Stimmloser velarer Plosiv
Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
(Witergleitet vun IPA k)
| Stimmlose velare Plosiv | ||
|---|---|---|
| IPA-Nummere | 109 | |
| IPA-Zeiche | k | |
| IPA-Bildli | ||
| Teuthonista | ? | |
| X-SAMPA | k | |
| Kirshenbaum | k | |
De stimmlosi velari Plosiv isch e Konsonant vo dr menschliche Sprooch. Er chunt in fascht jedere Sprooch vo dr Wält vor[1]. S Zeiche im IPA defür isch k.
Im Alemannische chunt de Luut als Lenis, Fortis un behuucht vor. De Lenis-Luut wird allerdings als /g̊/ bhandlet un gschribe. Bstimmti Dialäkt, bsunders im Niideralemannische un Schwööbische hen aber au numme de Lenis.
Uss Gründ wo mitem Uffbau vum menschliche Mund z due hen, isch d gnaui Stell wo de Luut ussgsproche wird, je nooch Sprooch un de andre Luut wo im Wort vorchömme, verschide.
Artikulation [ändere]
- Es isch en Verschlussluut; dr Luftstrom im Mund wird ganz blockiert un deno uff eimool durch de Mund glööst.
- De Artikulationsort isch velar; er wird durch direkte Kontakt vum hintere Zungerugge mitem Gaumesegel produziert. Wyl des physiologisch recht schwer isch, isch de Luut je nooch luutliche Umgebig oft au lycht palatal oder affrikatisiert[2].
- D Phonation isch stimmlos; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation nit.
- Es isch en orale Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.
Verbreitig [ändere]
| Sprooch | Wort | IPA-Transkription | Bedütig | Bemerkig | |
|---|---|---|---|---|---|
| Niideralemannisch Byspil:Baseldytsch |
Lenis | Gind | [g̊ɪnd̥] | ||
| Fortis | Balgge | [ˈb̥alkːə] | |||
| behuucht | Koffer | [ˈkʰɔfər] | |||
| Hochalemannisch Byspil: Züridütsch |
Lenis | gèè | [g̊ɛː] | ||
| Fortis | Haagge | [hɑːkə] | |||
| behuucht | gha | [kʰɒ] | |||
| Dütsch | Käse | [ˈkʰɛːzə] | 'Chääs' | ||
| Rätoromanisch | Surselvisch | casa | 'Huus' | ||
| Aleutisch[3] | kiikax̂ | [kiːkaχ] | 'Moosbeerestruuch' | ||
| Arabisch | Standard[4] | كتب | [ˈkatabɐ] | 'er het gschribe' | |
| Bengalisch | কম | [kɔm] | 'weniger, wenig' | chunt Phonemisch au behuucht vor. | |
| Bulgarisch | как | [kak] | 'wie' | ||
| Chinesisch | Kantonesisch | 家/gaa1 | [kaː˥˥] | 'Heim' | chunt Phonemisch au behuucht vor. |
| Mandarin | 高/Pinyin:gāo | [kɑʊ˥] | 'gross, hoch' | chunt Phonemisch au behuucht vor. | |
| Tschechisch | kost | [kost] | 'Chnoche' | ||
| Niiderländisch[5] | koning | [ˈkonɪŋ] | 'Chönig' | ||
| Änglisch | kiss | [kʰɪs] | 'Chuss' | ||
| Estnisch | kõik | [kɤik] | 'alli' | ||
| Finnisch | kakku | [kɑkːu] | 'Chueche' | ||
| Französisch | cuisine | [kɥizin] | 'Chuchi' | ||
| Georgisch[6] | ქვა | [kʰva] | 'Stei' | ||
| Neugriechisch | καλόγερος | [kaˈlo̞ɡe̞ro̞s̠] | 'Mönch' | ||
| Hindi | काम | [kɑːm] | 'schaffe' | chunt Phonemisch au behuucht vor. | |
| Ungarisch | akkor | [ɒkkor] | 'denn' | ||
| Italienisch[7] | casa | [ˈkaza] | 'Huus' | ||
| Japanisch[8] | kanji:鞄/kaban | [kabaɴ] | 'Handdasch' | ||
| Koreanisch | hangul:가다 / kada | [kada] | 'gange' | ||
| Lakota | kimímela | [kɪˈmɪmela] | 'Sunnevogel' | ||
| Malaiisch | kaki | [kaki] | 'Bai' | ||
| Mohawk | ká:khare | [ˈgaːkʰaɺɛ] | 'Rock' | ||
| Norwegisch | kake | [kɑːkɛ] | 'Chueche' | ||
| Paschtunisch | كال | [kɑl] | 'Joor' | ||
| Portugiesisch[9] | corno | [ˈkoɾnu] | 'Horn' | ||
| Romänisch[10] | când | [ˈkɨnd] | 'wenn' | ||
| Russisch[11] | короткий | [kɐˈrotkʲɪj] | 'churz' | ||
| Slowakisch | kosť | [kosc] | 'Chnoche' | ||
| Spanisch[12] | casa | [ˈkasa] | 'Huus' | ||
| Schwedisch | ko | [ˈkʰuː] | 'Chue' | ||
| Türkisch | kulak | [kʰuläk] | 'Ohr' | ||
| Vietnamesisch | cô | [ko] | 'Tante' | ||
| Zapotekisch | Tilquiapan[13] | canza | [kanza] | 'laufe' | |
Fuessnote [ändere]
- ↑ Ladefoged, Peter & Maddieson, Jan. (1996). The Sounds of the World's Languages. ISBN 0-631-19815-6. pp. 33
- ↑ Ladefoged, Peter & Maddieson, Jan. (1996). The Sounds of the World's Languages. ISBN 0-631-19815-6. pp. 33
- ↑ Ladefoged, Peter (2005). Vowels and Consonants (Second ed.). Blackwell.
- ↑ Thelwall, Robin (1990), "Illustrations of the IPA: Arabic", Journal of the International Phonetic Association 20 (2): 37–41
- ↑ Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47
- ↑ Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), "Standard Georgian", Journal of the International Phonetic Association 36 (2): 255–264
- ↑ Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121
- ↑ Okada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97
- ↑ Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94
- ↑ DEX Online : [1]
- ↑ Padgett, Jaye (2003), "Contrast and Post-Velar Fronting in Russian", Natural Language & Linguistic Theory 21 (1): 39–87
- ↑ Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259
- ↑ Merrill, Elizabeth (2008), "Tilquiapan Zapotec", Journal of the International Phonetic Association 38 (1): 107–114
| Konsonante | Lueg au: IPA, Vokale | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||