La Chaux-de-Fonds

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
La Chaux-de-Fonds
Wappe vo La Chaux-de-Fonds
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Nöieburg (NE)
Bezirk: La Chaux-de-Fondsw
BFS-Nr.: 6421i1f3f4
Poschtleitzahl: 2300
UN/LOCODE: CH LCF
Koordinate: 553419 / 21689447.1013976.825011992Koordinaten: 47° 6′ 5″ N, 6° 49′ 30″ O; CH1903: 553419 / 216894
Höchi: 992 m ü. M.
Flächi: 55.66 km²
Iiwohner: i38'267 (31. Dezämber 2012)[1]
Website: www.chaux-de-fonds.ch
La Chaux-de-Fonds

La Chaux-de-Fonds

Karte
Lac des Brenets Lac de Moron Neuenburgersee Frankreich Kanton Bern Kanton Jura Boudry (Bezirk) Le Locle (Bezirk) Neuenburg (Bezirk) Val-de-Ruz (Bezirk) La Chaux-de-Fonds La Sagne Les PlanchettesKarte von La Chaux-de-Fonds
Iber des Bild
w

La Chaux-de-Fonds (frankoprovenzalisch [la tʃo]) isch e bolitischi Gmai im Bezirk La Chaux-de-Fonds im Kanton Nöueburg, Schwyz.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Stadt La Chaux-de-Fonds lyt im Jura an dr Gränze zue Frankrych. Zue La Chaux-de-Fonds ghere näbe dr glychnamige Stadt au no Ortsdail Les Eplatures (1'013 m ü. M.), Le Crêt-du-Locle (1'016 m ü. M.) un d Hofsidlig Les Joux Derrière (1'042 m ü. M.). Dr Bann umfasst 48,5 % landwirtschaftligi Flechi, 23,7 % Wald, 26,9 % Sidligsflechi un 0,8 % sunschtigi Flechi. Nochbergmaine vu La Chaux-de-Fonds sin Les Planchettes, Le Locle, La Sagne un Fontaines im Kanton Neuenburg, Renan un La Ferrière im Kanton Bärn, Les Bois im Kanton Jura un Fournet-Blancheroche, Bonnétage un Grand’Combe-des-Bois z Frankrych.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

La Chaux-de-Fonds isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1350 as La Chaz de Fonz, 1378 Chault de Font. Im Johr 1900 isch d Gmai Les Eplatures Dail vu La Chaux-de-Fonds wore.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Yywohner 12.638 17.940 20.847 23.617 26.933 35.968 37.751 37.708
Johr 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Yywohner 35.252 30.943 33.300 38.906 42.347 37.234 36.894 37.016

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 19,8 % gläge.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

44,2 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 32 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).

Bolitik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,4 %, CVP 3,8 %, FDP 33,2 %, GP 6,4 %, POP 1,3 %, SP 24,7 %, SVP 23,7 %.

Dr Gmaindsbresidänt isch dr Thibault Castioni (Stand 2012).

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 5,0 % gläge.

Sproch un Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 37016 Yywohner 87,3 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,2 % Dytsch, 2,1 % Italienisch un 5,3 % anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn[2][3]

Stadtbild un Böuwärch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Stadtbild vu La Chaux-de-Fonds isch bregt dur e sträng Schachbrättmuschter, wu noch dr Brunscht vu 1794 am Aafang vum 19. Johrhundert aaglait woren isch. Ände Juni 2009 isch La Chaux-de-Fonds – zämme mit Le Locle – zum UNESCO-Wälterb erklert wore.

  • Hôtel de Ville (1803)
  • Grand Temple (1794-96)
  • Temple Allemand (1853)
  • Reformierti Chilche Saint-Jean (1972)
  • S «Maison Blanche» (1912) un d «Villa Turque» (1917) sin entworfe wore vum Le Corbusier.
  • «Espacité» (1992/94), Sitz vu dr Stadtverwaltig

Bilder[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Lyt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)
  2. Andres Kristol: Que reste-t-il des dialectes gallo-romans de Suisse romande?. In: Jean-Michel Eloy (Hg.).: Evaluer la vitalité. Variétés d’oïl et autres langues. Université de Picardie / Centre d’Etudes Picardes, Amiens 1998, S. 101–114
  3. Pierre Knecht: Die französischsprachige Schweiz. In: Hans Bickel, Robert Schläpfer (Hg.): Die viersprachige Schweiz. Sauerländer, Aarau/Frankfurt/Salzburg 2000, S. 139–176

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): La Chaux-de-Fonds‎ – Sammlig vo witere Multimediadateie