Lausanne

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Lausanne
Wappe vo Lausanne
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Waadt (VD)
Bezirk: Lausannew
BFS-Nr.: 5586i1f3f4
Poschtleitzahl: 1000–1008
UN/LOCODE: CH LAU
Koordinate: 538200 / 15202646.5166726.633324495Koordinaten: 46° 31′ 0″ N, 6° 38′ 0″ O; CH1903: 538200 / 152026
Höchi: 495 m ü. M.
Flächi: 41,37 km²
Iiwohner: i130'515 (31. Dezämber 2012)[1]
Uusländeraateil: 41,4 % (30. November 2012)[2]
Stadtpräsident: Daniel Brélaz (GPS)
Website: www.lausanne.ch
Lausanne (Montriond)

Lausanne (Montriond)

Karte
Genfersee Bezirk Broye-Vully Bezirk Gros-de-Vaud Lavaux-Oron (Bezirk) Bezirk Morges Bezirk Ouest lausannois Cheseaux-sur-Lausanne Epalinges Jouxtens-Mézery Lausanne Lausanne Le Mont-sur-Lausanne Romanel-sur-LausanneKarte von Lausanne
Iber des Bild
w

Lausanne ([lɔzan], frankoprovenzalisch Losena [lɔˈzəna])[3] isch e politischi Gmeinde und d Hauptschtadt vom Waadtland in de Schwiiz. S isch au de Hauptort vom Bezirk Lausanne. Frühener isch für Lausanne de dütsch Name Losanen bruucht worde, hüt sait des kaum meh öpper. Lausanne isch di viertgröscht Stadt vo de Schwiiz, numme Züri, Gämf und Basel hei meh Iiwohner. Lausanne isch e wichtigi Wirtschafts-, Kultur- und Bildungsschtadt und für d Weschtschwiiz de wichtischt Verchersknotepunkt. Wältwit bekannt isch Lausanne, will s International Olympisch Komitee (IOC) sin Sitz derte het.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Stadt lyt am Nordstade vum Gämfersee. Dr Bann vu dr Gmai goht vum Seestade bim Hafe vu Ouchy bis uffe zue dr Wälder vum Jorat. Zue dr Stadt ghere au d Stadtdail Vidy, Cour, Ouchy, Mornex, Chailly, La Sallaz, Vennes, Montblesson, Vers-chez-les-Blanc, Montheron un Chalet-à-Gobet un d Exklave Vernand. D Gmaiflechi umfasst 17,3 % landwirtschaftligi Flechi, 39,5 % Wald, 43 % Sidligsflechi un 0,2 % sunschtigi Flechi.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Lausanne isch zum erschte Mol gnännt wore im 2. Jh. as vikanor[um] Lousonnensium, (um 280 lacu Lausonio', um 400 civitas Lausanna, 990 Losanna).

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Yywohner 17.108 20.515 25.845 29.356 33.340 46.732 64.446 68.533
Johr 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Yywohner 75.915 92.541 106.807 126.328 137.383 127.349 128.112 124.914

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 40,4 % gläge.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

28,9 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 37,8 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).

Bolitik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,5 %, CVP 4,4 %, FDP 12,5 %, GLP 4,6 %, GP 15,3 %, SP 32,1 %, SVP 16,5 %, Sunschtigi 1,9 %.

Dr Burgermaischter vu Lausanne isch dr Daniel Brélaz (Stand Merz 2014).

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 7,1 % gläge.

Sproch un Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 124.914 Yywohner 78,8 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,3 % Dytsch, 4 % Italienisch un 12,9 % anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn[4][5]

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Population résidante permanente par commune et origine, Vaud, 1950-2012 (XLS, 924 kB). Service cantonal de recherche et d’information statistiques (Statistiques Vaud). Kanton Waadt (Canton de Vaud). Abgrüeft am 23. April 2013.
  2. Population totale selon l'origine, Lausanne, résultats mensuels 2004 à 2012 (XLS, 119 kB). Statistique Lausanne. Abgerufen am 29. Dezember 2012.
  3. Nicolas Pépin: Lausanne VD (Lausanne) in: Dictionnaire toponymique des communes suisses – Lexikon der schweizerischen Gemeindenamen – Dizionario toponomastico dei comuni svizzeri (DTS|LSG). Centre de dialectologie, Université de Neuchâtel, Verlag Huber, Frauenfeld/Stuttgart/Wien 2005, ISBN 3-7193-1308-5 und Éditions Payot, Lausanne 2005, ISBN 2-601-03336-3, p. 512.
  4. Andres Kristol: Que reste-t-il des dialectes gallo-romans de Suisse romande?. In: Jean-Michel Eloy (Hg.).: Evaluer la vitalité. Variétés d’oïl et autres langues. Université de Picardie / Centre d’Etudes Picardes, Amiens 1998, S. 101–114
  5. Pierre Knecht: Die französischsprachige Schweiz. In: Hans Bickel, Robert Schläpfer (Hg.): Die viersprachige Schweiz. Sauerländer, Aarau/Frankfurt/Salzburg 2000, S. 139–176

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Lausanne – Sammlig vo witere Multimediadateie