Stimmloser glottaler Plosiv

Stimmloser glottaler Plosiv
IPA-Nummere	113
IPA-Zeiche	ʔ
IPA-Bildli
Teuthonista
X-SAMPA	?
Kirshenbaum	?
Hörbiispiil?/i

De stimmlosi glottali Plosiv (au Glottisschlag oder Knackluut gnännt) isch en Konsonant vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch ʔ. De Luut isch lycht z imitiere: mer muess numme de Mund uffmache un uff ei Mool Luft usstoose.

Im Hochdütsche chunt de Luut oft vor; in vile Sprooche, wie em Hawaiianische oder Arabische isch es sogar en wichtige Luut. Im Alemannische gits de Luut numme in Verneinige wie nöh öh [nœʔœ] oder äänlichem. Z Süddütschland, Öschtriich un de Schwiiz, spricht mer s Hochdütsch meischt au ohni Glottisschlag.

Im Hochdütsche vo Norddütschland tritt de Luut doo uff, wo e Wort miteme Vokal aafängt, z.B acht [ʔaxt]. Des trifft au allgemein uf de Silbeaafang zue, z.B in beachten [beˈʔaxtən] oderBeamter [beˈʔamtɐ].

Im Schwiizer Hochdütsch un allgemein z Süddütschland, spricht mer s Hochdütsch meischt ohni Glottisschlag uss. S Wort „Verein“ wird deno statt als „Ver-ein“ [fɐˈʔaɪn] im Norde vo Dütschland, als „Ve-rein“ [fəˈraɪn] ussgsproche.

De Glottisschlag isch e uffälligs Merchmool vum Akzent vo Dütsche wo Sprooche wie Änglisch oder Französisch spreche.

Artikulation

• Es isch en Verschlussluut; dr Luftstrom im Mund wird ganz blockiert, un deno uff eimool durch de Mund glööst.
• De Artikulationsort isch glottal; er wird durch e Verschluss vo de Stimmbänder bildet.
• D Phonation isch stimmlos; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation nit. Des wär körperlich au gar nit mögli, wyl d Stimmbänder natürli nit schwinge chönne, wenn si en Verschluss bilde. En stimmhafte Glottisschlag isch also physiologisch uumögli.
• Es isch en orale Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.
• Es isch en egressiver Konsonant; er wird durch s Ussatme durch d Lunge erzeugt wääred d Glottis gschlosse blybt.

Verbreitig

Sprooch		Wort	IPA-Transkription	Bedütig	Bemerkig
Alemannisch		nöh-öh	[nœʔœ]
Dütsch	Norddütschland	Beamter	[bəˈʔamtɐ]	'Beamter'
Arabisch	Standard	الله	[ʔɑlˤˈlˤɑːh]	'Allah'
Burmanesisch		မ္ရစ္‌မ္ယား	[mjiʔ mjà]	'Flüss'
Chamorro		halu'u	[həluʔu]	'Haifisch'
Tschetschenisch		kyrillisch: кхоъ / latiinisch: qo'	[qoʔ]	'drüü'
Dänisch		hånd	[hɞnʔ]	'Hand'
Niiderländisch		beamen	[bəʔamən]	'bstätige'
Änglisch	Cockney	cat	[kʰɛ̝ʔ]	'Chatz'	Allophon vo /t/.
	Britischs Änglisch	button	[b̥ɐʔn̩]	'Chnopf'
Hawaiianisch		ʻeleʻele	[ˈʔɛlɛˈʔɛlɛ]	'schwarz'
Hebräisch		מאמר	[maʔamaʁ]	'Artikel'
Kabardinisch		Iэ	[ʔɛ]	'verzähle'
Maltesisch		qattus	[ˈʔattus]	'Chatz'
Mohawk		kanien’keha	[ganjʌ̃ʔˈgɛha]	'Mohawk Sprooch'
Nez Perce		yáakaʔ	[ˈjaːkaʔ]	'Schwarzbär'
Persisch		معني	[maʔni]	'Sinn'
Pirahã		baíxi	[ˈmàí̯ʔì]	'Elterndeil'
Seri		he	[ʔɛ]	'Ich'
Tahitianisch		puaʻa	[puaʔa]	'Sau'
Võro		piniq	[ˈpinʲiʔ]	'Hünd'
Wolaytta		[ʔirʈa]		'nass'

Fuessnote

Konsonante	Lueg au: IPA, Vokale
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal Nasal m ɱ n̪ n ɳ ɲ ŋ ɴ Plosive p b t̪ d̪ t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ Affrikat p̪f b̪v ts dz tʃ dʒ kx qχ  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  pʼ tʼ kʼ qʼ sʼ    Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ Vibrante ʙ r ʀ lab. Approximante ʍ w ɥ Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ lat. Frikativ ɬ ɮ lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.