Kanton St. Gallen

Kantoo Sanggale Rutenbündel mit Beil
Basisdate
Hauptort:	Sankt Gallen
Flächi:	2'026 km² (Rang 6)
Iwohner:	457'289 (2003) (Rang 5)
Bevölkerigsdichti:	233 Iw./km² (Rang 11)
Bitritt zue dr Eidgnosseschaft:	1803
Abchürzig:	SG
Sproche:	Deutsch
Websyte:	Kantoo Sanggale
Karte

Dr Kanton Sanggale (IPA: saŋ.ˈg̊ːalə) isch e Kontoo im Nordoschte vo dr Schwiz.

Geografi

De Ostschwyzer Kanton grenzt a Graubünde (S), Glarus (SW), Schwyz (SW), Züri (W), Thurgau (N), en Bodesee (N) un im Oschte an Vorarlberg (Öschtrych) un Liechteschtei. Usserdem umschlüüsst er d Halbkantön Appezell Innerhode und Appezell Usserhode

De Kanton glideret sich verwaltigsmässig in 90 Gmeinde, Amtssproch isch Dütsch.

De Flächi noo beleit de Kanton de Platz 6, de Iwohnerzahl noo Platz 5 under de insgsamt 26 Schwyzer Kantön.

De höchschti Berg vom Kanton isch d Ringelschpitz mit 3'247 m über de Meereshöchi, bekannter dörfti aber de Säntis (2'502 m ü.M.) sii. Die gröschte Sanggaller See sind de Bodesee, de Zürisee und de Walesee, wo ali aber nöd usschliesslich uf St. Galler Gebiet ligged. De gröschti under letschtere isch de Schtausee Gigerwaldsee im Taminatal.

Bekannti Flüss sind de Rhii, d Thur, de Negger un d Sittere.

Bevölkerig

Sanggale hät uf de 1. Januar 2004 457'289 Iiwohner gha. Uf de 1. Januar 2005 isch d Bevölkerig lut de eidgnössische Schtatischtik uf 459'000 Iwohner gschätzt worde.

I de letschte zeh Joor hät d Kantonsbevölkerig um 4.9 % zuegno. D Bevölkerig hät i dere Zytperiode vor allem i de Waalchrais See-Gaster (8.6%), Werdeberg (8.1%) und Rhiital (7.5%) zuegno, wääred si i de Waalchrais Toggeburg (0.0%) und Sanggalle (1.6%) fascht glich blibe isch.

Von de Gsamtbevölkerig sind 27% under 20-jöörig, 59% 21- bis 65-jöörig, 13% 66- bis 90-jöörig un 0.4% über 90-jöörig.

Bürger

80% vo dr Sanggaller Bevölkerig sin Schwyzer Bürger. Dr Usländerateil isch somit um 20%. Dia schtamme us folgende Natione (Stand 2000):

• Europa: ehemooligs Jugoslawie: 8.6%; Italie: 3.4%; Dütschland: 1.8%; Türkei: 1.4%; Öschtrych: 1.1%; Schpanie: 0.7%; übrigi europäischi Länder: 1.5%. Europa insgsamt (ooni Schwyzer): 18.5%
• Übersee: Asie: 1.0%; Afrika: 0.3%; Amerika: 0.2%; Auschtralie un Ozeanie: 0.015%

19.6% sind im Usland uff d Welt cho.

Schproche

Amtsschproch isch Dütsch. Umgangsschproch isch Schwyzerdütsch. Uf Grund vo de heterogene Zämmesetzig vom Kanton durch d Meditationsakte vo 1803 exischtiered im Kanton Sanggale veschideni Dialekt, so unter anderem de Rhiitaler, de Förstelender (mit de Stadt Sanggale), de Toggeburger oder de Sargaserländer Dialekt. De Rhiitaler Dialekt isch verwandt mit em Liechtesteiner und em Vorarlberger Dialekt. Die verschidnigi sanggaller Dialekt ghöret zu de Ostschwizer Dialekt.

Bis noch em Mittelalter isch i de südliche Gegede vom Kanton Sanggalle Rätoromanisch gredt worde. Us dem Grund hend vil geografischi Näme (Ortschafte, Wiiler, Berg) i dere Gegend romanischi Herkunft. Die döttige schwyzerdütsche Dialekt hend hüt no e romanische Akzent.

Bi de Volkszälig 2000 händ 88% vo de Sanggaller agee, dass ihri Hauptsprooch Dütsch isch. Witeri Schproche: 2.8% slawischi Schproche, 2.3% Italienisch. Anderi Schproche sind wiit untervaträte.

Religionen - Konfessionen

Wil de Kanton Sanggale ersch 1803 us voschidene Territorie gschaffe worde isch, isch er konfessionell sehr heterogen. Rein katholisch sind s nördliche Fürschteland (früener mol Bsitz vom Sanggaller Fürschtapt), aber mit Usnaam vo de traditionell reformierte Stadt Sanggalle (früener mol freji Riichsstadt) und de südliche Teil vom Kanton (früener mol Untertanegebiet vo de Innerschwiz), u.a. s Sargaserland. S Toggeborg im Weschte isch gmischt, aber überwiegend reformiert, s Rhintl im Oschte isch au gmischt, aber vor alem katholisch (usser de reformierte, ehemolige zürcherische und glarnerische Untertanegebiet vo Sax und Werdeberg).

52% sind römisch-katholisch, 26% sind evangelisch-reformiert, 6% oøni Konfession, 6% islamisch. Witeri 10% ghöred zu andere Konfessione.

Städt und Ort

Stand vode Iiwoonerzaale: 1. Jener 2004

Städt und Ort vom Kantoo Sanggale

Gmainde mit mee as 10'000 Iiwooner

• Sanggale (70'627 E.)
• Jona (17'510 E.)
• Goosse (17'036 E.)
• Wil (16'745 E.)
• Uzwil (12'085 E.)
• Altstätte (10'515 E.)
• Buchs (10'352 E.)

Witeri bikannti Ortschafte

• Roosche (8591 E.)
• Wattwil (8192 E.)
• Rapperschwil (7532 E.)
• Bad Ragaz (4979 E.)
• Sargans (4927 E.)
• Wildhus (1246 E.)

för die andere Gmainde lueg bi Gmainde vom Kantoo Sanggale

Geografischi Regione

• Toggeborg
• Förschteland
• Rintl
• Bodesee
• Walesee
• Zörisee
• Linthebini

Waalchrais vom Kanton Sanggalle

Waalchrais

Nochdem das d Bezirk im Kanton Sanggale ufghobe worde sind, isch er sit em 1. Januar 2003 politischt i folgendi Waalchrais uftailt: (Raihefolg im Uhrzeigersinn ume)

• Waalchrais Sanggale
• Waalkrais Roosche
• Waalkrais Rhintl
• Waalkrais Werdeberg
• Waalchrais Sargaserland
• Waalchrais See-Gaster
• Waalchrais Toggeborg
• Waalchrais Wil

Literatur

St. Galler Geschichte 2003 in 9 Bänden. St. Gallen 2003.

Lueg au

 Allmänd (Commons): Kanton Sanggale — Witeri Mulitimediadateie zum Artikel

• Offizielle Website
• Offizielle Statistik vom Bund