Hauterive NE

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
S NE im Lemma isch s offiziell Chürzel vom Kanton Nöueburg und wird bruucht, zum Verwächslige mit Yträäg vom Name Hauterive vermyde, wo öppis anders meined.
Hauterive
Wappe vo Hauterive
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Nöieburg (NE)
Bezirk: (Dr Kanton Nöieburg kännt sit 2018 kä Bezirk me.)
BFS-Nr.: 6454i1f3f4
Poschtleitzahl: 2068
UN/LOCODE: CH HTE
Koordinate: 564432 / 20724347.015286.970839501Koordinate 47° 0′ 55″ N, 6° 58′ 15″ O; CH1903: 564432 / 207243
Höchi: 501 m ü. M.
Flächi: 2.07 km²
Iiwohner: 2650 (31. Dezämber 2017)[1]
Website: hauterive.ne.ch
Archaeologisch Museum Laténium

Archaeologisch Museum Laténium

Charte
NöieburgerseeBielerseeMurteseeFrankriichKanton BärnKanton BärnKanton BärnKanton FriburgKanton FriburgKanton JuraKanton WaadtKanton WaadtKanton WaadtBoudryLa BrévineBrot-PlambozLe Cerneux-PéquignotLa Chaux-de-FondsLa Chaux-du-MilieuCorcelles-CormondrècheCornauxCortaillodLa Côte-aux-FéesCressier NEEngesLa Grande BérocheHauterive NELe LanderonLignières NELe LocleLes BrenetsMilvignesNeuenburg NEPeseux NELes PlanchettesLes Ponts-de-MartelRochefort NELa SagneSaint-Blaise NELa Tène NEValanginVal-de-Ruz NEVal-de-Travers NELes VerrièresCharte vo Hauterive
Iber des Bild
w

Hauterive (frankoprovenzalisch [otaˈriːva / otɛˈriːv], dytsch veraltet Altenryf) isch e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Hauterive isch e Hufedorf am Jurafuess, unden am Bärg Chaumont. Zue Hauterive ghert au no Sidlig Champréveyres 440 m ü. M..

Dr Geindbann umfasst 53,5 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 30,4 Prozänt Wald, 15,8 Prozänt Sidligsflechi un 0,3 Prozänt sunschtigi Flechi. Nochbergmaine vu Hauterive sin d Stadt Nöueburg un Saint-Blaise.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

I däm Gebiet am Ufer vom Nöieburgersee sind Sidlige sid der Schteizyt und der Bronzezyt bekannt.

S Dorf Hauterive isch zum erschte Mol gnännt wore um 1148 as arta ripa.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Quälle: Bundesamt für Statistik 2005[2]

Johr 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Yywohner 345 401 470 445 443 654 690 666
Johr 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Yywohner 640 595 745 1097 2213 2545 2289 2637

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 25 Prozänt gläge.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

33 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 34 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).

Bolitik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,9 %, CVP 2,2 %, FDP 17,7 %, Grüeni 11,2 %, PdA 1,0 %, SP 18,8 %, SVP 20,7 %.

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo Hauterive chunt e bsunderi Sorte vo Jura-Chalchschtei. Dä isch vo der geologische Epoche, wo drum Hauterivium heisst. Der Schtei het e fyni hällgääli Farb, und er isch scho vo de Röömer für d Bouwärch vo Aventicum bruucht worde. Und i der Altstadt vo Nöieburg sind vil Hüüser drus bout.

Bi Hauterive goot d Autobaan dure, wo do zum gröschte Deil im ene Dunäll isch.

Kultur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Hauterive stoot s nöieburgische Archäologymuseum Latenium, wo 2001 ufggangen isch.

Sproch un Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2637 Yywohner 88 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 1,9 % Dytsch, 4 % Italienisch un 6 % anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn[3][4]

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Hauterive, Neuchâtel – Sammlig vo Multimediadateie

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach Jahr, Kanton, Bezirk, Gemeinde, Bevölkerungstyp und Geschlecht (Ständige Wohnbevölkerung). In: bfs.admin.ch. Bundesamt für Statistik (BFS), 31. August 2018, abgerufen am 30. September 2018.
  2. Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Date im Aahang (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[3] [4] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch)
  3. Andres Kristol: Que reste-t-il des dialectes gallo-romans de Suisse romande?. In: Jean-Michel Eloy (Hg.).: Evaluer la vitalité. Variétés d’oïl et autres langues. Université de Picardie / Centre d’Etudes Picardes, Amiens 1998, S. 101–114
  4. Pierre Knecht: Die französischsprachige Schweiz. In: Hans Bickel, Robert Schläpfer (Hg.): Die viersprachige Schweiz. Sauerländer, Aarau/Frankfurt/Salzburg 2000, S. 139–176