Ukraine

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Україна

Ukrajina
Ukraine

Fahne vo dr Ukraine
Wappe vo dr Ukraine
Fahne Wappe
Amtspraach Ukrainisch
Hauptschtadt Kiew
Schtaatsform Semipräsidiali Republik
Schtaatsoberhaupt Präsident Petro Poroschenko
Regierigschef Premierminischter Wolodymyr Hrojsman
Flächi (43.) 603.700 km²
Bevölkerigsdichti 78 Iiwohner pro km²
Unabhängigkeit erklärt am 24. August 1991
Nationalhymne Schtsche ne wmerla Ukrajiny (Ще не вмерла України)
Internet-TLD .ua
Vorwahl +380
Ukraine (claims hatched) in Europe.svg
Ukraine topo de.jpg

D Ukraine [ukʀaˈiːnə], [uˈkʀaɪ̯nə] (ukrainisch Україна/Ukrajina; russisch Украина/Ukraina) isch e Staat z Oschteuropa. Si gränzt an Russland im Nordoschte, Wyssrussland im Norde, Pole, d Slowakei un Ungarn im Weschte, Rumänien un Moldawien im Sidweschte un an s Schwarz Meer un s Asowsche Meer im Side. D Hauptstadt isch Kiew. D Ukraine isch mit ere Flechi vu 600'000 qkm no Russland s zwaitgrescht Land z Europa. Syt dr Uflesig vu dr Sowjetunion anne 1991 isch d Ukraine unabhängig.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Land grenzt as Asowsche Meer und as Schwarze Meer und a d Länder Rumänie, Moldawie, Slowakei, Pole, Wiissrussland und Russland. D'Gränzlängi isch rund 6500 Killometer. Zwüschem westligste (22° 08' O) un em östligste Punkt (40° 13' O) isch d'Entfernig 1316 km, de nördligst (55° 22' N) un de südligst (44° 23' N) lige 893 km usenand.

Topografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D'Ukraiine deilt sich topografisch gseh in 70 Prozänt Diefebeni, 25 Prozänt Hochebeni un 5 Prozänt Gebirg ii. D'Bärg sin zwüsche 1500 un 2000 Meter hoch un glidere sich in zwei Gebirg uff:

  • Ukraiinischi Karpate. Si sin s gröscht Gebirg vum Land un sin de nordöstlig Deil vum Karpategebirg.
  • Krimgebirg. Im Süde vu de Insle Krim gläge, bstoht's us dräi Gebirgszüg, em Haupt- em innere un em üßere Krimgebirg.

Gwässer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De gröscht Fluss isch de Dnepr, wu z Russland entspringt un im Norde di ukraiinisch-wißrussischi Gränze übberschritet. Er fließt in richtig Süde durch d'Hauptstadt Kiew un mündet ins Schwarz Meer. De 2201 km lang Fluss durchfließt s Land uff ere Längi vu 981 km. Witeri wichtigi Flüss sin de Dnestr, d'Donau un de Südlig Bug.

In de Ukraiine gitt's öbbe 3000 Seë vu verschidener Größi. D'Sacki-Seë sin riich an Fisch un Wasservögel, sällewäg isch do au de Nationalpark Sacki aaglègt wore.

Viili vu de Seë sin durch d'Begradigung un Bearbeitig vu Flussbette entstande, au si hänn verschideni Größe un Forme (huufiiseförmig, länglig, rund uew.). Di meiste vu ihne sin nit bsunders dief un diene viile Dier als Läbensruum un de Mänsche als Nocherholigsgebiet.

Am Ufer vum Schwarze Meer gitt's ußerdemm 22 Liman. Säll sin Däler, wu vum Meer übberflüetet un deno meistens vum Meer abgschnitte wore sin. Zu de gröschte ghöre de Dnestr-Liman, de Dnepr-Liman, de Bug-Liman, de Kujalanicki-Liman un de Hadschibej-Liman.

Di gröschte Moor findet mer z Polesie, ere Region, wu riich an Flüss mit diefer Fließgschwindigkeit isch.

Kliima[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D'Ukraiine hät e gmäßigts, truches Chliima, im Süde vu de Krim mache sich au subtropischi Iiflüss bemerchbar. S Gebiet wird im Johr durchschnittlig vu 45 Zyklon un 39 Antizyklon beiiflusst. S Wätter isch an 230-235 Dag chlor un sunnig.

