Stimmhafter labiovelarer Approximant

Stimmhafter labiovelarer Approximant
IPA-Nummere	169
IPA-Zeiche	w
IPA-Bildli
Teuthonista	?
X-SAMPA	w
Kirshenbaum	w
Hörbiispiil?/i

De stimmhafti labiovelari Approximant isch en Luut wo in zirka 76% vo de Sprooche vo dr Wält vorchunt . S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch w.

De Luut [w] wird oft als s halbvokalischs konsonantischs Gegestugg zum Vokal /u/ aagluegt; also als en Luut, wo im Gägesatz zum /u/, nit de Gipfel vunere Silbe bildet. Was debi gnau de Unterschid isch, isch umstritte.

Es isch also Definitionssach ob mer de Luut in alemannischi Wörter wie baue oder Bärndütsch aut („alt“) als [w], oder als nit-silbischs [u̯] aaluegt. In Sprooche wie em Alemannische isch de Luut aber kei Phonem, wyl es kei Unterscheidig zwüsche /w/ un /u/ wie zum Byspil im Änglische woos vs. ooze git.

Dr einzig alemannisch Dialäkt, wo s e stimmhafte labiovelare Approximant as Phonem git, isch s Eischemtöitschu im italienische Eischeme: Unter em Yyfluss vum Romanisch het sich do s germanisch w zuen eme stimmhafte labiovelare Approximant entwicklet, so dass im Eischemtöitschu dütlich unterschide wird zwisch em verschobene germanische p, wo as stimmlose labiodentale Frikativ [f] gsait wird (z. B. in schloafen [ʃloafen] 'schlafen'), em germanische f, wu as stimmhafte labiodentale Frikativ [v] gsait wird (z. B. in Vuus [vuːs] 'Fuß') un em germanische w, wo as stimmhafte labiovelare Approximant [w] erschyynt (z. B. in Woald [woald] 'Wald'

Artikulation

• Es isch en Approximant; er wird ohni Verschluss oder Engi im Mund bildet.
• Er het zwei Artikulationsstelle: zum eine bildet dr hinteri Zungerugge mitem Gaumesegel e Engi wie bimene velare Konsonant; glychzitig sin d Lippe grundet (labialisiert).
• D Phonation isch stimmhaft; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation.
• Es isch en orale Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.

Verbreitig

Sprooch		Wort	IPA-Transkription	Bedütig	Bemerkig
Abchasisch		ауаҩы	[owoˈɥy]	'Mensch'
Arabisch	Standard	ورد	[ward]	'Rose (pl.)'
Chinesisch	Mandarin-Chinesisch	王/Pinyin wáng	[wɑŋ˧˥]	'Chönig'
Änglisch		weep	[wiːp]	'hüüle'
Französisch		oui	[wi]	'joo'
Irisch-Gälisch		vóta	[ˈwoːt̪ˠə]	'abstimme'
Italienisch		uomo	[ˈwɔmo]	'Maa'
Japanisch		Kanji:私/watashi	[ɰ͡β̞ataɕi]	'Ich'	nit-labialisiert
Malaiisch		wang	[waŋ]	'Gäld'
Paschtunisch		ﻭﺍﺭ	[wɑr]	'ei Mool'
Polnisch		łaska	[ˈwaska]	'Gnade'
Portugiesisch		água	[ˈaɡwɐ]	'Wasser'
Seri		cmiique	[ˈkw̃ĩːkːɛ]	'Person'	Allophon vo /m/.
Sesotho		sewa	[ˈsewa]	'Epidemi'
Spanisch		cuanto	[ˈkwãn̪t̪o̞]	'wie vil'
Tagalog		araw	[a'raw]	'Daag'

Fuesnote

Konsonante	Lueg au: IPA, Vokale
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal Nasal m ɱ n̪ n ɳ ɲ ŋ ɴ Plosive p b t̪ d̪ t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ Affrikat p̪f b̪v ts dz tʃ dʒ kx qχ  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  pʼ tʼ kʼ qʼ sʼ    Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ andri Laterale  ɺ ɫ Vibrante ʙ r ʀ lab. Approximante ʍ w ɥ Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ɕ ʑ ɧ lat. Frikativ ɬ ɮ lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.