Stimmhafter uvularer Frikativ

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Stimmhafter uvularer Frikativ
IPA-Nummere 143
IPA-Zeiche ʁ
IPA-Bildli Xsampa-R2.png
Teuthonista
X-SAMPA R
Kirshenbaum g"
Hörbiispiil?/i

De stimmhaft uvular Frikativ isch en Konsonant vo dr menschliche Sprooch. Im Alemannische un andre europäische Sprooche isch es ei Variante vum Zäpfli-r. S Zeiche defür im Internationale Phonetische Alphabet isch ʁ. Im Alemannische wird de Luut vilmool als Approximant statt als Frikativ ussgsproche. Im IPA gits für de uvulare Approximant zwar kei eignes Zeiche, wenn e Unterscheidig wichtig isch, wird de Approximant aber mit ʁ̞ transkribiert.

In mangi Transkriptione vum Alemannische wird des Zeiche usserdäm für de uvulare Lenis-Frikativ bruucht [1].

Artikulation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Verbreitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sprooch Wort IPA Bedütig Bemerkig
Alemannisch rot [ʁot] in denne Dialäkt wo e Zäpfli-r hen; in freier Variation mit [ʀ] un [r]. Isch vilmool au e Uvularer Approximant [2].
Französisch rue [ʁy] 'Strooss' wird r-grasseyant gnännt. In freier Variation mit [ʀ] un em Zungespite-r [r].
Dütsch[3] Rübe [ˈʁyːbə] 'Riebli' In freier Variation mit [ʀ] un em Zungespite-r [r].
Änglisch traditioneller Dialäkt vo Northumbria[4] right [ʁit] 'richtig' als Northumbrian burr bekannt.
Adygeisch гъызын [ʁəzən] 'hüüle'
Aleutisch Atka Dialäkt chamĝul [tʃɑmʁul] 'wasche'
Armenisch քաղաքավար [kʰaʁakʰaˈvaɹ] 'höflich'
Awarisch тIагъур [tʼaˈʁur] 'Chäppli'
Chilcotin [ʁəlkɪʃ] 'er läuft'
Niiderländisch südlichi Dialäkt rond [ʁɔnt] 'rund'
Hebräisch ירוק [jaˈʁok] 'grüen' cha au [ʀ] sy.
Inuktitut öschtlichi Dialäkt marruuk [mɑʁʁuuk] 'zwei'
Kabardinisch гъэ [ʁɑ] 'lasse'
Kabylisch bbeγ [bːəʁ] 'tauche'
Kasachisch саған [sɑˈʁɑn] 'du (sing. Dativ)'
Kirgisisch жамгыр [dʒɑmˈʁɯr] 'Räge'
Lakota aǧúyapi [aʁʊjapɪ] 'Brot'
Limburgisch Maastrich Dialäkt roond [ʁoːnt] 'rund'
Norwegisch weschtlichi Dialäkt rar [ʁɑːʁ] 'seltsam'
Portugiesisch europäisch[5] carro [ˈkaʁu] 'Auto'
Jakutisch тоҕус [toʁus] 'nüün'
Tatarisch kyrillisch: яңгыр, latiinisch: yañğır [jɒŋˈʁɯr] 'Räge'
Tsesisch агъи [ˈʔaʁi] 'Vogel'
Ubychisch [ʁa] 'syns/ihrs/sym'
Usbekisch kyrillisch: ёмғир, latiinisch: yomir [jɒmˈʁɨr] 'Räge'
Jiddisch רעגן [ˈʁɛɡŋ] 'Räge'
Zhuang roek [ʁɔ̌k] 'sechs'

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2
  2. Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2
  3. Hall, Tracy Alan (1993), "The phonology of German /ʀ/", Phonology 10 (1): 83–105
  4. Trudgill, Peter. 1990. The Dialects of England. Basil Blackwell: Cambridge, Massachusetts.
  5. Cruz-Ferreira (1995:92)
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
Affrikat p̪f b̪v ts dz kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv 
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ
Vibrante ʙ r ʀ

lab. Approximante

ʍ w ɥ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ
lat. Frikativ ɬ ɮ
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.