D'Mitteltemperatuur isch im Januar bi -8 °C, im Süde un uff de Krim abber bis zu 4 °C. Im Juuli litt s Mittel zwüsche 19 un 24 Grad. In de Gebirg isch d'Temperatuur allerdings allwiil dütlig nidriger. D'Summe vu de Sunnestunde isch in de meiste Deil zwüsche 150 un 160 Dag, im Süde um die 200 un uff de Krim bis zu 260 Dag.

D'Windrichtig hänkt vu de Johreszit ab, im Winter chömme im Norde hauptsächlig füüchti Wind us em Weste un im Süde trucheni us em Oste un Nordoste. Im Summer degege wahje vor allem Nordostwind. D'Karpate un s Krimgebirg sin vor chalte Luftmasse besser gschützt.

We'mer vu Nordweste/Weste noch Südoste/Oste goht, no sinkt d'Niderschlagsmängi kontinuierlig; si litt zwüsche 300 un 650 Millimeter pro Johr. In de Bärgregione ghäit allerdings viil meh Niderschlag (1000-1200 mm im Krimgebirge, 1500 mm in de Karpate), in de Steppelandschafte vum Süde weniger. Was d'Verdeilig übber s Johr aagoht, ghäie Niderschleg vor allem in de Summermonet, am wenigste im Februar.

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ethnie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

No dr offiziälle Volkszellig vu 2001 läben in dr Ukraine 77,8 % Ukrainer, 17,3 % Russe un iber 100 anderi Nationalitete. E staatli nit anerkännti Minderhait sin d Russine z Transkarpatie. Näbe dr zeh greschte Nationalitete git s no chlaineri Minderhaite mit weniger wie 100.000 Yywohner, dorunter in dr Hauptsach Grieche, Roma, Aserbaidschaner, Georgier un Dytschi.[1] D Ukrainer stellen in allene Regione mit Uusnahm vu dr Autonome Republik Krim un dr Stadt Sewastopol dr grescht Dail vu dr Bevelkerig. In däne bode Regione sin d Russe di grescht Volksgruppe, wyteri Viet mit hochem russischem Bevelkerigsaadail vu 39,0 % bzw. 38,2 % (Volkszellig vu 2001) sin d Oblast Luhansk un Donezk im Sidoschte vu dr Ukraine.

Aadail vu dr ethnische Ukrainer an dr Gsamtbevelkerig in dr Regione vu dr Ukraine (2001)[1]
Nationalität Aazahl Aadail
Ukrainer 37.541.700 77,8 %
Russe 8.334.100 17,3 %
Wyssrusse 275.800 0,6 %
Moldawier 258.600 0,5 %
Krimtatare 248.200 0,5 %
Bulgare 204.600 0,4 %
Magyare 156.600 0,3 %
Pole 144.100 0,3 %
Jude 103.600 0,2 %
Armenier 99.900 0,2 %

Historischi Entwicklig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bevelkerigsentwicklig 1960–2009

Vor em Erschte Wältchrieg het s uf em Biet vu dr hitige Ukraine (Galizie, Bukowina, Wolhynie, Schwarzmeerkischte) ne dytschsprochigi Minderhait vu mehrere hundertdöusert Mänsche gee, hite sin s no villicht 30.000 bis 40.000. Au uf dr Krim het s mehreri dytschsprochigi Derfer gee: Friedental, Heilbronn (Heilbrunn), Kronental, Neusatz (Nejsaz), Rosental, Zürichtal. Di maischte Uuswanderer sin um 1805 vu dr Schwyz, vu Bade, vu Württeberg un vu dr Pfalz chuu.

Bis zum Zweete Wältchrieg hän e baar Millione Pole in dr Biet Galizie, Bukowina un Wolhynie gläbt, wu hite zum Weschte vu dr Ukraine ghere. Anne 1944 isch s voir allem z Wolhynie zue Massaker an dr polnische Bevelkerig chuu, wu iber 40.000 Pole umbrocht wore sin. Noch em Chrieg un dr Annexion vu dr polnische Biet eschtrli vum Bug isch di polnisch Bevelkerig verdribe wore..

