Bezirk (Schweiz)

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech

En Bezirk i de Schwiiz, isch meischtens e Zwüschestuufe zwüsched de politische Gmeinde und em Kanton.
Im Gegesatz zu zentralistisch organisierte Schtaate isch i dr föderalistisch uufbaute Schwiiz dr Teilschtaat völlig frei in siinere interne Organisation. So gits au e Viilfalt a Organisationsschtrukture und Bezeichnige für d Ebeni zwüsched Kanton und Gmeind.

Amt, Amtsbezirk, District und Distretto[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Di meischte Kantön sind in Bezirk underteilt. Sie werded au Amt (Kanton Lozärn), Amtsbezirk (Kanton Bern) bzw. District (Romandie) oder Distretto (Kanton Tessin und Italienisch-Bünde) gnännt.

Typischi Institutionä uf dä Ebeni vom Bezirk chönd je noch Kanton folgendi si:

  • S Bezirksgricht (die erschti grichtlichi Instanz)
  • Dä Statthaltär und dä Bezirksrat (Uufsicht über d Gmeindä im Bezirk)

Dezue wird dä Bezirk au hüüfig verwändet, um örtlichi Abgränzige bi andernä Bereichä vorznäh, wobii dadebii d Uufteilig nach Bezirk nöd zwingänd isch, grad bi grössere Bezirk chan's au geh, dass ein Bezirk mehreri sönig Behördä hätt:

  • Staatsaawaltschaft
  • Notariat
  • Grundbuechamt
  • Schuelä
  • Polizei

Dr Bezirk dient i dr Regle lediglich dr Verwaltig und Grichtsorganisation. I dn Kantön Graubünde und Schwyz sind degäge d Bezirke us historische Gründe eigeni Rechtssubjekt mit Schtüürhoheit und oft eigener Landsgmeind. Im Kanton Appezell Innerrhode wiederum sind d Bezirke di underschti Verwaltigseinheit. En Bezirk isch deet s Äquivalent zunere politische Gmeind.

Verzicht uf Bezirke i folgende Kantön[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo de 26 Kantön verzichted ganz uf d Bezirksebeni:

(je us eigene Gründe, seis us historische oder praktische, oder wil s Gebiet chliirüümig gnueg isch)
(d Funktion vo de Bezirke wird dur d Wahlchrais worgnoo, händ aber kai administrativi Ufgobe me)
  • Folgendi Kantön händ d Bezirk reduziert:
    • De Kanton Luzern kännt sid de neue Kantonsverfassig vom 2007 kai Bezirk me, hät aber uf de 1. Januar 2013 us de sächs ehemolige Ämter föif Wahlchreis gmacht.
    • Im Kanton Waadt isch d Reduktion vo 19 auf no 10 Bezirke beschlosse und uf de 1. Januar 2008 umgsetzt worde.
    • Im Kanton Bern sind die 26 Amtsbezirk uf de 1. Januar 2010 dur fümf Verwaltigsregione ersetzt worde, wo irersits i zä Verwaltigs-Chreis glideret sind.
    • Im Kanton Thurgau sind die acht bisherige Bezirk am 1. Januar 2011 dur fümf neu umschribeni abglöst worde.
  • Im Kanton Schwyz isch im 2006 d Abschaffig vo de Bezirke im Kantonsparlament diskutiert worde, vom Volk aber abgleent worde.

Lischte vo de Bezirke i dr Schwiiz nach Kantön[ändere | Quälltäxt bearbeite]

(Reihefolg vo de Kantön nach Artikel 1 vo dr schwiizerische Bundesverfassig.)

Kanton Züri[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirk vom Kanton Züri

Dr Kanton Züri isch i 12 Bezirk iitäilt, won gliich wien de Hauptort ghäisset:

Bezirk Iiwoner
(Dez. 2005)
Flechi
i km²
Hauptort BFS-Nr
Züri 343'157 91,88 Züri 0112
Affoltere 43'926 113,01 Affoltere am Albis 0101
Andelfinge 27'756 166,64 Andelfinge 0102
Büüli 117'845 185,19 Büüli 0103
Tielschtoorf 72'768 152,73 Tielschtoorf 0104
Dietike 74'415 60,06 Dietike 0111
Hiiwiil 80'565 179,53 Hiiwiil 0105
Horge 108'727 104,16 Horge 0106
Mäile 91'203 84,64 Mäile 0107
Pfäffike 52'110 163,55 Pfäffike 0108
Uschter 110'287 112,35 Uschter 0109
Wintertuur 141'382 251,25 Wintertuur 0110
Total (12) 1'264'141 1664,99

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Züri und Zürcher Ortsnäme.

