Chantischi Sproch

Chantisch (ханты ясаӈ, chanty jasaŋ)
Verbreitig:	Russland Russland
Sprecher:	13'568
Linguistischi Klassifikation:	Uralischi Sproche Finno-ugrischi Sproche Ugrischi Sproche Obugrischi Sproche Chantisch
Unterteilige:	3 Hauptdialäkt
Sproochchürzel
ISO 639-2	fiu
ISO 639-3	kca

Chantisch (Russische Name: Ostjakisch; chantisch: ханты ясаӈ, chanty jasaŋ) ghört zu de uralische Sproche und dört zum ugrische Zwyg vo de finno-ugrische Sproche. Bim ugrische Zwyg ghört d Sproch zum Obugrische. Am nöchste verwandt isch s Chantisch mit de ungarische und de mansische Sproch; di letschti isch näbem Chantisch di einzigi obugrischi Sproch.

Do sich s chantisch Volk uff e relativ großes Gebiet verdeilt, isch's verständlig, dass sich d Dialäkt stark underscheide: 'S git drei Hauptdialäkt, wo so underschydlig sin, dass mer kei eiheitligi Schriftsproch hät schaffe chönne. Lehrbiecher verwände sällewäg verschydeni Literatursproche.

D Sprächer läbe z Westsibirie am Ob und sine Näbeflüss, d Mehrheit vo-n-ne in de Umgebig vo Tjumen. Si mische sich mit de Russe und andere Völcher (Wogule, Tatare, Syrjäne und anderi).

Noch re Statistik vo 1989 zällt s chantisch Volk ca. 22'500 Persone, aber numme 14'000 devo schwätze Chantisch als Müetersproch (61 Brozänt). 52,8 Brozänt vo de Chante chönne Russisch.

De nöchst Verwandt isch Mansisch; e entfärnteri Verwandtschaft git's zu Ungarisch.

D Eigebezeichnige (kăntə̂γ, kantəγ im Weste und χăntə, χăntĭ im Norde) heiße im Chantische "Mänsch", chunnt aber wohrschints vom ungarische "had" (Heer, Chrieg, Strit). De Name "Ostjakisch", wo ursprünglig no meh sibirischi Völcher bezeichnet hät, chunnt uss em Turko-Tatarische.

Ussproch

Büechstabe IPA А а a Ӓ ӓ ɐ Б б b В в w Г г g Д д d Е е e, ʲe, je Ё ё ʲo, o Ә ә ʌ~ɤ Ӛ ӛ ə~ĭ Ж ж ʒ Büechstabe IPA З з z И и i, ʲi Й й j, ĭ К к k Л л ɫ~ɭ, ʎ Ӆ ӆ ɬ М м m Н н n~ɳ, ŋ Ӈ ӈ ŋ О о o, ɔː Ө ө ŏ~ʊ Büechstabe IPA Ӫ ӫ ɵ~ɞ П п p Р р r С с s, ʂ Т т t, ʈ У у u, ʊː Ӱ ӱ y Ў ў Ф ф f Х х x Ц ц ts Büechstabe IPA Ч ч tʆ Ш ш ʃ~ʂ Щ щ ʆtʆ Ъ ъ (j) Ы ы i~ɨ Ь ь ʲ Э э e, ɛː Ю ю ʲu, ju Я я ʲa, ja

Amerkige

Grammatik

Di nördlige Dialäkt känne numme drei Fäll (Nominativ, Lokativ, Translativ), in kompläxere Sätz git's au no de Ablativ und de Akkusativ. Im Oste vom Sprochgebiet git's degege 11 Fäll. De Tremjugan-Dialäkt kännt sälli Fäll:

Fall	Bedütig	Ändige
Nominativ	Subjekt	—
Lativ	Bewegig an e bstimmte Ort	a / ä
Lokativ	Ortsagab	nə̂ / nə
Ablativ	vo ... eweg	i̬ / i
Approximativ	zu ... anegoh	nam / näm
Instrumental	mit ...	at / ät
Komitativ	begleitet vo ...	nat / nät
Translativ	Verwandlig oder Veränderig	ɣə̂ / ɣə
Explesiv	vgl. Expletivum	pti̬ / pti
Abessiv	ohni ...	ʌə̂ɣ / ʌəɣ

Extärni Site

• (en) Case marker and direct object in Khanty
• (en) Pronouns in Eastern and northern Khanti

Quälle/Füeßnote

Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Hanti_nyelv“ vu de ungarische Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.