Bis zum Zweete Wältchrieg hän in dr hitige Ukraine au seli vyl Jude gläbt (z. B. in dr „Schtetl“), wu aber zum große Dail in dr Zyt vu dr Bsatzig dur s Dytsch Rych vu SS-Yysatzgruppe ermordet wore sin. D Ukraine isch vor em Chrieg ais vu dr Hauptverbraitigsbiet vu dr jiddische Sproch gsii. Di maischte Jude, wu dr Holocaust iberläbt hän, sin syterhär in dr USA, uf Israel un zum e chlaine Dail au uf Dytschland uusgwanderet. Anne 2001 hän no rund 100.000 Juden in dr Ukraine gläbt, d Zahl vun ene nimmt aber wyter ab.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Religione in dr Ukraine
Link Diagramm
 atheistisch/ohni Konfession
Rächt Diagramm
0 Sunschtigi
0 ohni Aagab

Quälle: Razumkov centre, 2006

Di wichtigscht chrischtli Chilche isch d Ukrainisch-Orthodox Chilche, wu zue dr eschtlig-orthodox Chilche zellt. Syt d Ukraine zum russische Zareryych ghert het, hän di orthodoxe Glaibige in dr Ukraine zue dr Russisch-Orthodoxe Chilche ghert. Vorhär sin di ukrainische Bischtimer zytwys em Patriarch vu Konstantinopel, zytwys däm vu Moskau unterstande.

Autonomybsträbige hän in dr 1920er Johr zue dr Abspaltig vu dr Ukrainische Autokephale Orthodoxe Chilche, wu si Konstantinopel zuegherig fielt.

No dr Unabhängigkait vu dr Ukraine 1991 het si ne Dail vum ukrainische Klerus vu dr Moskauer Fierig abgspalte un het sy Zäntrum uf Kiew verlageret. Syterhär git s d Ukrainisch-Orthodox Chilche vum Kiewer Patriarchat unter dr Fierig vum Metropolit bzw. Patriarch Filaret II.

D Gruppe unter em Metropolit Wolodymyr bildet hite di Ukrainisch-Orthodox Chilche vum Moskauer Patriarchat un dominiert vor allem im russisch bregte Oschte vum Land. Si isch di ainzig Ukrainisch-Orthodox Chilche, wu vu dr andere orthodoxe Chilche as kanonisch anerkännt isch.

Di Ukrainisch-(Griechisch-)Katholisch Chilche isch e unierti, katholischi Oschtchilche, wu ne orthodoxe Ritus het, aber em Papscht z Rom unterstoht un vun eme Großerzbischof vu Kiew un Halytsch glaitet wird.

Im Weschte vum Land git s au no di remisch-katholisch Chilche mit weschtligem (latynischen) Ritus, wu stark polnisch beyyflusst isch.

Dr Islam isch vor allem uf dr Krim verbraitet, dert bsundersch unter dr Krimtatare un andere turkstämmige Bevelkerigsdail.

S Judetum het sy Zäntrum bis zum Zweete Wältchrieg vor allem in dr Bukowina ghaa, isch aber in wie in ganz Zäntraloschteuropa zum greschte Dail im Holocaust vu dr Nazionalsozialischte uusglescht wore.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Antike[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Uf em Biet vu dr hitige Ukraine hän in dr Friezyt vilmol indogermanischi Verlker gsidlet, unter anderem d Kimmerier, d Skythen un d Sarmate. An dr Schwarzmeerkischte sin im sibte bis sechste Johrhundert v. Chr. griechischi Kolonien entstande, wu im fimfte Johrhundert v. Chr. s Bosporanisch Rych bildet hän. Im dritten un vierte Johrhundert n. Chr. hän sich im Side zwische dr Fliss Dnestr un Dnepr un uf dr Krim Gote nidergloo. Anne 375 sin si vu dr Hunnen unterworfe wore. S „Wild Fäld“, di uusdehnte Steppebiet im Side vum Land, sin s Durgangsbiet gsii fir Bulgaren, Aware, Magyaren un anderi Velker.

Mittelalter[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Uusdehnig vu dr Kiewer Rus um 1000 n. Chr.

D Region Polesien im Nordweschte vu dr Ukraine giltet as ai megligi Urhaimet vu dr Slaw. Di hitig Ukraine het ihren Ursprung, wie au Russland un Wyssrussland, im erschten oschtslawische Staat, dr Kiewer Rus. Ab em 8. Johrhundert sin Wikinger uf dr oschteuropäische Fliss gfahre un hän si vermischlet mit dr slawische Bevelkerigsmeehait. Die Chriegerchauflyt, wu au Waräger oder Rus gnännt wore sin, sin wichtig gsii bi dr Grindig vu dr Kiewer rus mit Zäntre z Kiew un z Nowgorod.

