Stimmlose alveolare Plosiv

Stimmlose alveolare Plosiv
IPA-Nummere	103
IPA-Zeiche	t
IPA-Bildli
Teuthonista	t
X-SAMPA	t
Kirshenbaum	t
Hörbiispiilⓘ

De stimmlosi alveolari Plosiv isch e Konsonant wo in fascht jedere Sprooch vorchùnt. S Hawaiisch isch eini vo de sältene Sprooche wo kei alveolare Plosiv hen. S Zeiche im IPA defür isch [t].

Im Alemannische chùnt de Luut als Lenis, Fortis ùn behuucht vor. Bstimmti Dialäkt, bsùnders im Niideralemannische ùn Schwööbische hen aber au nùmme de Lenis.

Artikulation

• Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo.
• De Artikulationsort isch alveolar; er wird dur diräkte Kontakt vo de Zùng mit de Alveole produziert.
• D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
• Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
• Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

Verbreitig

Sprooch		Wort	IPA-Transkription	Bedütig	Bemerkig
Baseldytsch	Lenis	Brueder	[ˈb̥ʁuə̯d̥əʁ]	‚Brueder‘
	Fortis	Zyt	[tsit]	‚Zyt‘
	behuucht	Tee	[ˈtʰeː]	‚Tee‘	vorallem in neuere Lehnwörter ussem Dütsche
Hotzewälderisch	Lenis	chläädere	[ˈɣ̊læːd̥ərə]	‚chlettre‘
	Fortis	Laitere	[ˈlaɪ̯tərə]	‚Leiter‘
	behuucht	Thunnèll	[tʰuˈnɛl]	‚Tunnel‘	chùnt nùmme in neuere Främdwörter oder Konsonantehuufe mit /h/ vor.
Jùutütsch	Lenis	Bìndeg	[ˈb̥ɪndəg̊]	‚Bindig‘
	Fortis	Tììsch	[tɪːʃ]	‚Disch‘
	behuucht	?
Markgräflerisch	Lenis	Faade	[ˈv̥ɑːd̥ə]	‚Fade‘
	Fortis	d Lyd	[tlid̥]	‚d Lüt‘	Allophon vo /d̥/ in Konsonantehuufe.
	behuucht	Thanggschdel	[tʰɑŋg̊ˈʃtel]	‚Tankstell‘	chùnt vorallem in neuere Främdwörter vor.
Oberelsässisch	Lenis	Dezamber	[d̥eˈtsæmb̥əʁ̥]	‚Dezämber‘
	Fortis	Fiirtig	[ˈv̥iːʁ̞tɪg̊]	‚Füürtig‘
	behuucht	?	?
Oberschwäbisch	Lenis	s Bett	[spɛd̥]	‚s Bett‘
	Fortis	Donschteg	[ˈd̥onʃtɪg̊]	‚Dùnschtig‘	Allophon vo /d̥/ in Konsonantehuufe.
	behuucht	dr Tee	[d̥əʁ̞ tʰeː]	‚de Tee‘	chùnt vorallem in neuere Främdwörter vor.
Oschtschwyzerisch	Lenis	Lade	[ˈlɑd̥ə]	‚Lade‘
	Fortis	Latte	[ˈlɑtə]	‚Latte‘
	behuucht	?	?
Solothurnisch	Lenis	Däuer	[ˈd̥æʊ̯əɾ]	‚Däller‘
	Fortis	nüüt	[nyːt]	‚nüüt‘
	behuucht	?	?
Züritüütsch	Lenis	en Lade	[ən ˈlɒd̥ə]	‚en Laade‘
	Fortis	Schlitte	[ˈʒ̊litə]	‚Schlitte‘
	behuucht	Thee	[tʰeː]	‚Tee‘	vorallem in Lehnwörter ussem Hochdütsche
Dütsch		Tochter	[ˈtʰɔxtɐ]	‚Dochter‘	isch in de meischte Positione behuucht
Rätoromanisch	Surselvisch	tegia	[ˈtedʑɐ]	‚Hütte‘
	Putèr	tuot	[tuɔ̯t]	‚alles‘
	Vallader	giat	[dʑat]	‚Chatz‘
Frankoprovenzalisch	Greyerzerisch	la gajèta	[la gaˈʒɛta]	‚d Zytig‘
	Walliser Patois (Nendaz)	faràta	[ˈfaʁɒtɐ]	‚spaziere goo‘
Chinesisch	Mandarin	大/ Pinyin:dà	[ta˥˩]	'gross'
Tschechisch		toto	[toto]	'des'
Niiderländisch		taal	[taːl]	'Sprooch'
Änglisch		tool	[tʰuɫ]	'Werchzüüg'
Französisch		tordu	[tɔʀdy]	'chrumm'
Neugriechisch		τρία	[ˈtria]	'drüü'
Ungarisch		tutaj	[tutɒj]	'Floss'
Japanisch		Kanji:特別/tokubetsu	[tokɯbetsɯ]	'bsunders'
Koreanisch		턱/teok	[tʰʌk̚̚ ]	'Chiefer'
Malaiisch		Malay alphabet tahun	[tahun]	'Joor'
Maltesisch		tassew	[tasˈsew]	'woor, richtig'
Norwegisch		tann	[tɑn]	'Zaan'
Nunggubuyu		[taɾawa]		'gierig'
Slowakisch		to	[to]	'des'
Thailändisch		ตา/ta	[taː˥˧]	'Aug'
Vietnamesisch		ti	[ti]	'Fääler, Defekt'

Fuessnote

Konsonante	Lueg au: IPA, Vokale
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal Nasal m ɱ n̪ n ɳ ɲ ŋ ɴ Plosive p b t̪ d̪ t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ ǃ˞ Affrikat pɸ bβ p̪f b̪v tθ dð ts dz tʃ dʒ ʈʂ ɖʐ tɕ dʑ cç ɟʝ kx ɡɣ qχ ɢʁ  Implo­siv  ɓ ɗ ᶑ ʄ ɠ ʛ Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  pʼ tʼ ʈʼ cʼ kʼ qʼ ʂʼ q͡χʼ    Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ fʼ θʼ sʼ ɬ’ ʃʼ ɕʼ xʼ χ’ Vibrante ʙ r ɽr ʀ t͡θʼ t͡sʼ t͡ɬʼ t͡ʃʼ ʈ͡ʂʼ c͡ʎ̝̥ʼ k͡xʼ k͡ʟ̝̊ʼ Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ʍ w ɥ ɫ lat. Frikativ ɬ ɮ co-artikulierti Plosiv  k͡p ɡ͡b ŋ͡m lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.