Japan

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
日本国 / Nihon-koku/Nippon-koku
Japan
Fahne vo Japan
Wappe vo Japan
Fahne Wappe
Amtspraach Japanisch
Hauptschtadt Tokio
Schtaatsform Parlamäntarischi Monarchy
Schtaatsoberhaupt keins (de jure)
Tennō Akihito (de facto)
Regierigschef Premierminister Shinzō Abe
Flächi 377.915 km²
Iiwohnerzahl 127.255.000 (2013)
Bevölkerigsdichti 336,73 Iiwohner pro km²
Bruttoinlandsprodukt nominal: $ 4.923 Milliarden (2.)
broo Iiwohner: $ 38.559 (23.)
Human Development Index 0,960 (10.)
Währig Yen
Gründig 11. Februar 660 v. e. Chr. (mythologisch)
3. Mai 1947 (Inchraftdrätte vu de Noochchriegsverfassig)
Nationalhymne Kimi Ga Yo
Zitzone UTC+9
Kfz-Kennzeiche J
Internet-TLD .jp
Vorwahl +81
Japan-location-cia.gif
Japan sea map.png

Japan (jpn. 日本 Nihon/Nippon; lose?/i) isch na Yndoneesie, Madagaskar ù Papua-Neuguinea de viertgrööschta Insùstaat vo de Wäüt. Är ligt im Pazyyfyk vor de Kǜschta vo Rùsslann ù Korea.

De Landesnaame setzt sich ùs de Ziiche (Usspraach ni, i de Bedüttig „Taag“ oder „Sùna“) ù (Usspraach hon, i de Bedüttig „Uursprùng“ oder „Wùrzla“) zäme. Japan isch deshaub o bekannt ùs „Lann vo de ufgangendi Sùna“. Sowoou de früüera mütholoogischa Naame Cipangu aus o Japan liite sich vermuetlech vo de chyneeseschi Usspraach vo de Schrǜftziiche (chyn. 日本國 rìbĕnguó) ab.

Im Middelalter häi d Öiropäer Japan Cipangu gsäit, wo vo dr Wu-Ussprooch vo dr Bezäichnig vom Land 日本国 (jap. Nihon-/Nippon-koku, Pinyin: rìběnguó) abgläitet gsi isch.

Geografy[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Japan isch en Inselstaat un bstoht in dr Hauptsach us ere Inselchette, wu an dr Oschtkischte vu Asie lang goot. D Hauptinsle sin Hokkaidō im Norde, di zäntral un grescht Insle Honshū un im Side derno d Insle Shikoku un Kyūshū. Derzue cheme 6.848 chalineri Insle (mit zmindescht 100 m Umfang bi Hochwasser),[1] wu si vor allem in dr Seto-Inlandsee un in dr Chette vu dr Ryūkyū-Insle kunzäntriere. Wel Japan en Inselstaat isch, het s kai diräkti Nochberländer. Indiräkt gränzen aber Russland, Nordkorea, Sidkorea, China un Taiwan an Japan.

Iber dr gsamte Archipel verlauft e Gebirgschette, wu iber zwai Drittel vu dr Landmasse vu Japan uusmacht. Dr hegscht Bärg vu Japan isch dr Fujisan uf dr Hauptinsle Honshū mit 3.776 m iber em Meeresspiegel. Landwirtschaft, Induschtry un Bsidlig sin uf rund 20 % vu dr Landflechi bschränkt. In dr großen Ebene hän si d Hauptballigsbiet entwicklet: Kantō (mit Tokio un Yokohama) in dr Kantō-Ebeni, Keihanshin (Osaka, Kyōto un Kōbe) in dr Ōsaka-Ebeni, Chūkyō (Nagoya) in dr Nōbi-Ebeni un Kitakyūshū-Fukuoka in dr Tsukushi-Ebeni. Wäg em Mangel an Flachland wäre Bärghäng dur Boodefäldböu kultiviert.

Klima[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Di japanisch Inselchette goot im e lange Boge vu Norde (45. Braitegrad, Hokkaidō) no Side (20. Braitegrad, Okinotorishima). Wäge däm ischs Klima z Japan arg unterschidlig uusbregt; vu dr chalt-gmäßigte Klimazone z Hokkaidō mit chalten un schneeryche Winter bis in d Subtropen in dr Brefäktur Okinawa. Derzue chunnt dr Yyfluss vu Wind – im Winter vum asiatische Kuntinänt zum Meer un im Summer vum Meer zum Kuntinänt. Im spote Juni un frieje Juli gheit im Side ne Großdail vum Johresniderschlag as monsunartigi Räägefront (梅雨前線, baiu zensen).