D Kiewer Rus het ihre Bluescht im 10. un 11. Johrhundert ghaa, nodäm si dur militärischi Fäldzig Handelsprivilegie z Byzanz het chenne duresetze un s Chasarerych zerstert ghaa het. No dr griechisch-orthodoxe Christianisierig vu dr Rus ab 988 het s e kulturällen Ufschwung gee. Ab em 12. Johrhundert het s aber feudali Spaltigsprozäss gee. Wäg dr bolitische Versplitterig isch s altrussisch Rych in dr Johre 1237 bis 1240 dr Invasion vu dr Mongole unterläge, wu d Rus ihrem Rych vu dr Guldine Horde tributpflichtig gmacht hän. Dr nordeschtli Dail vu dr Rus (d Firschtetum Wladimir-Susdal, Rjasan, Twer) sin bis anne 1480 unter dr Herrschaft vu dr Mongole blibe, derwylscht sidweschtligi Biet dur d Schlacht am Irpen (1321) un d Schlacht an dr Blaue Wasser (1362) unter d Herrschaft vum Großfirschtetum Litaue chuu sin, wu speter mit Pole zämme d Republik Pole-Litaue bildet hän. Biet vu dr hitige Ukraine sin do ab em 16. Johrhundert in dr polnisch Herrschaftsberych chuu. Im Oschten isch us em Firschtetum Wladimir-Susdal s Großfirstetum Moskau wore, wu nodno alli russische Nochberfirschtetimer um si konsolidiert un schließli s tatarisch Khanat Kasan unterworfe het. D Ukraine isch dur die Uusdehnig zum russisch-polnische Gränzland wore, wu drum gstritte woren isch. Im Schwarzmeerbiet het si no lang d Herrschaft vum Krimchanat unter ere osmanische Oberhohait ghalte, bis d Krim im 18. Johrhundert vum Russische Chaiserrych annektiert woren isch. In dr Gränzregione zwische dr Wälder, wu d Lyt sässhaft gsii sin, un dr nomadisch bregte Steppelandschafte (historisch „Wilds Fäld“ gnännt) hän di slawische Kosake, wu si an d Läbeswys as Stepperyter aabasst ghaa hän, in eme ständige Chlaichrieg mit dr Krimtarttate gläbt. Z Russland sin s Donkosake gsii, in dr Ukraine d Saporoger- oder Dneprkosake.

D Saporoger Kosake schryben em tirkische Sultan e Brief, Ilja Jefimowitsch Repin, 1880

Neizyt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Feschtig Chotyn

Di rächtli Diskriminierig, d wirtschaftlig Uusbytig un dr religies Druck uf di orthodox Bevelkerig vu dr sidweschtlige Rus dur di polnisch Chrone un di polnische Magnate hän alsfurt zue bluetige Ufständ gege di polnisch Herrschaft gfiert, wu vu ufzwungene Chilchenunion vu Brest anne 1596 wyter aagfyrt woren isch. Dr orthodox Klerus vu Kiew un Galizie het ängi Kontakt mit Russland gchnipft un het fir e Widerverainigung vum dreiainige russisch Volk (Großrusse, Chlairusse, Wyssrusse) unter em Schutz vum russische Zar gworbe. Anne 1654 isch s Biet uf em linke Stade vum Dnepr mit Kiew an s Zaretum Russland chuu, wu d Saporoger Kosaken unter em Bohdan Chmelnyzkyj gege di polnisch Herrschaft ufgstande sin un sich im Verdrag vu Perejaslaw Russland aagschlosse ghaa hän. S Hetmanat vu dr Kosake isch as autonomer Dail vum Russische Chaiserrych bis in d Regierigszyt vu dr Katharina dr Groß bstande.

D Ukraine uf em rächte Stade vum Dnepr, dodrunter Wolhynien un Podolie sin zerscht bi Pole-Litaue blibe. S Hetmanat uf em rächte Stade isch scho im 17. Johrhundert vu dr Polen ufglest wore. Dr Dail vu dr Ukraine uf em rächte Stade het Russland mit dr Polnische Dalige iberchuu, wu aber dr usserscht Weschte vum ukrainische Sprochruum (Galizie) an s Habsburgerrych gangen isch. As Resultat vun e baar russisch-tirkische Chrieg sin im 18. Johrhundert großi dail vu dr hitige Sidukraine dr Krimtataren abgrunge wore, wu Vasalle vum Osmanische Rych gsii sin. Die Biet sin as „Neirussland“ unter dr LAitig vum Grigori Potjomkin erschlossen un mit Saporoger Kosake un Sidler vu Zäntralrussland bsidlet wore.

