Stimmloser alveolarer lateraler Frikativ

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Stimmlose alveolare laterale Frikativ
IPA-Nummere 148
IPA-Zeiche ɬ
IPA-Bildli Xsampa-K2.png
Teuthonista
X-SAMPA K
Kirshenbaum s<lat>
Hörbiispiil?/i

De stimmlosi alveolari laterali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ɬ]. De Luut isch in Europa usserhalb vùm Kaukasus sehr sälte ùn chùnt z Weschteuropa vorallem im Walisische vor. In de indigene Sprooche vo Nordamerika chùnt er dergäge hüüfiger vor.

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird.
  • Es isch en Lateral; mit de Mitte vo de Zùng wird e Verschlùss bildet, aber aa de Syte blybt e Öffnig, wo d Lùft cha ussegoo.
  • De Artikulationsort isch alveolar; d Zùng bildet mit de Alveole e Engi.
  • D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
  • Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
  • Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Adygeisch плъыжь Plhazh.ogg [pɬəʑ] ‚rot‘
Ahtna dzeł [tsəɬ] ‚Berg‘
Aleutisch Atka Dialäkt hla [ɬɑ] ‚Bueb‘
Amisisch südliche Dialäkt kudiwis [kuɬiwis] ‚Has‘
Awarisch лъабго [ˈɬabɡo] ‚3‘
Bunun ludun [ɬuɗun] ‚Berg‘
Chantisch Dialäkt vo Surgut ԓӓпәт [ˈɬæpət] ‚siibe‘ chùnt au palatalisiert vor /ɬʲ/. Entspricht in de andre Dialäkt eme /l/ oder /t/.
Dialäkt vo Kasym ԓапәт [ˈɬɑpət]
Chickasaw lhinko [ɬiŋko] ‚fett sy‘
Chinesisch Hoisan[1] [ɬam˧] ‚drüü‘
Creek rakko [ɬakko] ‚grooss‘
Dahalo [ʡáɬi] ‚Fett‘
Eyak qe'ł [qʰɛʔɬ] ‚Frau‘
Färöisch hjálp [jɔɬp] ‚Hilf‘
Frankoprovenzalisch Walliser Patois (Nendaz) hlôtse Frp-Nendaz-hlôtse.ogg [ˈɬɔtsə] ‚Glogge‘
Grönländisch illu [iɬːu] ‚Huus‘
Hadza [ɬɛmeja] ‚Maa‘
Haida tla'únhl [tɬʰʌʔʊ́nɬ] ‚6‘
Hmong hli Lhi.ogg [ɬi] ‚Moo‘
Inuktitut akłak [akɬak] ‚Grizzlybär‘
Isländisch siglt [sɪɬt] ‚gseglet ha‘
Kabardinisch плъы [pɬɛ] ‚luege‘
Kaska tsį̄ł [tsʰĩːɬ] ‚Beil‘
Lillooet lhésp [ɬə́sp] ‚Usschlag‘
Lushootseed łukʷał [ɬukʷaɬ] ‚Sùn‘
Mapudungun kaül [kɜˈɘɬ] ‚e anders Lied‘ en mögliche Allophon vo /l/ am Wortänd.[2]
Moloko sla [ɬa] ‚Chue‘
Muchik paxllær [paɬøɾ] ‚Limabohne‘
Nahuatl altepetl [aɬˈtɛpɛtɬ] ‚Stadt‘ Allophon vo /l/
Navajo ł [ɬaʔ] ‚weenig‘
Nenzisch [xaɬʲu] ‚Räge‘ chùnt normal /ɬ/ ùn palatalisiert /ɬʲ/ vor.
Nisga'a hloks [ɬoks] ‚Sùn‘
Norwegisch Mittelnorwegisch tatl / tasl [tʰɑɬ] ‚Weichligkeit‘
Saaroa rahli [raɬi] ‚Häuptling‘
Sahaptin łp’úł [ˈɬpʼuɬ] ‚Träne‘
Sandawe [ɬáː] ‚Geiss‘
Sassaresisch morthu Sdc-Moltu.wav [ˈmoɬtu] ‚dot‘
Schwedisch Jämtländisch kallt [kaɬt] ‚chalt‘
Sesotho ho hlahloba [ho ɬɑɬɔbɑ] ‚ùntersueche‘
Taos [ɬìˈwēnæ] ‚Wyb‘
Tera[3] tleebi [ɬè̞ːbi] ‚Syte‘
Thao kilhpul [kiɬpul] ‚Stern‘
Tlingit lingít [ɬìnkít] ‚Tlingit‘
Tschuktschisch ԓевыт [ɬeβət] ‚Chopf‘
Tsesisch лъи Lhi.ogg [ɬi] ‚Wasser‘
Walisisch llwyd [ɬʊɪd] ‚grau‘
Yi ꆧꁨ/hlop-bbop [ɬo˧˩bo˧˩] ‚Moo‘
Zulu isihlahla [isiˈɬaːɬa] ‚Baum‘
Zuni asdemła [ʔastemɬan] ‚10‘

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Taishanese Dictionary & Resources
  2. Sadowsky, Scott; Painequeo, Héctor; Salamanca, Gastón; Avelino, Heriberto (2013), "Mapudungun", Journal of the International Phonetic Association, 43 (1): 87–96
  3. Tench (2007:228)
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ ǃ˞
Affrikat p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ ɟʝ kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  ʈʼ
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ θʼ ɬ’ ʃʼ ɕʼ χ’
Vibrante ʙ r ɽr ʀ t͡θʼ t͡sʼ t͡ɬʼ t͡ʃʼ ʈ͡ʂʼ c͡ʎ̝̥ʼ k͡xʼ k͡ʟ̝̊ʼ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ʍ w ɥ ɫ
lat. Frikativ ɬ ɮ co-artikulierti Plosiv  k͡p ɡ͡b ŋ͡m
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.