Portugiesische Sprache

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Hops zue: Navigation, Suech
Portugysisch (Português)
Gschwätzt z: Namibia, Indie, Südafrika, Spanie, Luxeburg (meh under Amtssproch i)
Sprecher: 240 Millione Müetersprochler
Linguistischi
Klassifikation:
Offizieller Status
Amtssproch i: Äquatorialguinea Äquatorialguinea
Angola Angola
Brasilien Brasilie
Kap Verde Kap Verdè
Osttimor Osttimor
Guinea-Bissau Guinea-Bissau
Mosambik Mosambík
Portugal Portugal
São Tomé und Príncipe São Tomé und Príncipe
EU EU
Macau (China), Afrikanischi Union, Mercosul, Union vo de Südamerikanische Natione, Organisation vo de amerikanische Staate, Gmeinschaft vo de portugysische Länder
Sprochchürzel
ISO 639-1

pt

ISO 639-2

por

ISO 639-3

por

SIL

por

Di Portugysischi Sproch (Eigebezeichnig: Português; Ussproche: [puɾtu'geʃ] z Europa, [portu'ges], [portu'geis] oder [poʁtu'geiʃ] z Brasilie) ghört bi de Romanische Sproche zum iberoromanische Zwyg und isch e Wältsproch.

Inhaltsverzeichnis

[ändere] Verbreitig

Portugysich isch z Portugal, Brasilie, Mosambik, Angola, Guinea-Bissau und Äquatorialguinea Amtssproch. Ußerdem git s z Florida, Frankrych, Dütschland, in de Schwiz, z Luxeburg und Belgie nennenswerti Bevölkerigsgruppe, wo Portugysisch chönne; in e baar südostasiatische Länder git s zudem portugysischi Kreolsproche.

Portugysisch isch e offiziälli Sproch vo de EU, vom Mercosul, vo de Afrikanische Union und e paar meh Organisatione.

[ändere] Gschicht

Yfluss hän uff em Wäg zum hüttige Portugysisch gha:

  • d Römer (154 v. Chr.), wo di Iberischi Halbinsle erobert hän
  • d Germane (409 n. Chr.). Ihri Invasione hän zu de Ähnligkeit zu de Germanische Sproche gführt.
  • d Maure (711 n. Chr.), wo zwar vor allem z Spanie, aber au z Portugal ydrunge ßin.

Noch em Zerfall vom Römische Rych ßin verschydeni Dialekte entstande, wo sich noch und noch zu de hüttige Sproche entwickelt hän. Sälli ßin allerdings numme gschwätzt worre; Schriftsproch isch für langi Zit witerhin Latyn gßi. Di erschte Beleg für Portugysischi Schrifte stamme uss em Johr 1100.

Im Entdeckigszitalter (14.-16. Johrhundert) hät sich di Portugysischi Sproch z Amerika, Afrika und Asie ußbreitet. In e baar Gebiet vo Südamerika isch s Portugysische erhalte blybe; z Indie und in andere Regione vo Asie hän sich Kreolsproche entwickelt.

[ändere] Orthografy und Ussproch

Uff Portugysisch git s 9 Vokal, 5 Nasalvokal und 25 Konsonante.

[ändere] Betonig

D Betonig liegt d Betonig vo Wörter uff -a, -e, -m, -o oder -s ende, uff em vorletschte Vokal; wenn de letschte Büchstab uff i, u oder uff Konsonante (meistens l, r, z) endet, ligt si uff de letschte Silbe. Abwychige vo derre Regel werde durch de Akzent Akut oder Zirkumflex usdruckt. Silbe mit nasale Vokal ßin betont, wenn kei anderi Silbe e Vokal mit Akut oder Zirkumflex hät.

[ändere] Vokal

Für di portugysischi Orthografy gilt di folgendi Lut-Büchstabe-Züeordnig:

Büechstabe Bispyl phonetischs Sümbol
a talha; amo [a], [ɐ]
a, á alto, árvore [ɑ]
e, ê medo, letra, você [e]
e leite, vale [ɯ], [i], [ɨ]
e, é resto, festa, café [ɛ]
i idiota [i]
o, ô ovo, olho, avô [o]
o santo, logo [u]
o, ó morte, moda, nó [ɔ]
u uvas [u]
Diphthong mit o oder u ao, mau [w]
Diphthong mit i nacional, ideia [j]

[ändere] Nasalvokal

D Nasalvokal werre durch s Ahänge vo me m bzw. n an de Vokal realisiert. Deilwis schribt mer au ã statt an / am und õ statt on / om.

Vokal(-verbindige) Bispyle IPA
ã, an, am campo, canto [ã]
em, en lembrar, então [ẽ]
im, in limbo, brincar [ĩ]
om, on, õ limões, montanha [õ]
um, un um, untar [ũ]

[ändere] Konsonante

D Konsonante b, d, f, k, m, n, p, t, v werre meistens glych usgsproche wie im Dütsche und Alemannische. D Abwychige bi de andere Konsonante:

  • c: [s] vor e und i, sunscht [k]
  • ç: [s]
  • g: [ʒ] vor e und i, sunscht [g]
  • h: [-] wird nit ußgsproche
  • j: [ʒ]
  • l: [ł] am Wortænd, sunscht [l]
  • lh: [lj]
  • qu: [k] vor e und i, sunscht [kw]
  • r: [ɾ] am Wortænd, sunscht [r]
  • s: [ʃ] am Wortænd, [z] numme wenn vor und noch em s e Vokal stoht, sunscht [s]
  • x: [ʃ], [s]
  • z: [z]

[ändere] Grammatik

  • Verbe ende in de Grundform uff -ar, -er oder -ir. S git wie im Dütsche e Konjugation, Indikativ, Imperativ und e em Konjunktiv ähnlichi Form. Di zweiti Person Singular (du) isch numme z Brasilie gebrüchlig.
  • Nome ßin männlig oder wyblig und stönn in de Einzahl oder im Plural. Adjektive und Zahlwörter werde in Genus und Numerus em Nome apasst.

[ändere] Alphabet

D Konsonante ßin die glyche wie im Dütsche, s wird aber nie Gebruch vo k, w und y gmacht.

Züesätzlig zu de Vokal a, e, i, o, u git s di folgende Sunderzeiche: Á, Â, Ã, À, Ç, É, Ê, Í, Ó, Ô, Õ, Ú, Ü.

[ändere] Netzgleicher

D Wikipedia uff Portugysisch — e freii Enzyklopädy
S Wiktionary uff Portugysisch — e freis Wörterbüech
Wikibooks uff Portugysisch — Lern- und Lehrmaterialie
Wikiquote uff Portugysisch — Zitate

Wikisource uff Portugysisch — Quälletekscht
Wikiversity uff Portugysisch — Kursmaterialie, Forschigsprojäkt und wüsseschaftlige Usdusch

Wiktionary: Portugysisch — Wortherkunft, Synonym und Übersetzige
Wiktionary: Kategory:Portugysisch — Wortherkunft, Synonym und Übersetzige
Wikibooks: Portugysisch — Lern- und Lehrmaterialie
Commons
 Allmänd (Commons): Portugysischi Sproch — Witeri Mulitimediadateie zum Artikel
Commons
 Allmänd (Commons): Portugysischi Ussproch — Witeri Mulitimediadateie zum Artikel

Persönlichi Wärkzüg
Buech aalege