Uvularer Nasal

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Uvulare Nasal
IPA-Nummere 120
IPA-Zeiche ɴ
IPA-Bildli Xsampa-Nslash.png
Teuthonista
X-SAMPA N\
Kirshenbaum n"
Hörbiispiil?/i

De uvulari Nasal isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo arg sälte isch. Die bekanntescht Sprooch, wo es de Luut git, isch d Sprooch vo de Inuit-Eskimo ùn s Japanisch. S Zeiche im IPA defür isch [ɴ].

De uvulari Nasal isch de hinterscht Nasal, wo vo Mänsche cha ussgsproche werde. Wyter hinte im Muul isch es chörperlich nit mögli en nasale Konsonant z bilde, wyl mer hinter em Gaumezäpfli nit glychzytig de Mùndruum cha verschliesse, ùn de Nooseruum cha ùffeloo.

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert. Im Gägesatz zue orale Verschlùssluut wird d Lùft aber nit ùff eimool dur s Muul glööst, sùndern ohni Ùnterbrächig dur d Noos abgloo.
  • De Artikulationsort isch uvular; de hinteri Zùngerùgge bildet mitem Gaumezäpfli en Verschlùss.
  • D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder.
  • Es isch en nasale Konsonant; d Lùft goot dur d Noos usse.
  • Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Georgisch ზიყი [ziɴqʼi] ‚Hüftglenk‘ Allophon vo /n/
Inuktitut saarnii [saːɴiː] ‚ùffe‘
Inuvialuktun namunganmun [namuƞaɴmuɴ] ‚wo ane?‘
Japanisch[1] kanji: 日本/nihon [n̠ʲihoɴ] Japan Allophon vo /n/ am Wortänd
Kalaallisut paarngorpoq [paaɴːorpoq] ‚krieche‘
Klallam sqəyáyŋəxʷ [sqəˈjajɴəxʷ] ‚grosse Baum‘

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Okada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
Affrikat p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ ɟʝ kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv 
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ
Vibrante ʙ r ɽr ʀ

lab. Approximante

ʍ w ɥ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ
lat. Frikativ ɬ ɮ
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.