Luzern

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Luzern
Wappe vo Luzern
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Lozärn (LU)
Wahlchreis: Luzern-Stadtw
BFS-Nr.: 1061i1Expression-Fähler: Nit erkannt Satzzeiche „'“f4
Poschtleitzahl: 6000–6009, 6014–6015
UN/LOCODE: CH LZN (Luzern)
CH LIT (Littau)
CH RBU (Reussbühl)
Koordinate: 665450 / 21135647.058.3436Koordinaten: 47° 3′ 0″ N, 8° 18′ 0″ O; CH1903: 665450 / 211356
Höchi: 436 m ü. M.
Flächi: 37,4 km²
Iiwohner: 79'478 (1. Januar 2010)[1]
Stadtpräsident: Stefan Roth (CVP)
Website: www.stadtluzern.ch
Stadtzentrum

Stadtzentrum

Karte
Bannalpsee Ägerisee Lauerzersee Rotsee Sarnersee Soppensee Seelisbergsee Vierwaldstättersee Wichelsee Zugersee Kanton Aargau Kanton Nidwalden Kanton Obwalden Kanton Schwyz Kanton Uri Kanton Zug Kanton Zürich Entlebuch (Amt) Hochdorf (Amt) Sursee (Amt) Willisau (Amt) Adligenswil Buchrain LU Dierikon Ebikon Gisikon Greppen Honau LU Horw Kriens Luzern Luzern Malters Meggen LU Meierskappel Root LU Schwarzenberg LU Udligenswil Vitznau WeggisKarte von Luzern
Iber des Bild
w
Logo

Lozärn (dt. Luzern, frz. Lucerne, it./rät. Lucerna) esch e Stadt i de Zentralschwiiz. Si esch Hauptstadt vom glichnamige Kanton ond bes Endi 2012 ou Houptort vom Amt Lozärn (Bezerk). Sed 1. Januar 2013 belded Stadt allei de Wahlchreis Lozärn-Stadt innerhaub vom Kanton.

Lozärn esch de wertschaftlechi ond kulturelli Mettelponkt vo de Zentralschwiiz. D Laag am Vierwaldstettersee, met Bleck i d Bärge (Pilatus, Rigi ) macht en bsonders grosse Iidrock. Drom esch Lozärn scho sehr früe (ab 1840) zonere Höchborg för de Tourismus worde.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Lozärn liid am Nordweschtändi vom Vierwaldstettersee. Ond zwar gnau det, wo d Rüüs usem See useflüsst. D Rüüs teilt d Stadt uf: Rächts vode Rüss liid d Altstadt ond e Teil vo de neuere Quartier (Maihof, Brambärg, Wäsmeli, Halde etc.), lenggs vom Floss esch d Chlii- ond d Neustadt. D Chliistadt esch s eltischte Quartier. Wiiteri Quartier wie Onder- ond Obergrond, Gütsch, Bruch, Trebsche ond no meh Quartier ghöred zom lengge Ufer.

D Flechi vom Lozärner Stadtgebiet betreid 37,4 km² (bis Endi 2009; 24,15 km²). Do devo send 60,4 % Sedligsflechi, 11,6 % Landwertschaftszone ond 25,9 % Wald (Stand 2009). Am 1. Januar 2010 hed d Stadt Lozärn met de Gmeind Littau LU zu de "noie" Stadt Lozärn fusioniert.

Lozärn gränzt im Norde a d Gmeinde Mauters, Nöiechöuch ond Ämme, im Oschte a Äbike ond Adlige, im Südoschte a Megge, im Süde a Horb ond im Weschte a Chriens.

Kultur ond Sport[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Kultur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Di bekanntischte Kulturveraaschtaltige send:

  • d'Fasnacht (vom Schmotzige Donnschtig bes am Güdisziischtig; d'Woche vorem Äschelimettwoch = Aschermittwoch)
  • s'Lozärner Stadtfäscht (17 Fäschtböni met Blues, Jazz, Rock, Musicals, Pop; Ändi Juni)
  • s'Blue-Balls-Festival (Blues, Jazz, Rock, Pop; Ändi Juli)
  • d'Musigfäschtwoche (Klassischi Musig)

Lozärn het mereri Theater ond Kinos. Em KKL, ede Schüür, em Sädel, em noie Kulturzentrom Südpol z'Chriens (sit 2008, anstatt de Boa) ond em Kulturpavillon am See chammer go Konzärt lose.

Z'Lozärn hets au mereri Musigschuele. Di wechtigschte send s'Konservatorium (för klassischi Musig) ond d'Jazzschuel (Jazz, aber au Blues)

Sport[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De bekanntischti Sportverein vo Lozärn esch de FCL (Fuessball-Club Lozärn). Är spelt ide höchschte Schwiizer Liga (Raiffeisen Super League).

Anderi populäri Sportarte send Tennis, Ruedere, Handball, Schwemme, Volleyball ond Iishockey met etleche Klubs, wo ide oberste Lige speled. Osserdem geds au de alljörlechi Stadtlauf ond neu de "Lucerne Marathon".

Wertschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Frömdevercheer (Tourismus) esch met grossem Abstand de wechtigschti Wertschaftszwiig. Vo eem läbed (diräkt oder endiräkt) rond 30'000 Lüüt. Mänge Industriibetreeb, wo e früenere Johre z'Lozärn dehäi gsi esch (z.B. d'Liftfirma Schindler), esch us de Stadt wägzoge. Höt schaffed d'Lüüt fascht alli em Gwärb- ond Dienschtleischtigssektor. Z'Lozärn hets aber sed dä Fusion met Littau au weder es paar Puurehööf, bsonders im Gebiet Littauerbärg.

Partnerstedt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Lozärn hed sächs Partnerstedt: Bournemouth, Ängland; Chicago, USA; Cieszyn, Pole; Guebwiller / Murbach, Elsass; Olomouc, Tschechie; Potsdam, Dütschland.

Wassertorm met Pilatus

Sehenswördigkeite[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • d'Lozärnerbocht vom Vierwaldstättersee
  • d'Rüüs. D'Rüüs chame onder anderem of de ältischte deckte Holzbrogg vo Europa öberquere (Chappelbrogg).
  • d'Chappelbrogg (noch emene Brand am 18. Auguscht 1993 weder nöi ufbout)
  • s'Löwedänkmol (au Leuedänkmol)
  • s'Konscht- ond Kongrässhuus Lozärn (KKL)
  • s'Vercheershuus
  • de Gletschergarte
  • d'Schpröierbrogg (jetzt di elteri Holzbrogg)
  • d'Museggmuur
  • s'Bourbakipanorama
  • s'Rothuus
  • d'Hofchele
  • d'Jesuitechele
  • s'Nodelwehr i de Rüüss

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistikportal zur Stadt Luzern 2010 – Erstes Statistikportal zur Stadt Luzern nach der Fusion mit Littau (PDF), 7. Oktober 2010

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Luzern – Album mit witere Multimediadateie