Stimmhafte pharyngale Frikativ

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Stimmhafte pharyngale Frikativ
IPA-Nummere 145
IPA-Zeiche ʕ
IPA-Bildli Xsampa-qmarkslash.png
Teuthonista
X-SAMPA ?\
Kirshenbaum H<vcd>
Hörbiispiil?/i

De stimmhafti pharyngali Frikativ oder Approximant isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. Ùnter de Sprooche vo dr Wält chùnt er sehr sälte vor. S Zeiche im IPA defür isch [ʕ].

En Groossdeil vo Sprooche, wie s Arabisch, wo es de Luut aageblich git, hen stattdäm allerdings schynts en epiglottale Luut: [ʢ][1]. Es isch allerdings mindeschtens ei Sprooch bekannt, wo glychzytig pharyngali ùn epiglottali Frikativ het, ùn zwar s Aghulisch, e Sprooch wo vo 17.000 Mensche in dr russische Republik Dagestan gschwätzt wird.

Au wänn de Luut traditionel als Frikativ ygordnet isch, isch es wohl meischt en Approximant.

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Schwäbisch[2] ändard [ˈend̥aʕ̞d̥] ‚änderet‘ En Approximant.[2] Allophon vo /ʁ/ im Chern ùn am Änd vùnere Silbe[2].
Abasinisch гӀапынхъамыз [ʕaːpənqaːməz] ‚März‘
Arabisch ثعبان‏ [θuʕbaːn] ‚Schlang‘
Assyrisch-neuaramäisch tara [tər'ʕɑː] ‚Dür‘ Nùmme in konservativem oder liturgischem Bruuch. Sùnscht meischt [tərɑː].
Awarisch гӀоркь [ʕortɬʼː] ‚Griff‘
Dänisch[3] ravn [ʕ̞ɑ̈wˀn] ‚Rab‘ En Approximant;[3] wird au als [ʁ] bschriibe.[4]
Hebräisch Irakischs Hebräisch עברית [ʕibˈriːθ] ‚Hebräischi Sprooch‘
Sephardisch [ʕivˈɾit]
Jemenitisch Hebrew Language.ogg [ʕivˈriːθ]
Kabylisch[5] ɛemmi [ʕəmːi] ‚myn Vateronkel‘
Koptisch ϣⲁⲓ / ʕšai [əʕˈʃai] ‚verviilfache‘
Kurdisch ewr [ʕæwr] ‚Wùlch‘ In gwüsse Dialäkt.
Marshallesisch enana [ɛ̯ɛnæ͡ɑʕnæ͡ɑʕ] ‚es isch schlächt‘
Portugiesisch Fluminense armando [ɐʕˈmɜ̃du] ‚bewaffne‘ in freier Variation mit [ɣ], [ʁ] ùn [ɦ] vor stimmhafte Konsonante.
Somali cunto [ʕuntɔ] ‚Ässe‘
Stoney marazhud [maʕazud] ‚Räge‘
Tschetschenisch Ӏан / jan ʕan.ogg [ʕan] ‚Winter‘
Turoyo ܐܰܪܥܳܐ [arʕo] ‚Ärd‘
Ukrainisch[6] гора [ʕoˈrɑ] ‚Berg‘ Wird au als [ɦ] bschriibe.


Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Ladefoged, Peter & Maddieson, Jan. (1996). The Sounds of the World's Languages. ISBN 0-631-19815-6.
  2. 2,0 2,1 2,2 Markus Hiller: Pharyngeals and "lax" vowel quality. Institut für Deutsche Sprache. Archiviert vom Original am 28. Mai 2014.
  3. 3,0 3,1 Ladefoged & Maddieson (1996:323)
  4. Basbøll (2005:62)
  5. Bonafont (2006:9)
  6. Danyenko & Vakulenko (1995:12)


  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ ǃ˞
Affrikat p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ ɟʝ kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  ʈʼ
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ θʼ ɬ’ ʃʼ ɕʼ χ’
Vibrante ʙ r ɽr ʀ t͡θʼ t͡sʼ t͡ɬʼ t͡ʃʼ ʈ͡ʂʼ c͡ʎ̝̥ʼ k͡xʼ k͡ʟ̝̊ʼ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ʍ w ɥ ɫ
lat. Frikativ ɬ ɮ co-artikulierti Plosiv  k͡p ɡ͡b ŋ͡m
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.