Kanton Nidwalden

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Wappe vor Schwiiz
Kanton Nidwaudä
Wappe vum Kanton Nidwaudä

Basisdate
Staat: Schwiiz
Abchürzig: NW
Amtssproche: Deytsch
Hauptort: Stans
Flächi: 276 km²
(Rang 22)
Iwohner: 41'242[1] (31. Dezämber 2011)
(Rang 22)
Bevölkerigsdichti: 149 Iw./km²
(Rang 18)
Bitritt zuem Bund: 1291
Websyte: www.NW.ch
Lag
Lag vum Kanton Nidwaudä in dr Schwyz
Charte
Charte vum Kanton Nidwaudä
Gmeinde
Gmeinde im Kanton Nidwaudä
Dialäkt: Nidwauderteytsch

Nidwaudä isch ä Kanton idä Zentralschweyz. Zämä midäm Haubkanton Obwaudä biudäd är dr Kanton Underwaudä, das isch einä vudä drey Urkanteen, wo 1291 bidä Grindig vudä Schweyzerischä Eidgenossäschafd drbiä gsi sind.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Nidwaudä befindet sich im Zentrum vudä Schweyz. Im Nordä wird d'Gränzä vum Viärwaudschtettersee biuded und i aunä andärä Richtigä vu Bärgchettänä. Diä agränzendä Kanteen sind: Obwaudä, Uiri, Luzärn, Schwyz und Bärn.

Zum Kanton gheerid fougendi euf Gmeindä: Stans, Stansstaad, Hergisweyl, Ännätbirgä, Buächs, Beggäriäd, Ämmättä, Dalläweyl, Oberdorf und Woufäschiässä.

Verfassig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Innerhaub vudä Schweyzer Eidgenossäschafd isch Nidwaudä ä Haubkanton. Das gid ihm grundsätzlich aui Rächd und Pflichdä we dä andärä Kanteen; einzigi Uisnahm isch, dass Nidwaudä numä einä schtatt zwee Verträtter im Schtänderat hed, und dass sey Schtimm bi Abschtimmigä bim Schtändemehr numä aus haubi Schtimm zeud wird.

Legislativä[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Landrat, das isch s kantonalä Parlamänt, hed 60 Sitz und wird ufnä Legislatuirperiodä vu viär Jahr gweelt. Diä letschtä Waalä hend am 26. Merz 2006 stattgfundä. D'Ergäbnis sind gsi:

Partei Sitze
2006
Wähleranteil
2006
Sitze
2002
Wähleranteil
2002
CVP 23 30,93 % 24 33,5 %
FDP 18 29,85 % 19 31,9 %
SVP 10 19,37 % 7 13,6 %
SPS 1 03,70 % 2 mit DN
DN 5 13,07 % 7 19,7 %
FLN 2 02,40 % 0 00,0 %
PLD 1 00,69 % 1 01,3 %

Exekutivä[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Exekutivä nännt sich Regiärigsrat und bestaad us sibä Personä. Diä bishärigä Mitgliider sind bidä Waal vum 26. Merz 2006 widergwehlt wordä. Zwee Kampfkandidatä sind klar gscheitered bim Versuäch d'Steu vudä bishärigä Regiärigsratsmitgliider iznäh. CVP und FDP steuid je drey Regiärigsmitgliider, s’Demokratischä Nidwaudä eis. Äs sind:

Dr Vorsitzend vum Gremium heisst Landammä – i dr weyblichä Form isch s d Frai Landammä – und isch fir eis Jahr gwehlt. Im Jahr 2006 isch das d Frai Landammä Lisbeth Gabriel-Blättler gsi.

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bis is 20. Jahrhundert isch Nidwaudä vu dr Landwirtschaft dominiärt gsi. Veh und Chäs sind vor auäm uf Norditaliä exportiärd wordä. Sid dr Mitti vum 19. Jahrhundert hend dr Handl, d Industrii und dr Fremdävercheer a Bedeytig gwunnä. Hit hend sich viu chleyni und mittleri Unternähmä z Nidwaudä etabliärd. D’Pilatus Flugzeygwärch (Pilatus Aircraft), wo Flugzeyg härsteud, isch ä grossä und wichtigä Arbätgäber. Viu vudä industrieuä Betriib hend sich uf Maschinäbui, Medizinalapparat, Internationalä Handl, Optik oder Elektronik spezialisiärt.

Traditioneui Betriib idä Land- und Forschtwirtschaft sind immernu vu Bedeytig. D Landwirtschaft isch uf Veehautig und Miuchprodukt spezialisiärt. D Puiräbetriib sind immer nu Familiäbetriib. Heyffig chend d Puirä eläi vudä Landwirtschaft nid läbä, wäg dem gend huiffä Puirä vor auäm wärentem Winter amenä Näbänerwärb nachä.

Fremdäverchehr[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wäd dä bärgigä Umgäbig isch Fremdäverchehr z’Nidwaudä wichtig. Dr See und d Bärgä ziähid Tourischtä im Summer und im Winter a. Diä wichtigschtä Fremdäverchehrsgebiät sind d Chlewänaup, s Stanserhorn, dr Titlis Gletscher, d Bannaup und dr Birgästock.

Referänze[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Kanton Nidwalden – Einwohnerstatistik – per 31.12.2011 (PDF).

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Kanton Nidwalden – Sammlig vo witere Multimediadateie