em Gebiet vo dr Gmeind Sarne.
[ändere] Gschicht
Während dr Helvetische Republik zwüsche 1798 und 1803 isch Sarne dr Hauptort vom Distrikt Sarne vom Kanton Waldstette gsi. In dr Mediation 1803 isch dann d Souveränität vom Halbkanton Obwalde widerhergstellt worde und sit denn isch Sarne wider dr Hauptort vo Obwalde.
[ändere] Dr Landessänder Sarne
In dr Nöchi vo Sarne het sich bis zur Midde vo de 1990er Johr dr Landessänder Sarne befunde, e Radiosänder im Middelwälleberiich mit ere Steilstrahlantenne. Si het s nächtlige Brogramm Radio Beromünster gsändet. Die Aalag isch hüte as Mittelwällesänder usser Betriib.
[ändere] Katastrophe
Am Samschtig, am 14. Oigschte 1468 zwische Eis und Zwei am Namittag, hed ä verheerende Brand z Sarne mindeschtens zweiäzwenzg Hiiser zerschteert, drunder oi s Radhuis, wo 1418 puiwä worden isch. Äs wird verzellt, dr Bruäder Chlois heig dä Brand glescht, indäm er vom Fliäli uis mit dä Hend s Chriizzäichä gmachd häig.[1] I dr Nacht vom 5. zum 6. Abrellä 1919 isch s zun äre Brandkatastrophe am Dorfplatz vo Sarne cho. Drbiä sind s Zumft- und Gasthuis «Zum Schlissel» und s Wohnhuis «Joller» apäbrunnä.
Am 9. August 1831 het die Grossi Melchaa d Gegend überschwemmt. Wil das immer wider bassiert isch, isch zwüsche 1878 und 1880 d Melchaa verleit worde und fliesst sithär nüme dur Sarne sonder diräkt in Sarnersee. Zwüsche 1881 und 1882 isch dr Abfluss vom Sarnersee in d Sarner Aa verdieft worde. Bim Alpehochwasser 2005 isch dr Sarnersee wider über d Ufer gflosse und het z Sarne grossi Schäde aagrichdet.[2][3]
Mä weiss vo Ärbebe im 14. Johrhundert und au in de Johr 1774 – 1777 het s in dr Gegend vo Sarne mehreri Ärdbebe mit ere Sterki vo wenigstens Io = VII gee.[4] Bi de Ärdbebe vom 17. Februar und vom 14. Merz 1964 si e baar Hüüser z Sarne beschädigt worde, so dass si hai müesse abgstützt wärde.[5] Au d Sarner Pfarrchille St. Peter und Paul isch vom Ärdbebe, won e Sterki vo 5,7 gha het, beschädigt worde.[6]
-
Landebärg
-
Häxedurm
-
Pfarrchille St.Peter und Paul
-
Dorfblatz
-
Sarnersee mit Sarne
-
Sarne am Sarnersee um 1900
[ändere] Weblingg
Allmänd (Commons): Sarnen — Witeri Mulitimediadateie zum Artikel[ändere] Fuessnote
- ↑ Quellen Bruder Klaus, Nr. 301
- ↑ Hochwasser Obwalden 2005 (PDF, 4,7 MB) Bricht vom Kanton Obwalde mit vile Fotene
- ↑ Hochwassersituation August 2005 Hochwasserbricht vom Verner Nielsen, abgrüeft am 21. April 2010
- ↑ Seismizität der Nord- und Zentralschweiz Technische Bricht NTB 00-05 vo dr Nagra (Nationali Gnosseschaft für d Lagerig vo radioaktive Abfäll), Dezämber 2000
- ↑ Erdbebenschäden in Sarnen Video vo SF Wissen vom 27. März 1964, 1:13 Min.
- ↑ Expertenbericht: Erdbeben und Kulturgüter (PDF) der Arbeitsgruppe Erdbeben und Kulturgüter im Auftrag des Bundesamtes für Bevölkerungsschutz (BABS), Ende Dezember 2004
