Dentaler Nasal

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dentale Nasal
IPA-Nummere 116 + 408
IPA-Zeiche
IPA-Bildli Xsampa-n d.png
Teuthonista
X-SAMPA n_d
Kirshenbaum n[
Hörbiispiil?/i

De dentali Nasal isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch s Zeiche für de alveolare Nasal, mit em Diakretik für dentali Luut: [n̪].

De Luut /n/ wird in viile Sprooche als dental bschriibe, so zum Byspil im Französische. De Luut isch aber viilmool änder en laminale alveolare Luut, wo d Zùngespitz glychzytig aa de Zään isch. Akustisch isch aber de Kontakt vùm Zùngeblatt (=laminal) wichtiger, wie de Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään.

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert. Im Gägesatz zue orale Verschlùssluut wird d Lùft aber nit ùff eimool dur s Muul glööst, sùndern ohni Ùnterbrächig dur d Noos abgloo.
  • De Artikulationsort isch dental; er wird dur diräkte Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään produziert.
  • D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder.
  • Es isch en nasale Konsonant; d Lùft goot dur d Noos usse.

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Arabisch Standard قرن [qɑrn̪] ‚Joorhùndert‘
Änglisch tenth [tɛn̪θ] ‚s zehnti‘ Allophon vo /n/ vor /θ/.
Dinka[1] nhiar [n̪iar] ‚Liebi‘
Finnisch kanto [ˈkɑn̪t̪o̞] ‚Baumstùmpf‘
Französisch[2] connexion [kɔn̪ɛksjɔ̃] ‚Verbindig‘
Malayalam[3] പന്നി [pən̪n̪i] ‚Sau‘
Polnisch[4] noga Pl-noga.ogg [ˈn̪ɔɡa] ‚Bai‘
Portugiesisch[5] nariz [n̪ɐˈɾis] ‚Noos‘
Russisch[6] ханжой [xɐn̪ˈʐoj] ‚Heuchler (instr.)‘
Spanisch[7] 'antes [ˈãn̪t̪e̞s] ‚devor‘

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Remijsen, Bert; Manyang, Caguor Adong (2009), "Luanyjang Dinka", Journal of the International Phonetic Association 39 (1): 113–124
  2. Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76
  3. Ladefoged, Peter (2005), Vowels and Consonants (Second ed.), Blackwell pp.165
  4. Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107
  5. Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94
  6. Jones, Daniel; Dennis, Ward (1969), The Phonetics of Russian, Cambridge University Press. pp.168
  7. Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
Affrikat p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ ɟʝ kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv 
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ
Vibrante ʙ r ɽr ʀ

lab. Approximante

ʍ w ɥ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ
lat. Frikativ ɬ ɮ
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.