Liechtenstein

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dialäkt: Liachtastanerisch/Liachtastohnerisch
Förschtatum Liachtaschta
Fahne vo Liachtaschta
Wappe vo Liachtaschta
Fahne Wappe
Amtspraach Dütsch
Hauptschtadt Vaduz
Schtaatsform konstitutionelli Erbmonarchie uf parlamentarischer und demokratischer Basis
Schtaatsoberhaupt Förscht Hans-Adam II. von und zu Liachtasta,

amtsuusüebendr Stellvertretr Erbprinz Alois von und zu Liachtasta

Regierigschef Adrian Hasler (FBP)
Flächi 160[1] km²
Iiwohnerzahl 37'366 (31. Dezämber 2014)[2]
Bevölkerigsdichti 232 Iiwohner pro km²
Währig Schwiizer Franke
Unabhängigkeit 1806
Nationalhymne Oben am jungen Rhein
Zitzone UTC+1
UTC+2 Sommerzeit
(März bis Oktober)
Kfz-Kennzeiche FL
Internet-TLD .li
Vorwahl +423
LocationLiechtenstein.png
Öberblick uf s Ländle

Liachtaschta (uff hochdütsch Liechtenstein) isch a klises Förschtatum, wo im Zentrum vo Europa i da Alpa lit. D Nochburslendr sind Öschtriich und d Schwiz. Da Hoptort ischt Vadoz, wo oh dr Wohnsetz vom Förscht vom Land isch.

Bevölkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Liachtaschta hät Endi 2014 37'366 Inwohner (34 % Usländer) gha.[2]

Sproch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Amtssproch isch Dütsch, obwohl ma eigentlich Dütsch nor i dr Schual redet. Soss redet ma an alemannische Dialäkt, s Liachtastanerisch. D Unterlender, ehner im Norda vo Liachtasta reden Liachtastohnerisch und hon i iarna Wörter eher O’s. D Oberlender vo dr Metti bis in Süda (Balzers) vo Liachtasta reden Liachtastanerisch und händ ehnder A’s i iarna Wörter. O/A Beischpiel isch: Dahom isch unterlenderisch und Daham isch oberlenderisch. Am Tresabärg redet ma Walserdiitsch.

D Kathedrale St. Florin z Vadoz.

Religion und Kercha[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Gemäss em Ergebnis vo da Volkszellig us em Johr 2010[3] sin 75,9 % vo da Liechtastaner römisch-katholisch, 8,5 % evangelisch und rund 5,4 % ghörend aner islamischa Religionsgmainschaft aa. 2,2 % sin Mitglid von a andere chrischtlicha Konfession oder nödchrischtlicha Religion, als konfessionslos hon se 5,4 % bezaichnet, witere 2,6 % vo da Bevölkerig hon koa Aagoba gmacht zu erar Religionszueghörigkait.

Bis 1997 hät s Liechtasta zum Bistum Chur ghöört. Am 2. Dezember 1997 isch s Erzbischtum Vadoz vom Papst Johannes Paul II. errichtet und s Liachtasta vom Bistum Chur losglöst worda. Sit dera Errichtig isch da ehemolig Bischof vo Chur, da Wolfgang Haas, as Erzbischof iigsetzt und d Pfarrkercha St. Florin z Vadoz zur Kathedrale erhoba worda.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Liachtaschta isch a am Rhii gleganes Land i da Alpa, umgeba isch es vo da Schwizer Kantön Sanggalla im Weschta und Graubünda im Süda und em östrichischa Bundesland Voradlbärg im Oschta. Sini Staatsgrenz zur Schwiiz im Weschta entsprecht genau em Rhiinverlof, während di südlich sowia öschtlich Staatsgrenz vom Alpa-Hochgebirge, vom Rätikon prägt ischt. D Grenz zu Öschtriich verlauft gröschtateils auf em Gebirgsgrot. Ds Förschtatum ischt zwor dr flähakliinschte, aber dr anzige Alpenschtaat, wo vollständig i da Alpa let. Nebed Usbekischtan isch Liachtaschta dr anzige Schtaat, wo ausschliesslig vo Binnenaschtaaten umgeba isch (wenn ma z Kaschpische Meer, wo Nochburschtaata vo Usbekistan ahgrenzn, met dr herrschenda Meinig als Meer uuffasst).

Z Land bedeckt eppa a Flähi vo 160,475[1] Quadratkilometer und ischt damet dr sechschtklinschte Staat vor Erde, dr viertklinschte Staat z Europa und ghört natürli au zu de Europäische Zwärgstaate. Es messt a sinra längschta Stell 24,77 Kilometer und a sinr breiteschta 12,35 Kilometer.

Liachtaschta grenzt uf 41,1 Kilometer ad Schwiiz, wovo 27,1 Kilometer uf da Kanton Sangalla und 14 Kilometer uf da Kanton Graubünda entfalla tuan. D Schtaatsgrenza met dr Republik Öschtriich (Vorarlbärg) betret 34,9 Kilometer. Gröschta Ort vom Ländle noch Iinwohnr isch Schaa.

Staat[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Nummärätäfele

D Staatsform ischt a konschtitutionelli Erbmonarchie uf demokratischer und parlamentarischer Grundlag. Staatsobrhaupt isch dr Förscht Hans-Adam dr II., Erbprinz isch dr Alois.

Gmanda[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Liachtaschta het 11 Gmanda, wo 5 (Gmonda) devo im Unterland und 6 (Gmanda) im Oberland sind.

Vadoz mit Schloss und Kunstmuseum

Kultur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Vadoz hon se a groesses Kunschthuus. D Elis ischt vo 2002 bis 2012 a Liechtastaner Gothic-Metal-Band gsee.

Luag oh[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Liechtenstein – Sammlig vo witere Multimediadateie

Referänze[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. 1,0 1,1  Jahrbuch. 2011, 1. Raum, Umwelt und Energie 1.1 Geografie, Raumnutzung, S. 33 ff (pdf 1.1).
  2. 2,0 2,1 Basisdaten zu Liechtenstein (PDF). Amt für Statistik, abgruefe am 6. Februar 2016
  3. Volkszählung 2010, abgruefe am 6. Februar 2016