Uvularer Vibrant

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Uvulare Vibrant
IPA-Nummere 123
IPA-Zeiche ʀ
IPA-Bildli Xsampa-Rslash.png
Teuthonista
X-SAMPA R\
Kirshenbaum r"
Hörbiispiil?/i

De uvular Vibrant isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo änder sälte isch. Im Alemannische ùn andre europäische Sprooche isch es ei Variante vùm Zäpfli-r. S Zeiche defür im Internationale Phonetische Alphabet isch [ʀ].

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA Bedütig Bemerkig
Alemannisch Markgräflerisch ergere Gsw-markgräflerisch-ergere.ogg [ˈɛʀg̊əʀə] ‚ärgre‘ in dänne Dialäkt, wo e Zäpfli-r; in viile Dialäkt in freier Variation mit eme [ʁ̥], [ʁ̞] oder eme Zùngespitze-r.
Oberelsässisch grian Gsw-oberelsässisch (Milhüsa)-grian 2.ogg [g̊ʀiə̯n] ‚grien‘
Oberschwäbisch dr Ricka Swg-oberschwäbisch-dr Ricka.ogg [d̥əˈʀɪkɐ] ‚dr Rùgge‘
Afrikaans[1] rooi [ʀoːi̯] ‚root‘ Cha statt däm au en Frikativ [ʁ] sy.[2]
Änglisch südafrikanischs Änglisch vo de Cape Flats red [ʀɛd] ‚root‘ Ei mööglichi Ussprooch vùm /r/; cha au [ɹ], [ɹ̝], [ɾ] oder [r] sy.[3]
traditionelle Dialäkt vo Northumberland. Hüüfiger en [ʁ],[4] im sognannte „Northumbrian Burr“.
Änglisch vo Sierra Leone[5] Hüüfiger en [ʁ].[6]
Dütsch[7] rot [ʀoːt]?/i ‚root‘ In freier Variation mit eme [ʁ], eme uvulare Approximant oder [r].
Französisch[8] rendez-vous Fr-Rendez-vous.ogg [ʀɑ̃devu] ‚rendezvous, Abmachig‘ Hüt hüüfiger en [ʁ] oder Approximant.
Neuhebräisch ירוק [jaˈʀok] ‚grien‘ Cha au en [ʁ] oder en Approximant sy.
Jiddisch Standard[9] בריק [bʀɪk] ‚Brùgg‘ Hüüfiger en Flap [ʀ̆]; cha au en alveolars [ɾ] oder [r] sy.
Katalanisch gwüssi nördlichi Dialäkt[10] rrer [koˈʀe] ‚seggle‘
Luxemburgisch Standard Rou [ʀəu̯] ‚Rueji‘ Allophon vo /ʀ/ vor Vokal; sältniger au en Frikativ [ʁ].[11]
ältri Sprecher Mauer [ˈmɑ̝ʊ̯əʀ] ‚Muur‘ Wird vo jüngre Sprecher als e Vokal [ə] oder [ɐ] ussgsproche.[12]
Niiderländisch[13] rood Nl-rood.ogg [ʀo:t] ‚root‘ Di gnaui Ussprooch vùm /r/ isch in de verschidne Dialäkt sehr verschide.
Okzitanisch Languedokisch garric [ɡaʀi] ‚Eiche‘ Wird vo eme /r/ ùnterschide.
Provenzalisch parts [paʀ] ‚Deil‘
südlichi auvergnatischi Dialäkt garçon [ɡaʀˈsu] ‚Sohn‘
südöschtlichi limousinischi Dialäkt filh [fʲiʀ]
Portugiesisch Europäischs Portugiesisch[14] rarear [ʀəɾiˈaɾ] ‚sältener werde‘ Alternates with other uvular forms and the older alveolar trill.
Fluminense[15] mercado [me̞ʀˈkaðu] ‚Märt‘ Wird hüt änder vo frikative Ussprooche verdrängt. Am Silbeänd isch es in freier Variation mit [x], [χ], [ʁ], [ħ] ùn [h] vor stimmlose Luut.
Sulista[15] repolho [ʀe̞ˈpoʎ̟ʊ] ‚Chabbis‘ Cha au en [r] oder [h] sy
Romani mangi Dialäkt rom [ʀom] ‚Maa‘ E Allophon vo ältre retroflexe Luut, ùn wird wäge däm viilmool au als /ɽ/ transkribiert. In andre Dialäkt au en andre Luut.
Selkupisch nördlichi Dialäkt ӄаӄри [ˈqaʀlɪ̈] ‚Schlitte‘ Allophon vo /q/ vor Liquida
Lakota[16][17] ǧí [ʀí] ‚es isch bruun‘ Allophon vo /ʁ/ vor [i]
Schwedisch südlichi Dialäkt[18] räv [ʀɛːv] ‚Fùggs‘

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Donaldson (1993:15)
  2. Donaldson (1993:15)
  3. Finn (2004:976)
  4. Ladefoged & Maddieson (1996:236)
  5. Ladefoged & Maddieson (1996:236)
  6. Ladefoged & Maddieson (1996:236)
  7. Hall (1993:89)
  8. Grevisse & Goosse (2008:22–36)
  9. Kleine (2003:263)
  10. Wheeler (2005:24)
  11. Gilles & Trouvain (2013:68)
  12. Gilles & Trouvain (2013:68)
  13. Verhoeven (2005:243 and 245)Verstraten & van de Velde (2001:52)
  14. Mateus & d'Andrade (2000:11)
  15. 15,0 15,1 Acoustic analysis of vibrants in Brazilian Portuguese Vorlage:Pt icon
  16. Rood & Taylor (1996)
  17. Lakota Language Consortium (2004). Lakota letters and sounds.
  18. Ladefoged & Maddieson (1996:225–226)
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ ǃ˞
Affrikat p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ ɟʝ kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  ʈʼ
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ θʼ ɬ’ ʃʼ ɕʼ χ’
Vibrante ʙ r ɽr ʀ t͡θʼ t͡sʼ t͡ɬʼ t͡ʃʼ ʈ͡ʂʼ c͡ʎ̝̥ʼ k͡xʼ k͡ʟ̝̊ʼ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ʍ w ɥ ɫ
lat. Frikativ ɬ ɮ co-artikulierti Plosiv  k͡p ɡ͡b ŋ͡m
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.