Stimmhafter glottaler Frikativ

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Stimmhafter glottaler Frikativ
IPA-Nummere 147
IPA-Zeiche ɦ
IPA-Bildli Xsampa-hslash.png
Teuthonista
X-SAMPA h\
Kirshenbaum h<?>
Hörbiispiil?/i

De stimmhafti glottali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch ɦ.

Trotz dass de Luut als „stimmhafte glottale Frikativ“ bezeichnet wird, isch de Luut weder en richtige Frikativ, noch isch glottal als Artikulationsort e bsunders träffendi Beschrybig, un er isch au nit stimmhaft. In de meischte Sprooche isch er en Allophon vo /h/ zwüsche Vokal.

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Es wird traditionel als en Frikativ beschribe. Tatsächli wird in de meischte Sprooche aber niene im Mund e Engi bildet.
  • De Artikulationsort wird vilmool als glottal definiert. Tatsächli aber chönne d Artikulatore alli möglichi Positione ynämme ohni dass d Luutqualität sich duet verändre.
  • D Phonation isch „breathy voiced“ bzw „gmurmlet“; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation ganz lycht.
  • Es isch en orale Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.
  • Es isch en egressiver Konsonant; er wird durch s Ussatme durch d Lunge erzeugt wääred d Glottis gschlosse blybt.

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Tschechisch hora [ˈɦora] 'Berg'
Niiderländisch[1] haat [ɦaːt] 'Hass'
Änglisch behind [bɪˈɦaɪnd] 'hinter' Allophon vo /h/ zwüsche Vokal[2].
Finnisch raha [rɑɦɑ] 'Gäld'
Hebräisch מהר [maɦeʁ] 'pressiere'
Slowakisch hora [ˈɦɔra] 'Berg'
Zulu ihhashi [iːˈɦaːʃi] 'Ross'

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47
  2. Rogers, Henry. (2000). The sounds of Language. Pearson Education Limited. ISBN 0-582-38182-7 PPR .pp. 57
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
Affrikat p̪f b̪v ts dz kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv 
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ
Vibrante ʙ r ʀ

lab. Approximante

ʍ w ɥ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ
lat. Frikativ ɬ ɮ
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.