Im Friesummer fangt d Taifun-Saison aa, wu vor allem dr Side un dr Sidweschte vu Japan vu Wiirbelstiir, wu iber Pazifische Ozean entstehn droffe isch. Statistisch gsää cheme di maischte Taifun imSeptämber bis Japan, drotz ass si im Pazifikruum im Augschte am hyfigscte sin. Dr sterkscht je ufzaichnet Taifun z Japan isch dr Ise-wan-Taifun vu 1959 gsii. Iber 5.000 Mänsche sin dertemol um s Lääbe chuu.

Japan cha wäg syre brait gfächerete geografische Verhältnis in sechs Hauptklimaregionen yydailt wäre:

  • Hokkaidō: kaini seli starke Niderschleg, in dr lange Winter greßeri Schneewaajede
  • Japanischs Meer: Dr Nordweschtwind im Winter bringt starke Schneefall. Im Summer isch die Region chieler wie di pazifisch Region, s het do aber vylmol Feen.
  • Zäntrals Hochland: starki Tämperaturunterschid zwische Summer un Winter au zwische Dag un Nacht, gringi Niderschleg
  • Seto-Inlandsee: D Bärg vu dr Region Chūgoku un Shikoku halte dr Wind uf un fiere zue me ganzjehrig milde Klima.
  • Pazifikregion: chalti Winter mit gringem Schneefall un haißi druckeni Summer
  • Nansei-Insle (Ryūkyū-Insle): subtropisch Klima mit warme Winter un haiße Summer. Starki Niderschleg vor allem in dr Räägezyt, regelmäßig Taifun.

Geology[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Japan lyt an dr geologische Bruchzone vu vier tektonische Blatte vu dr Ärdgruschte:

  1. di Nordamerikanisch Blatte im Norde
  2. di Eurasisch Blatte im Weschte
  3. di Filippinisch Blatte im Side
  4. di Pazifisch Blatte im Oschte

Die Blatte bewege si mit e baar Zäntimeter im Johr gegenenander. Dail vu dr Pazifische Blatte schirge si dert unter di Eurasisch Blatte. Des fiert zue Vulkanismus un hyfige Ärdbidem. Diständig Bewegig (Subduktion) vu dr Gruschtedail losst e großryymigi Verschwaißig vu dr Blatte nit zue, im Gegesatz zem Byschpel zue Indie.

Vu dr rund 240 Vulkan vum „pazifische Fyyrring“ sin 40 aktiv. In dr gsamte Region git s fascht all Dag lychteri Ärdbidem, in greßeren Abständ au schwäri (z. B. 1923, 1995 oder s Tōhoku-Ärdbidem 2011).

In dr letschte döusert Johr sin z Japan iber 160.000 Mänsche dur Tsunami gstorbe. S Land het hite dur Mässbojen im Pazifischen Ozean en effäktiv Tsunami-Friewarnsischtem. Fir d Bevelkerig git s regelmäßig Trainingsprogramm, e Hufe japanischi Kischtestedt schittze si dur hochi Dämm.

Flora un Fauna[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Inland vu Japan het s e Raie vu Gebirgschette, wu bis iber d Waldgränze gehen. Vergliche mit dr Ängi vum Lääbesruum git s e Vylzahl vu Arte. Dur d Posizion as vorglagereti Inselchette het si ne aigeständigi Flora un Fauna entwicklet, wu mit däre vu „Kontinentalasie“ verwandt isch. D Ogasawara-Insle, 1000 km sideschtli vu Tokio, wäre wäg ihre endemische Spezies vylmol mit dr Galapagosinsle vergliche.

Japan lyt im Schnittpunkt vu drei Ekoregione. D Hauptinsle un d Nochberinsle sin Dail vu Paläarktische Floreregion. D Ryūkyū-Insle sin Dail vu dr Indomalaiische Region un d Ogasawara-Insle ghere zue Ozeanie.

