Stimmloser labiovelarer Frikativ

Stimmloser labiovelarer Frikativ
IPA-Nummere	169
IPA-Zeiche	ʍ
IPA-Bildli
Teuthonista	?
X-SAMPA	W
Kirshenbaum	w<vls>
Hörbiispiil?/i

Gegende in de USA, wo de Luut no vorchunt

De stimmlosi labiovelari Frikativ (oder Approximant) isch en arg seltene Konsonant. Er chunt in mangi Dialäkt vum Änglische vor, wo Wörter wie whine un wine verschide usgsproche were. Des isch allerdings inzwüsche arg sälte. Phonologisch wird de Luut oft au numme als /hw/ interpretiert, statt als e eignes Phonem. Er isch im Änglische s stimmlosi Gegestugg zum /w/.

Im Alemannische hen die /x/-Luut wo mit grundeti Lippe ussgsproche were, wie in „Chue“, e gwüssi Äänlichkeit mit däm Luut.

Artikulation

• Es isch je nooch Definition en Frikativ oder en Approximant; er wird erzüügt indäm dr Luftstrom durch e Engi im Mund druggt wird.
• Er het zwei Artikulationsstelle: zum eine bildet dr hinteri Zungerugge mitem Gaumesegel e Engi wie bimene velare Konsonant; glychzitig sin d Lippe grundet (labialisiert).
• D Phonation isch stimmlos; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation nit.
• Es isch en Oraler Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.

Verbreitig

Sprooch		Wort	IPA-Transkription	Bedütig	Bemerkig
Kornisch		whath	[ʍæθ]	'immer no'
Schottischs, Deil vum amerikanische un neuseeländische Änglisch		whine	[ʍʌɪn]	'hüüle'	Chunt au in denne Dialäkt nit bi allene Sprecher vor.

Konsonante	Lueg au: IPA, Vokale
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal Nasal m ɱ n̪ n ɳ ɲ ŋ ɴ Plosive p b t̪ d̪ t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ Affrikat p̪f b̪v ts dz tʃ dʒ kx qχ  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  pʼ tʼ kʼ qʼ sʼ    Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ Vibrante ʙ r ʀ lab. Approximante ʍ w ɥ Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ lat. Frikativ ɬ ɮ lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.