Stimmlosi uvulari Affrikchate

Stimmlosi uvulari Affrikchat
IPA-Nummere
IPA-Zeiche	q͡χ
IPA-Bildli	[[Image:|20x20px]]
Teuthonista
X-SAMPA
Kirshenbaum
Hörbiispiilⓘ

Di stimmlosi uvulari Affrikchate isch e Kchonsonant, wo in de Sprooche vo dr Wält sehr sälte vorchùnt. Im grööschte Deil vùm Hochalemannische git es de Luut. Es Byspil isch s Wort „hocke“, wo aber au [kx] cha sy.

Usser im Hochalemannische isch de Kchonsonant vorallem us e paar Sprooche vùm Kaukasus bekannt.

S Zeiche im internationale phonetische Alphabet für de Luut isch [qχ] oder [q͡χ].

Artikchulation

• Es isch e Affrikchate; d Artikchulation fängt wie bimene Verschlùssluut demit aa, dass d Lùft im Muul ùffgstaut wird, ùn s Lööse vùm Lùftstrom duuret lang gnue, dass en Frikchativ entstoot.
• De Artikulationsort isch uvular; de hinteri Zùngerùgge bildet mitem Gaumezäpfli zerscht en Verschlùss ùn deno e Engi.
• D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
• Es isch en orale Kchonsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
• Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

Verbreitig

Sprooch		Wort	IPA-Transkchription	Bedütig	Bemerkig
Alemannisch	Joutütsch	a Sakketa Nǜss	[ɐ ˈz̥ɑqχ͡ɛtɐ ˌnʏs]	‚e Sack voll Nüss‘
	Züritütsch	käi	[qχ͡æɪ̯]	‚kei‘	Im Alemannische in freier Variation mit dr velare Affrikchat [kx].
Adygeisch	Natukhai-Dialäkt	кхъэ	[q͡χa]	‚Grab‘	In andre Dialäkt e [qʰ].
Awarisch		хъарахъ	[q͡χʰːaˈraq͡χʰː]	‚Bùsch‘
Tschetschenisch		кхор	[q͡χorː]	‚Bire‘
Änglisch	Scouse	clock	[kl̥ɒq͡χ]	‚Uhr‘
Kabardinisch		кхъэ	[q͡χa]	‚Grab‘
Persisch	mangi Dialäkt	قفل	[q͡χofl]	‚Schloss‘
Usbekisch		quruq	[q̟uɾ̪uq̟͡χ̟]	‚droche‘	Allophon vo /q/ am Änd vùmene Wort ùn vor eme andre Kchonsonant.

Literatur/Quelle

Konsonante	Lueg au: IPA, Vokale
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal Nasal m ɱ n̪ n ɳ ɲ ŋ ɴ Plosive p b t̪ d̪ t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ ǃ˞ Affrikat pɸ bβ p̪f b̪v tθ dð ts dz tʃ dʒ ʈʂ ɖʐ tɕ dʑ cç ɟʝ kx ɡɣ qχ ɢʁ  Implo­siv  ɓ ɗ ᶑ ʄ ɠ ʛ Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  pʼ tʼ ʈʼ cʼ kʼ qʼ ʂʼ q͡χʼ    Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ fʼ θʼ sʼ ɬ’ ʃʼ ɕʼ xʼ χ’ Vibrante ʙ r ɽr ʀ t͡θʼ t͡sʼ t͡ɬʼ t͡ʃʼ ʈ͡ʂʼ c͡ʎ̝̥ʼ k͡xʼ k͡ʟ̝̊ʼ Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ʍ w ɥ ɫ lat. Frikativ ɬ ɮ co-artikulierti Plosiv  k͡p ɡ͡b ŋ͡m lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.