Stimmloser palataler Frikativ
Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
| Stimmloser palataler Frikativ | ||
|---|---|---|
| IPA-Nummere | 138 | |
| IPA-Zeiche | ç | |
| IPA-Bildli |  |
|
| Teuthonista | X | |
| X-SAMPA | C | |
| Kirshenbaum | C | |
 Hörbiispiil?/i |
||
De stimmlosi palatali Frikativ (au „ich-Luut“) isch e Konsonant vo dr menschliche Sprooche. Er isch als Phonem relativ sälte, un chunt numme in öbe 5% vo allene Sprooche vor[1]. Als Allophon vo [x] oder [j] isch er wyter verbreitet. S Zeiche im IPA defür isch ç, un in dr Teuthonista es grosses X. In ere strängi Usslegig vo dr Dieth-Schrybig schrybt mer defür ĉh.
[ändere] Artikulation
- Es isch e Frikativ; es wird e Engi im Mund bildet, wo de Luftstrom duredruggt wird.
- De Artikulationsort isch palatal; er wird mit enere Engi zwüsche dr Zung un em harte Gaume produziert.
- D Phonation isch stimmlos; wääred er produziert wird vibriere d Stimmbänder nit.
- Es isch en orale Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.
[ändere] Verbreitig
| Sprooch | Wort | IPA-Transkription | Bedütig | Bemerkig | |
|---|---|---|---|---|---|
| Alemannisch | Deil vum Niideralemannische (lueg doo; Syte 197) |
ich | [ɪç] | ||
| Schwäbisch | richtig | [ʁɪçd̥ɪç] | |||
| Walliserdütsch | chennu | ? | |||
| Hochdütsch | dicht | [dɪçt] | 'dicht' | ||
| Aserbaidschanisch[2] | mangi Dialäkt | çörək | [tʃœˈɾæç] | 'Brot' | Allophon vo /c/. |
| Niiderländisch | acht |  [ˈɑçt] (info) |
'acht' | in belgischi un südholländischi Dialäkt[3] | |
| Änglisch | hue | [çjuː] | 'Farbton' | Allophon vo /h/; in mangi Dialäkt im Oschte vo de USA au abgfalle. | |
| Finnisch | vihko | [ˈʋiçko̞] | 'Heftli' | Allophon vo /h/. | |
| Neugriechisch | χιόνι} | [ˈço̞ni] | 'Schnee' | ||
| Haida | xíl | [çɪ́l] | 'Blatt' | ||
| Ungarisch[4] | kapj | [ˈkɒpç] | 'übecho (Imperativ)' | Allophon vo /j/ zwüsche eme stimmlose Obstruent en ere Wortgränz. | |
| Isländisch | hérna | [çɛrtna] | 'doo' | ||
| Irisch-Gälisch | a Sheáin | [ə çaːnʲ] | 'Johann (vokativ)' | ||
| Koreanisch | Hangul:힘/him | [çim] | 'Sterchi' | Allophon vo /h/. | |
| Japanisch[5] | Kanji:人/hito | [çito] | 'Person' | Allophon vo /h/ vor /i/. | |
| Kabylisch | ḵil | [çil] | 'abmesse' | ||
| Paschtunisch | Ghilzai un Wardak Dialäkt[6] | پښه | [pça] | 'Fuess' | |
| Schottisch-Gälisch[7] | eich | [eç] | 'Rösser' | ||
[ändere] Fuessnote
- ↑ Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian, The Sounds of the World's Languages, Oxford: Blackwell, ISBN 0-631-19815-6. pp.167–68
- ↑ Damirchizadeh, A (1972), Modern Azerbaijani Language: Phonetics, Orthoepy and Orthography, Maarif Publ. pp.96
- ↑ Pieter van Reenen; Nanette Huijs (2000). De harde en de zachte g, de spelling gh versus g voor voorklinker in het veertiende-eeuwse Middelnederlands. (Dutch). Taal en Tongval, 52(Thema nr.), 159-181. Abgruefen am 4. Mai 2009.
- ↑ Siptár, Péter; Törkenczy, Miklós (2007), The Phonology of Hungarian, The Phonology of the World's Languages, Oxford University Press
- ↑ Okada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97
- ↑ Michael M.T. Henderson, Four Varieties of Pashto
- ↑ Oftedal, M. (1956) The Gaelic of Leurbost. Olso. Norsk Tidskrift for Sprogvidenskap.
| Konsonante | Lueg au: IPA, Vokale | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
