Velarisierter alveolarer lateraler Approximant

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Alveolarer lateraler Approximant
IPA-Nummere 209
IPA-Zeiche ɫ
IPA-Bildli Xsampa-l eor5.png
Teuthonista
X-SAMPA 5
Kirshenbaum l<vzd>
Hörbiispiil?/i

De velarisiert alveolari laterali Approximant (au „dunkels-l“ gnännt) isch en Konsonant vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch ɫ. Im Alemannische gits de Luut in e paar Dialäkt als Allophon vum /l/ am Änd vun ere Silbe. Mer goot au devo uss dass d l-Vokalisierig wie im Bärndütsche (z.B „halb“ > „haub“) uff e velarisierts-l zruggoot.

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Es isch en Approximant, er wird ohni Verschluss oder Engi im Mund bildet.
  • Es isch en Lateral; mit de Mitte vo de Zung wird e Verschluss bildet, aber aa de Syte blybt e Öffnig wo d Luft cha usströöme.
  • De Artikulationsort isch alveolar; d Zung wird aa d Alveole aagnöcheret. Glychzitig duet sich de hinteri Zungerugge em Gaumesegel aanööchere.
  • D Phonation isch stimmhaft; wääred er produziert wird vibriere d Stimmbänder.
  • Es isch en orale Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Albanisch halla [ˈhaɫa] 'Achselhöchi' isch dental.
Arabisch Standard[1] الله [ʔɑɫˈɫɑːh] 'Gott, Allah'
Bulgarisch малко [ˈmaɫko] 'e weng'
Katalanisch[2] öschtlichi Dialäkt til·la [ˈtiɫːə] 'Linde'
weschtlichi Dialäkt mal [maɫ] 'schlächt'
Niiderländisch Belgie[3] bal [bɑɫ] 'Ball' Allophon vo /l/ nooch Vokal.
Änglisch[4] peel [pʰiːɫ] 'schäle' als Allophon vo /l/ am Änd vun ere Silbe; im nordamerikanische Änglisch mangmool au alli /l/, bsunders im kanadische Änglisch.
Irisch-Gälisch lá [ɫɑː] 'Daag'
Ossetisch Алани North-Ossetia.ogg [aˈɫaːni] 'Alanie'
Polnisch öschtlichi Dialäkt łapa [ˈɫapa] 'Pfot' Im Standardpolnische /w/.
Portugiesisch europäisch [5] mil [miɫ̪] 'tuusig'
Russisch[6] малый [ˈmɑɫ̪ɨj] 'chly'
Schottisch-Gälisch Mallaig [ˈmaʊɫækʲ] 'Mallaig (e Stadt z Schottland)'
Taos [kīǣˈwǣɫmã̄] 'starch sy'
Türkisch kızıl [kɯzɯɫ] 'rot'

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Watson, Janet (2002), The Phonology and Morphology of Arabic, Oxford University Press. pp.16
  2. Recasens, Daniel; Espinosa, Aina (2005), "Articulatory, positional and coarticulatory characteristics for clear /l/ and dark /l/: evidence from two Catalan dialects", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 1–25
  3. Verhoeven, Jo (2005), "Belgian Standard Dutch", Journal of the International Phonetic Association 35 (2): 243–247
  4. Roca, Iggy; Johnson, Wyn (1999), A Course in Phonology, Essex: Blackwell Publishing. pp.73}}
  5. Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94
  6. Daniel, Jones; Dennis, Ward (1969), The Phonetics of Russian, Cambridge University Press. pp. 168}}
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
Affrikat p̪f b̪v ts dz kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv 
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ
Vibrante ʙ r ʀ

lab. Approximante

ʍ w ɥ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ
lat. Frikativ ɬ ɮ
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.