Kanton Bern[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirk vom Kanton Bärn

Dr Kanton Bern isch in 26 Amtsbezirk (frz.: district) gliideret:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Bärn

Wappe vom Kantons Lozärn

Kanton Lozärn[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Kanton Luzern isch tradizionell in 5 Ämter uufteilt, wo sit de Kantonsverfassig vo 2007 nu no en statistische Zwäck händ.

Ämter (Bezirke) vom Kanton Luzern

Sit em Grichtsorganisazionsgsetz vo 2010 gits im Kanton 4 Grichtsbezirk, wo nu tailwys mit de Ämter überainstimmed.

Amt Iiwohner
(31. Dez. 2005)
Flächi
in km²
Hauptort BFS-Nr
Lozärn 163'127 259.92 Lozärn 0303
Äntlibuech 18'384 410.13 Schüpfheim 0301
Hofdere 62'661 183.95 Hofdere 0302
Sorsi 65'362 302.04 Sorsi 0304
Willisou 46'775 336.99 Willisou 0305
Total (5) 356'309 1493.03
Wahlchreis vom Kanton Luzern

Sit em 1. Januar 2013 isch de Kanton Luzern i 6 Wahlchreis uufdeilt.
Dodrbii isch s Amt Lozärn i Stadt ond Land uufdeilt ond Wohlhuuse vom Amt Sorsi zom Amt Äntlibuech omdeilt worde.

Wahlchreis Iiwohner
(31. Dez. 2011)
Flächi
i km²
Aazahl
Gmeinde
Äntlibuech 22'836 424.48 9
Hofdere 67'073 177.40 14
Lozärn-Land 96'625 187.67 17
Lozärn-Stadt 78'093 37.40 1
Sorsi 67'459 287.39 19
Willisou 49'880 337.47 23
Total (6) 381'966 1451.81 83

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Luzern

Wappe vom Kanton Uri

Kanton Uri[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Kanton Uri isch nöd in Bezirke underteilt.

Lueg au: Gemeinden des Kantons Uri

Wappe vom Kanton Schwyz

Kanton Schwyz[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Kanton Schwyz unterteilt sich in 6 Bezirk,
wobi d Bezirk Einsidle, Küssnacht und Gersau jewils nur us der gleichnamige Gemind bestönd:

Bezirk vom Kanton Schwyz
Bezirk Iiwohner
(Dez. 2005)
Flächi
in km²
Hauptort BFS-Nr
Schwyz 49'361 506,4 Schwyz 0506
Einsidle 13'365 110,4 Einsidle 0501
Gersau 1972 23,7 Gersau 0502
Höf 25'676 44,4 Wollerau 0503
Küssnacht 11'639 36,2 Küssnacht SZ 0504
March 35'212 191,4 Lache 0505
Total (6) 137'225 912,5

D Abschaffig vo dr Bezirksebeni wird aktiv diskutiert und isch im November 2006 vors Volch bracht worde. Das Sachgschäft isch mit 59.56% abgleht worde, d Bezirk bliibed also bis uf wiiters beschtaa. Zur Ziit schaffet e Kommission a dr Uusschaffig vonere neue Kantonsverfassig, mer isch gschpannt, was deet zue de Bezirk drin schtaa wird.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Schwyz

Kanton Obwalde[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Kanton Obwalde isch nöd in Bezirke underteilt.
Lueg au: Gmeinde vom Kanton Obwalde

Kanton Nidwalde[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Kanton Nidwalde isch nöd in Bezirke underteilt.
Lueg au: Gmeinde vom Kanton Nidwalde

Kanton Glarus[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Kanton Glarus isch nöd in Bezirke underteilt.
Lueg au: Gmeinde vom Kanton Glarus

Kanton Zug[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Kanton Zug isch nöd in Bezirke underteilt.
Lueg au: Gmeinde vom Kanton Zug

Kanton Fryburg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirk vom Kanton Fryburg

Dr Kanton Frybùrg gliideret sich in 7 Bezirke:

Lueg au: Gmiine vom Kanton Frybùrg

Kanton Solothurn[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Solothurn

Dr Kanton Solothurn gliederet sich i 10 Bezirk wo in föif Amteie zämegfasst sind:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Solothurn

Kanton Basel-Schtadt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Kanton Basel-Schtadt isch nöd in Bezirk underteilt.
Lueg au: Gmeinde vom Kanton Basel-Schtadt

Kanton Basel-Landschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Basel-Landschaft

Dr Kanton Basel-Landschaft isch in 5 Bezirke uufteilt:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Basel-Landschaft

Kanton Schafuuse[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Bezirk vom Kanton Schaffhuuse

Dr Kanton Schafuuse isch in sechs Bezirke underteilt. Bis in Juli 1999 häts au e Verwaltig i däne Bezirk geeh, sithär isch es nu no e geografischi Zueteilig:

Mer redt au vom obere Kantonsteil (Bezirk Schtei) und vom undere Kantonsteil (Gmeinde Rüedlinge und Buechberg) im Bezug uf dene ihri Laag am Rhy und ihrere geografische Trennig vom grösschte Teil vom Kanton Schaffhuuse (lueg d Charte).