Suuger

An Großsuuger git s unter anderem dr Bruunbäär uf Hokkaidō, uf Honshū dr asiatisch Schwaarzbäär, dr Sikahirsch un dr japanische Serau. Unter dr yyhaimische Arte findet si dr Japanmakak, wu uf dr Shimokita-Halbinsle in dr Brefäktur Aomori haimisch isch dodermit di nerdligscht Affepopulazion vu dr Wält bildet.

D stark Bsidlig an dr Kischte un in dr japanische Ebene het derzue gfiert, ass e Dail Suugerarte uusgstorbe sin, zem Byschpel dr Honshū-Wolf (Canis lupus hodophilax), dr Japanische Seeleeb (Zalophus japonicus), dr Seeotter un dr Fischotter. Hind un Chatze git s z Japan in ere braiten Uuswahl an Rasse. As tipisch japanischi Hundsrasse wird dr Shiba Inu aagluegt.

Veegel

Z Japan sin iber 500 verschideni Vogelarte noogwise wore. Wel d Inselgruppe in allne Richtige vum Meer umgee isch, sin vyl dervu Wasserveegel. Japan isch e wichtigi Zwischestazion fir Zugveegel. Veegel, wu z Sibirie bruetle, finde do ihre Winterquartier, derwylscht die Veegel, wu z Japan bruetle, in Richtig Sidoschtasie zien. Uf die Art findet e Vylzahl vu Voogelarten ihre Wäg uf Japan. Nazionalvoogel isch dr Buntfasan. Dr Nipponibis isch z Japan in freier Wildbahn uusgstorbe. S git aber no ne baar hundert in eme Schutz- un Ufzuchtszäntrum uf Sado un in freier Wildbahn in dr Shaanxi-Brovinz z China.

Flora

Z Japan hets vier Vegetationszone. Die höchschte Bärge rage über d'Waudgränze use, döt findet me alpini Tundra. Aaaschliessend chunt boreale Nohduwaud, dä chunt uf Hokkaidō scho bis i tüferi Lage vor. De gröscht Teil vo Hokkaidō und Nord Honshū wird vo Summergrüenem gmässigtem Laubwaud bedeckt. Im Süde schliesslich wachse immergrüeni subtropische Wäuder.

Kulturbflanze

Di wichtigscht Kulturbflanze z Japan isch dr vu Korea yygfiert Ryys, gnau gnuu Oryza sativa japonica (Churzchornryys). S Strau wird bruucht fir d Tatami-Matte. D Hirsche isc friejer e Ässe fir armi Lyt gsii, wel dr Ryys as Styyrhet mieße zahlt wäre. S wäre au verschideni Bohnesorte aaböue, unter anderem d Adzukibohne, un verscideni Gmies, dodrunter Imber, Reedig un Spinat. Haimisch sin derue au Zitrusbflanze wie d Amanatsu. Yygfiert wore sin verschideni Obst- un Gmiessorte. Zue dr dradizionälle japanische Chuchi ghere au Seetang (zem Byschpel Nori]]) un Meeresalge (Wakame). Dradizionälli japanischi Hyyser wären unter anderem us em Holz vu dr Sicheltdane böue. E wichtigi nazionali Bedytig het au dr Tee un verschideni Binsge fir d Härsteölig vu dr Tatami-Matte (Flatterbinsge un Doochtbinsge).

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Martin Hürlimann: Japan. Atlantis, Zürich 1970.
  • Kazuyuki Kitamura: Unbekannter Nachbar Japan. AT Verlag, Aarau/ Stuttgart 1987, ISBN 3-85502-297-6.
  • Hisako Matsubara: Weg zu Japan – West-östliche Erfahrungen. Knaus, 1983, ISBN 3-8135-0560-X.
  • Hans Jürgen Mayer, Manfred Pohl (Hrsg.): Länderbericht Japan. WBG, Darmstadt 1998, ISBN 3-534-12743-9.
  • Manfred Pohl: Japan. Beck (Reihe: Länder), München 2002, ISBN 3-406-48104-3.
  • Manfred Pohl: Kleines Japan Lexikon. Beck BsR 861, München 1996, ISBN 3-406-39861-8.
  • Josef Kreiner (Hrsg.): Kleine Geschichte Japans. Reclam, Stuttgart 2010, ISBN 978-3-15-010783-6.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Japan – Sammlig vo Multimediadateie


  1. 今後の国境離島の保全、管理及び振興のあり方について中間提言(案) . Kantei, S. 2. Abgrüeft am 2015-03-07. (ja)