Leschuzyd

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen

S Leschuzyd – uf Änglisch: Lushootseed; yheimisch au: xʷəlšucid, dxʷləšúcid – isch e Sprooch von es baar Indianerstämm im Nordweschte vo den USA.

d Sprooch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Es isch en indigeni Sprooch, wo bsunders vo Stammesgruppe im hütigen US-Bundesstaat Washington gredt worden isch, wo zu dr grössere Volchsgruppe vo de Salish i der Bärgeregioon am Pazifik ghöre. S Wort Lushootseed bedüütet uf Düütsch «d Sprooch vo de Lüüt am Salzwasser». Im Sproochpiet lyt d Grossstadt Seattle. Und derzue ghört s Yzugsgebiet vom Fluss Skagit; drum seit me dr Sprooch au öppe Skagit-Nisqually.

D Sprooch isch nach dr Sistematik vo de Linguischte e grossi Dialäktgruppe vo dr Familie vo de Salish-Sprooche. Bi de einzelne Stämm isch aber tradizionell jedi lokali Varietäät as en eigeti Sprooch aglueget worde. Für d Indianer sälber git’s drum au kei indigene Name für s Lushootseed als Ganzes.

E sälteni foneetischi Psunderheit vo de Lushootseed-Dialäkt isch, ass si keini Nasali Konsonante könne.

S Lushootseed isch mit sine Dialäkte hüt e starch gföördeti Sprooch; es git chuum me Lüüt, wo se no rede. Mit Sproochkürs und Büecher und em Verzelle vo den alte Gschichte vo de Indianerstämm – so wie’s d Sproochaktivischtin Vi Hilbert vom Stamm vo de Obere Skagit gmacht het – probiert me d Sprooch läbig z bhalte so guet wie s goot.

Zum meh vo dr Situazioon vo so Sprooche wien em Lushootseed z rede isch ane 2019 s Internazionale Joor vo de indigene Sprooche langsiert worde.

d Sroochgruppe und ihri Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

s Nördleche Lushootseed[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • s Snohomisch
  • s Stillaguamisch
  • s Undere Skagit
  • s Skaǰət-Swinomisch
  • s Obere Skagit
  • dr Dialäkt vo Sauk-Suiattle

s Südleche Lushootseed[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • s Duwamisch
  • dr Kikiallus-Dialäkt
  • s Muckleshoot
  • dr Dialäkt vo de Puyallup
  • s Nisqually
  • s Sahewamisch
  • s Skykomisch
  • dr Dialäkt vo de Squaxin
  • dr Dialäkt vo de Snoqualmie
  • s Steilacoom
  • s Suquamisch

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • D. Bates, Thom Hess, Vi Hilbert: Lushootseed dictionary. Seattle: University of Washington Press. 1994. ISBN 9780295973234
  • Thom Hess, Vi Hilbert: Lushootseed Book 1; The language of the Skagit, Nisqually, and other tribes of Puget Sound. An Introduction. Lushootseed Press 1995.
  • Thom Hess, Tom and Vi Hilbert: Lushootseed Book 2 (Advanced Lushootseed). Lushootseed Press, 1995.
  • Vi Hilbert: Haboo: Native American Stories from Puget Sound. Seattle: University of Washington, 1985.
  • Vi Hilbert, Crisca Bierwest, Thom Hess: Way of the Lushootseed People; Ceremonies & Traditions of North Puget Sound's First People. driti Uflaag, Lushootseed Press, 2001.

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]