Stimmloser dentaler Frikativ

Stimmloser dentaler Frikativ
IPA-Nummere	130
IPA-Zeiche	θ
IPA-Bildli
Teuthonista
X-SAMPA	T
Kirshenbaum	T
Hörbiispiil?/i

De stimmlosi dentali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch wo relativ sälte isch. S Zeiche im IPA defür isch θ. Im Alemannische Sproochruum isch de Luut meischt als de „th-Luut“ vo Änglisch thin bekannt. Unter de kontinentaleuropäische Sprooche isch er praktisch gar nüt verbreitet, als Phonem chunt er numme im Albanische, Griechische un Spanische vor. Im Alemannische sin di dentale Frikativ dur d hochdütschi Luutverschiebig scho im Altalemannische verschwunde. Vo de germanische Sprooche gits de Luut numme no im Änglische un Isländische.

Artikulation

• Es isch e Frikativ; es wird e Engi im Mund bildet, wo de Luftstrom duredruggt wird.
• De Artikulationsort isch dental; d Zung isch entweder zwüsche oder grad hinter de Zään, un bildet so e Engi.
• D Phonation isch stimmlos; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation nit.
• Es isch en orale Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.

Verbreitig

Sprooch		Wort	IPA-Transkription	Bedütig	Bemerkig
Albanisch		thotë	[θɔtə]	'säge'
Änglisch		thin	[θɪn]	'dünn'
Arabisch	Standard	ثابت	[ˈθaːbit]	'fescht'
Arapaho		[jɔːθɔn]		'Imbe'
Berta		[θɪ́ŋɑ̀]		'ässe'
Birmanisch		?	[θòʊ̃]	'drüü'
Emilianisch		faza	[ˈfaːθɐ]	'Gsicht'
Galizisch		cero	[θeɾo]	'null'
Neugriechisch		θάλασσα	[ˈθalasa]	'Meer'
Gwich’in		thał	[θaɬ]	'Hose'
Hän		nihthän	[nihθɑn]	'i wott'
Kabylisch		faṯ	[faθ]	'schnyde'
Karuk		[jiθa]		'eis'
Kickapoo		[nɛθwi]		'drüü'
Sardisch	Nuoresisch	petha	[pɛθa]	'Fleisch'
Shawnee		nthwi	[nθwɪ]	'drüü'
Spanisch	kastilisch	cazar	[kaˈθar]	'jage'
Swahili		thamini	[θɑmini]	'Wärt'
Toda		[wɨnboθ]		'nüün'
Turkmenisch		sekiz	[θekið]	'acht'
Tutchone	nördlich	tho	[θo]	'Hose'
	südlich	thü	[θɨ]
Yuman	Havasupai	[θerap]		'fümf'
	Hualapai	[θarap]
	Yavapai	[θerapi]
Wolaytta		[ɕiθθa]		'Bluem'
Walisisch		saith	[saiθ]	'sibe'
Neuweschtaramäisch		xloxa	[θloːθa]	'drüü'

Fuessnote

Konsonante	Lueg au: IPA, Vokale
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal Nasal m ɱ n̪ n ɳ ɲ ŋ ɴ Plosive p b t̪ d̪ t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ Affrikat p̪f b̪v ts dz tʃ dʒ kx qχ  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  pʼ tʼ kʼ qʼ sʼ    Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ Vibrante ʙ r ʀ lab. Approximante ʍ w ɥ Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ lat. Frikativ ɬ ɮ lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.