Stimmloser dentaler Frikativ

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Stimmloser dentaler Frikativ
IPA-Nummere 130
IPA-Zeiche θ
IPA-Bildli Xsampa-T2.png
Teuthonista
X-SAMPA T
Kirshenbaum T
Hörbiispiil?/i

De stimmlosi dentali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch wo relativ sälte isch. S Zeiche im IPA defür isch θ. Im Alemannische Sproochruum isch de Luut meischt als de „th-Luut“ vo Änglisch thin bekannt. Unter de kontinentaleuropäische Sprooche isch er praktisch gar nüt verbreitet, als Phonem chunt er numme im Albanische, Griechische un Spanische vor. Im Alemannische sin di dentale Frikativ dur d hochdütschi Luutverschiebig scho im Altalemannische verschwunde. Vo de germanische Sprooche gits de Luut numme no im Änglische un Isländische.

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Es isch e Frikativ; es wird e Engi im Mund bildet, wo de Luftstrom duredruggt wird.
  • De Artikulationsort isch dental; d Zung isch entweder zwüsche oder grad hinter de Zään, un bildet so e Engi.
  • D Phonation isch stimmlos; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation nit.
  • Es isch en orale Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.


Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Albanisch thotë [θɔtə] 'säge'
Änglisch thin [θɪn] 'dünn'
Arabisch Standard[1] ثابت [ˈθaːbit] 'fescht'
Arapaho [jɔːθɔn] 'Imbe'
Berta [θɪ́ŋɑ̀] 'ässe'
Birmanisch  ? [θòʊ̃] 'drüü'
Emilianisch faza [ˈfaːθɐ] 'Gsicht'
Galizisch cero [θeɾo] 'null'
Neugriechisch θάλασσα [ˈθalasa] 'Meer'
Gwich’in th [θaɬ] 'Hose'
Hän nihthän [nihθɑn] 'i wott'
Kabylisch fa [faθ] 'schnyde'
Karuk [jiθa] 'eis'
Kickapoo [nɛθwi] 'drüü'
Sardisch Nuoresisch petha [pɛθa] 'Fleisch'
Shawnee nthwi [nθwɪ] 'drüü'
Spanisch kastilisch[2] cazar [kaˈθar] 'jage'
Swahili thamini [θɑmini] 'Wärt'
Toda [wɨnboθ] 'nüün'
Turkmenisch sekiz [θekið] 'acht'
Tutchone nördlich tho [θo] 'Hose'
südlich thü [θɨ]
Yuman Havasupai [θerap] 'fümf'
Hualapai [θarap]
Yavapai [θerapi]
Wolaytta [ɕiθθa] 'Bluem'
Walisisch saith [saiθ] 'sibe'
Neuweschtaramäisch xloxa [θloːθa] 'drüü'

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Thelwall, Robin (1990), "Illustrations of the IPA: Arabic", Journal of the International Phonetic Association 20 (2): 37–41
  2. Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
Affrikat p̪f b̪v ts dz kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv 
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ
Vibrante ʙ r ʀ

lab. Approximante

ʍ w ɥ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ
lat. Frikativ ɬ ɮ
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.