Stimmloser alveolarer Plosiv

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Stimmlose alveolare Plosiv
IPA-Nummere 103
IPA-Zeiche t
IPA-Bildli Xsampa-t.png
Teuthonista t
X-SAMPA t
Kirshenbaum t
Hörbiispiil?/i

De stimmlosi alveolari Plosiv isch e Konsonant wo in fascht jedere Sprooch vorchùnt. S Hawaiisch isch eini vo de sältene Sprooche wo kei alveolare Plosiv hen. S Zeiche im IPA defür isch [t].

Im Alemannische chùnt de Luut als Lenis, Fortis ùn behuucht vor. Bstimmti Dialäkt, bsùnders im Niideralemannische ùn Schwööbische hen aber au nùmme de Lenis.

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Baseldytsch Lenis Brueder [ˈb̥ʁuə̯d̥əʁ] ‚Brueder‘
Fortis Zyt [tsit] ‚Zyt‘
behuucht Tee [ˈtʰeː] ‚Tee‘ vorallem in neuere Lehnwörter ussem Dütsche
Oberelsässisch Lenis Dezamber Gsw-oberelsässisch (Milhüsa)-Dezamber 2.ogg [d̥eˈtsæmb̥əʁ̥] ‚Dezämber‘
Fortis Fiirtig Gsw-oberelsässisch (Milhüsa)-Fiirtig 3.ogg [ˈv̥iːʁ̞tɪg̊] ‚Füürtig‘
behuucht  ?  ?
Hotzewälderisch Lenis chläädere [ˈɣ̊læːd̥ərə] ‚chlettre‘
Fortis Laitere [ˈlaɪ̯tərə] ‚Leiter‘
behuucht Thunnèll [tʰuˈnɛl] ‚Tunnel‘ chùnt nùmme in neuere Främdwörter oder Konsonantehuufe mit /h/ vor.
Jùutütsch Lenis Bìndeg Gsw-jounertütsch-female-Bìndeg.ogg [ˈb̥ɪndəg̊] ‚Bindig‘
Fortis Tììsch Gsw-jounertütsch-female-Tììsch.ogg [tɪːʃ] ‚Disch‘
behuucht  ?
Markgräflerisch Lenis Faade Gsw-markgräflerisch-Faade.ogg [ˈv̥ɑːd̥ə] ‚Fade‘
Fortis d Lyd [tlid̥] ‚d Lüt‘ Allophon vo /d̥/ in Konsonantehuufe.
behuucht Thanggschdel [tʰɑŋg̊ˈʃtel] ‚Tankstell‘ chùnt vorallem in neuere Främdwörter vor.
Oschtschwyzerisch Lenis Lade Gsw-ostschwiizerisch-Lade.ogg [ˈlɑd̥ə] ‚Lade‘
Fortis Latte Gsw-ostschwiizerisch-Latte.ogg [ˈlɑtə] ‚Latte‘
behuucht  ?  ?
Solothurnisch Lenis Däuer Gsw-solothurnisch-wasseramt-Däuer.ogg [ˈd̥æʊ̯əɾ] ‚Däller‘
Fortis nüüt Gsw-solothurnisch-wasseramt-nüüt.ogg [nyːt] ‚nüüt‘
behuucht  ?  ?
Züritüütsch Lenis Lade [lɒd̥ə] ‚Lade‘
Fortis Latte [lɒtə] ‚Latte‘
behuucht Tee [tʰeː] ‚Tee‘ vorallem in Lehnwörter ussem Hochdütsche
Dütsch Tochter De-Tochter.ogg [ˈtʰɔxtɐ] ‚Dochter‘ isch in de meischte Positione behuucht
Rätoromanisch Surselvisch tegia Roh-sursilvan-tegia.ogg [ˈtedʑɐ] ‚Hütte‘
Putèr tuot Roh-putèr-tuot.ogg [tuɔ̯t] ‚alles‘
Vallader giat Roh-vallader-giat.ogg [dʑat] ‚Chatz‘
Frankoprovenzalisch Greyerzerisch la gajèta Frp-greverin-la gajèta.ogg [la gaˈʒɛta] ‚d Zytig‘
Walliser Patois (Nendaz) faràta Frp-Nendaz-faràta.ogg [ˈfaʁɒtɐ] ‚spaziere goo‘
Chinesisch Mandarin 大/ Pinyin:dà [ta˥˩] 'gross'
Tschechisch toto [toto] 'des'
Niiderländisch[1] taal [taːl] 'Sprooch'
Änglisch tool [tʰuɫ] 'Werchzüüg'
Französisch[2] tordu [tɔʀdy] 'chrumm'
Neugriechisch τρία [ˈtria] 'drüü'
Ungarisch[3] tutaj [tutɒj] 'Floss'
Japanisch[4] Kanji:特別/tokubetsu [tokɯbetsɯ] 'bsunders'
Koreanisch 턱/teok [tʰʌk̚̚ ] 'Chiefer'
Malaiisch Malay alphabet [tahun] 'Joor'
Maltesisch tassew [tasˈsew] 'woor, richtig'
Norwegisch tann [tɑn] 'Zaan'
Nunggubuyu[5] [taɾawa] 'gierig'
Slowakisch to [to] 'des'
Thailändisch า/ta [taː˥˧] 'Aug'
Vietnamesisch ti [ti] 'Fääler, Defekt'

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Gussenhoven (1992:45)
  2. Fougeron & Smith (1993:73)
  3. Szende (1994:91)
  4. Okada (1991:94)
  5. Ladefoged (2005:158)
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
Affrikat p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ ɟʝ kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv 
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ
Vibrante ʙ r ɽr ʀ

lab. Approximante

ʍ w ɥ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ
lat. Frikativ ɬ ɮ
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.