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Schaffhuuse

Kanton Appezäll Usserrhode[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Appezell Userrhode bis 1994

Dr Kanton Appezäll Usserrhode isch nöd i Bezirk underteilt.
Mängisch isch vo de "Bezirke"

Die sind aber 1995 offiziell abgschafft worde.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Usserrhode

Kanton Appezäll Innerrhode[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Appezäll Innerrhode

Im Kanton Appezäll Innerrhode sind d Bezirke di underschti Verwaltigseinheit. Si entspreched demit de politische Gmeinde vo anderne Kantön. Innerrhode isch i 6 Bezirk uuftailt:

Oberegg gilt als üssere Landesteil, di übrige Bezirk zäme als innere Landesteil.

Lueg au: Bezirke vom Kanton Appezäll Innerrhode

Kanton Sanggalle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirk vom Kanton Sanggalle bis 2002
Wahlchrais vom Kanton Sanggalle

Dr Kanton Sanggalle isch bis Endi 2002 i 14 Bezirk uufteilt gsii. Am 1. Januar 2003 sind die Bezirk dur 8 Wahlchraise abglöst worde.

Früheri Bezirke:

  • Alttoggeburg
  • Gaster
  • Gossau
  • Neutoggeburg
  • Oberrhintl
  • Obertoggeburg
  • Rorschach
  • Sanggalle
  • Sargans
  • See
  • Unterrhintl
  • Ondertoggeburg
  • Wärdebärg
  • Wil

Lueg au: Ehemaligi Bezirke vom Kanton mit de zueghörige Gmeinde

Wahlchrais: (Iiwohner; Stand Endi 2011)

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Sanggalle

Kanton Graubünde[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Graubünde
Bezirke vom Kanton Graubünde bis 2000

Dr Kanton Graubünde isch in 11 Bezirk iiteilt. Si entspreched im Wesentliche de natürliche Landschaftsrüüm. (D Bezirk sind widerum underteilt in 39 Chrais):

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Graubünde

Am 1. Januar 2001 händ sich d Bezirk Glenner und Vorderrhein vereinigt und dr Chrais Safie vom Bezirk Hainzebärg zum Bezirk Surselva, die reschtliche beide Chrais vom Bezirk Hainzebärg sind em Bezirk Hinterrhii aaglideret worde und dr Bezirk Val Müstair isch zum Bezirk Inn choo.

Kanton Aargau[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Aargau

Dr Aargau isch in 11 Bezirke underteilt:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Aargau

Kanton Thurgau[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Bezirk vom Kanton Thurgau (sit 2011)

Dr Kanton Thurgau isch bis Endi 2010 i acht Bezirk iiteilt gsi. Es hät uf de 1. Januar 2011 en Huufe Änderige ge, was d Zueghörigkeit vo de Gmeinde zu de Bezirk aagoot. Grob chame säge, as d Bezirk Diessehofe und Steckbore zum Bezirk Frauefäld, de Bezirk Bischofszäll zum Bezirk Wiifälde choo isch (mit e paar Uusnaame natürli). Sit 2011 gids im Thurgau füüf Bezirk, dr Name vom Bezirk isch au dr Name vom Hauptort:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Thurgau

Kanton Tessin[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Tessin

Dr Kanton Tessin (Repubblica e Cantone Ticino) isch in 8 Bezirke (distretti) iiteilt, die widerum in 38 Chreise (circoli):

Quelle: Decreto esecutivo concernente le Circoscrizioni dei Comuni, Circoli e Distretti del 25 giugno 1803

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Tessin

Kanton Waadt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Waadt

Dr Kanton Waadt isch in 19 Bezirke iiteilt (e Reduktion uf 10 Bezirke isch begschlosse):

Quelle: Loi du 14 juin 1803 sur la division du canton en districts

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Waadt

Kanton Wallis[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Wallis

Dr Kanton Wallis isch in 14 Bezirke iiteilt:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Wallis

Kanton Neueburg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Neuenburg

Dr Kanton Neueburg isch in 6 Dischtrikte uufteilt, wo zu vier geographische Regione ghöred:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Neueburg

Kanton Genf[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Kanton Genf isch nöd in Bezirke underteilt.
Lueg au: Gmeinde vom Kanton Genf

Kanton Jura[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke vom Kanton Jura

Dr Kanton Jura isch in 3 Bezirke iiteilt:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Jura

Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Bezirk_(Schweiz)“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.