Türkische Sprache

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Türkisch (Türkçe)
Verbreitig: Türkei, Zypere, Balkan, Gagausie, Krim, Aserbaidschan, Iran, Irak
Sprecher: 70 Millione
Linguistischi
Klassifikation
:
Unterteilige:

 

Offizieller Status
Amtssprooch vo: Türkei, Republik Zypere, Türkischi Republik Nordzypere
Sproochchürzel
ISO 639-1

tr

ISO 639-2

tur

ISO 639-3

tur

SIL

TRK

D Türkischi Sproch isch eini vu dr Turksproche. D Sälbschtbezeichnig vu däre Sproch isch Türkçe. Mit Türkisch isch in däm Artikel Türkei-Türkisch gmeint.
Die türkischi Sproch (Türkei-Türkisch) isch d Müttersproch vo ca. 80% vo Bevölkerig in dr Türkei.

Inhaltsverzeichnis

[ändere] Verbreitig

Türkisch isch Amtssproch vo de Türkei und vo me Deil vo Zypre. Wältwit isch es noch em Stand vo 2007 d Müetersproch vo 58 Millione Lüt (vor allem in de Türkei und in de Länder drum umme, z.B. Griecheland, Zypre un Bulgariä) und wird vo insgsamt über 80 Millione Mensche gschwätzt.

[ändere] Verwandtschaft

Türkei-Türkisch bildet e Dialäktkontinuum mit dr Truksproiche in Zentralasie (Kasachisch, Turkmenisch, Usbekisch, Kirgisisch). Am nächschte verwandt mit em Türkei-Türkisch isch s Aserbeidschanisch, d Sprächer vu beide Sproche chönne enand verstoh.

[ändere] Alphabet

Dr Schriftsproch in Anatoliä un im Herrschaftsbereich vu dr Osmane isch Osmanisch-Tirkisch gsii, si isch mit dr arabische Schrift gschriibe wore. Wo 1926 de Mustafa Kemal Atatürk an me Turkologe-Kongress teilgnoh hät, hät er die latynischi Schrift für die türkischi Orthografy gfordert. Des hät sich 1928 au chönne durchsetze.

Sit 1928 isch de Dialäkt vo Istanbul d Hochsproch vom Türkische. D Schrift isch e Lutschrift, des heißt, dass jedem Lut genau ei Büchstabe züegordnet isch. S Alphabet hät 29 Büchstabe:
a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z

[ändere] Ussproch

D Büechstabe, wo in de folgende Tabelle nit uffgfiehrt ßin, werre glych wie im Dütsche usgsproche.

Büechstabe IPA-Zeiche Beschrybig
c [] Affrikate: d + stimmhafts sch
ç [] Affrikate: t + stimmloses sch
e [ɛ] wie s churze e oder z.D. ä uff Alemannisch und Dütsch
ğ [:], [j] Noch de helle Vokal wie j ußgsproche, sust zur Dehnig brucht
ı [ɯ] ungrundete gschlossene dunkle Lut
j [ʒ] stimmhafts sch (j chunnt numme in Främdwörter vor)
o [ɔ] churzes o wie uff Alemannisch
ö [œ] kurzes ö wie uff Alemannisch
r [r] grollts r mit mehrere Zungeschläg
s [s] stimmloses s wie alemannischs Doppel-S oder ß
ş [ʃ] stimmloses sch
v [v] wie w und deilwis v
y [j] wie Alemannischs j
z [z] stimmhafts s

[ändere] Grammatik

[ändere] Allgemein

Türkisch isch e agglutinierendi Sproch. Des heißt, dass Suffix de Fall, d Person etc. azeige, im Gegesatz züe dr flektierende Sproche, wie dr indogermanische, wu au dr Wortstamm cha gändert wäre (z. B. Umlut). Wie in e paar andere Sproche (z. B. Ungarisch) isch d Vokalharmony entscheidend für d Suffix. Zwüsche Gschlæchter wird nit underschyde. Deilwis chunnt zwüschem Wort und de Ändig no e Hiatustilger, wo d Ussproch erlychtert (z.B. araba - arabanın statt arabaın, n isch de Hiatustilger) S Türkische kennt die folgende sechs Fäll (diä verschiidene Variante sin wäge dr Vokalharmonii - je noch dr Vokal in dr Stammsilbe mueß dä oder sälle Vokal in dr Ändig folge):

[ändere] Fäll

Name Erchlärig Ändig
Nominativ wer? ‹ ›
Akkusativ wen? ı / i / u / ü
Dativ wem? e / a
Genitiv wem sy, hochdütsch wessen ın / in / un / ün
Lokativ in öbbs dinne de / da
Ablativ vo öbbs weg, uss öbbs use e / a

[ändere] Witers zu de Suffix

Au de Bsitz cha mer durch Suffix azeige, woby s vorcho cha, dass s Wort mehreri Suffixe annenand hät:
ev - s Hus
evde - im Hus
eviniz - Ihr Hus
evinizde - in Ihrem Hus
evinizdeyiz - myr sin in Ihrem Hus.

Am letschte Bispyl cha mer seh, dass au d Person durch Suffix azeigt werde.

Durch die vyle Funktione vo Suffix sin die türkische Wörter oft lang, aber in de Azahl letschtendlich weniger. Des cha mer am folgende Filmtitel seh:

Uçurtmayı vurmasınlar. (2 Wörter mit durchschnittlich 10 Büechstabe)

zum Verglych die alemannischi Übersetzig:

Sie solle de Drache nit abschieße. (6 Wörter mit durchschnittlig 5,7 Büchstabe)

[ändere] Links

Wikisource S dütschsprochig Wikiquote hät Zitat zum Thema „Türkische Sprichwörter
Wikipedia-logo-v2.svg D Wikipedia uff Türkisch — e freii Enzyklopädy
Wiktionary-logo-de.png S Wiktionary uff Türkisch — e freis Wörterbüech

Wikibooks-logo.svg Wikibooks: Türkisch — Lern- und Lehrmaterialie

Wikiversity-logo.svg Wikiversity uff Türkisch — Kursmaterialie, Forschigsprojäkt und wüsseschaftlige Usdusch

Persönlichi Wärkzüg
Namensryym

Variante
Wievylmol agluegt
Aktione
Navigation
Mitarbet und Hilf
Wärchzügchäschtli
Drucke/exportiere
Anderi Sprooche