Brot-Dessous

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Brot-Dessous
S Wappe vo Brot-Dessous
Basisdatä
Staat: Schwiiz
Kanton: Nöieburg (NE)
Bezirk: w
Gmeind Rochefort
PLZ 2149
Koordinate: 547479 / 20088446.9569476.748621857Koordinaten: 46° 57′ 25″ N, 6° 44′ 55″ O; CH1903: 547479 / 200884
Höchi: 857 m ü. M.
Flächi: 4,95 km²
Iiwohner: 105 (31. Dezember 2013)[1]
Website -
d Pont du Saut iber d Areuse

d Pont du Saut iber d Areuse

Charte
Brot-Dessous (Schweiz)
Brot-Dessous
ww
d Gemeind, wie si vor der Fusion am 1. Januar 2016 gsi isch

Brot-Dessous (frankoprovenzalisch [a brɔ dzɔ]) isch e Dorf i dr Gmai Rochefort vom Kanton Nöieburg.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Brot-Dessous lyt im Jura, im Tal vo dr Areuse, wo dört dur en töiffi und wildi Schlucht lauft. Derzue ghere au no d Wyler Fretereules (844 m ü. M.) un Champ-du-Moulin-Dessus (701 m ü. M.) am Sidhang vum Solmon. Es het vil Wald i der Bärglandschaft. Dr Dorfbann umfasst 12,5 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 80 Prozänt Wald, 7 Prozänt Sidligsflechi und Infrastruktur un 1,5 Prozänt sunschtigi Flechi.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Brot-Dessous isch zum erschte Mol gnännt wore anne 998 as Broch. Bis 1888 het au no s Dorf Brot-Dessus zue dr Gmai ghert, wu hite Dail vu Brot-Plamboz isch. Von 1524 bis 1730 het Brot-Dessous scho mol zue dr Gmai Rochefort ghert.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöieburg blibe.

Uf de 1. Jänner 2016 het Brot-Dessous mit dr Gmai Rochefort fusioniert, zu dere si scho im 16. un 17. Johrhundert ghert het.

Bis Änds 2017 het s Gebiet zum Bezirk Boudry ghört. Dänn het der Kanton Nöieburg sini Bezirk ufghobe, und d Gmeinde – i däm Fall also Rochefort – sind jetz die einzige Verwaltigseinheite vom Kanton.

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Yywohner 251 255 273 284 328 343 310 226
Johr 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Yywohner 229 198 242 184 155 144 127 95

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 19,5 Prozänt gläge.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

39,5 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 34,3 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

Bolitik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,0 %, CVP 4,4 %, FDP 35,6 %, GP 10,0 %, POP 1,4 %, SP 23,6 %, SVP 18,4 %.

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S wichtigschte Gwärb isch s Puure. Früener het’s bi Brot-Dessous e Schteibruch ggää, wo me Chalch abbout het.

Sproch un Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 95 Yywohner 86,4 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,5 % Dytsch, 2,7 % Italienisch un 6,3 % anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.[2][3]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Brot-Dessous – Sammlig vo Multimediadateie

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bundesamt för Statistik uf bfs.admin.ch
  2. Andres Kristol: Que reste-t-il des dialectes gallo-romans de Suisse romande?. In: Jean-Michel Eloy (Hg.).: Evaluer la vitalité. Variétés d’oïl et autres langues. Université de Picardie / Centre d’Etudes Picardes, Amiens 1998, S. 101–114
  3. Pierre Knecht: Die französischsprachige Schweiz. In: Hans Bickel, Robert Schläpfer (Hg.): Die viersprachige Schweiz. Sauerländer, Aarau/Frankfurt/Salzburg 2000, S. 139–176