Di hitige Ukrainer sin im Russische Rych „Chlairusse“ gnännt wore. Des chunnt vun ere alte byzantinische Definition vun eme Chlai-Russland (s historisch Chärnland um Kiew) un eme Groß-Russland (alli andere Biet). In dr zwote Helfti vum 19. Johrhundert het sich uf em Biet vu dr hitigen Ukraine efange ne „ukrainischi” Identitet entwicklet alternativ zue dr wyt verbraitete „chlairussische“ Identitet. Si isch vu polnische Krais un vu dr eschtrychishe Beherde z Galizie stark gferderet wore. Si het si vu dr chlairussische in dr Hauptsach doderdur unterschiden, ass si s vorherrschend Konzäpt vu dr Dreiainigkait vum russisch Volk (Großrusse, Chlairussen un Wyssrusse) abglähnt het un e weschtorientierte Nationalstaat fir d Ukrainer aagsträbt het. E wichtige Ideolog vu däre Konzeption isch dr Hischtoriker Mychajlo Hruschewskyj gsii. Zwische dr Aahänger vu däne baide Identitetsverständnis het s im Russischen Rych um d Johrhundertwändi ne regelrächte Kulturkampf gee. Glychzytig sin russophili Stremige z Galizie vu dr eschtrychische Beherden rigoros unterdruckt wore.

Burgerchrieg un frieji Sowjetherrschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

No dr russische Februarrevolution 1917 un in dr Zyt vu dr dytsche Bsatzig am Änd vum Erschte Wältchrieg sin di churzläbige Nationalstaate Ukrainischi Volksrepublik un Ukrainische Staat entstande. Noch em Zämmebruch vu Eschtrych-Ungarn isch anne 1918 di Wescht-Ukrainisch Volksrepublik entstande, wu sich am 22. Jänner 1919 mit dr Ukrainische Volksrepublik zue aim Staat verainigt het. Anne 1920 isch dr Staat vu dr Rote Armee bsetzt wore. Im Fride vu Riga 1921 isch s Biet vu dr Wescht-Ukrainische Volksrepublik an Pole, Rumänien un d Tschechoslowakei chuu. Parallel doderzue isch s vu 1917 bis 1922 dr in dr Hauptsach vu Bure draite Machno-Bewegig im Sidoschte vum Land glunge, ne anarchistischi Revolution durezfiere. Zerscht hän d Anarchischte dr sowjetische Bolschewike gege di konservativ-monarchistische „Wysse“ vum Anton Denikin ghulfe, derno sin si aber vu dr Bolschewike sälber vernichtet wore. Im Verlauf vum seli wächselvollen un bluetige Russische Burgerchrieg isch d Ukraine schließli vu dr Roten Armee unter em Trotzki Sowjetrussland aagschlosse. Mit dr Grindig vu dr Sowjetunion im Dezämber 1922 isch si zue dr Ukrainische SSR wore. Di frie bolschewistisch Nationalitetenbolitik vu dr Korenisazija het druf abzilt, d Minderhaite fir disozialistisch Idee z ginnen un glychzytig di reaktioneren ainhaitsrussische Chreft z schweche. Mit dr staatlige Bolitik vu dr Ukrainisierig het si di ukrainisch Identitet (ohni d Weschtorientierig) ändgiltig manifeschtiert un di chlairussisch isch verdrängt wore.

Fir di jung Sowjetunion isch d Ukraine d „Fruchtchammere” gsii. Wu unter em Stalin 1932–1933 d Landwirtschaft zwangswys kollektiviert woren ischn, sin in dr Ukraine schetzigswys 2,8 Millione Mänsche dur e sowjetwyti Hungersnot umchuu, wu as Holodomor bekannt woren isch. In dr Ukraine giltet dr Lasar Kaganowitsch bis hite as verantwortli fir Hungersnot, wu dur d Zwangskollektivierig verursacht woren isch.

Zweete Wältchrieg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

In dr Zyt vu dr dytsche, rumänische und ungarische Bsatzig im Zweete Wältchrieg (1941 bis 1943/44) isch di domolig Ukraine as Rychskommissariat Ukrainezum greßere Dail unter ere dytsche Zivilverwaltig gstande. D Ukraine isch Schaublatz vu zahlryche Massemord an Juden un sowjetische Chriegsgfangene gsii. In dr Zyt vu dr Bsatzig isch s vor allem im Oschten un Side vu dr Ukraine zue Hungersnet chuu, wel di Dytsche dr Bevelkerig s Äsen ewäg gnuu hän (Backe-Blan) un d Ärne uf Dytschland brocht ghaa hän. Zwische Dezämber 1941 un Augschte 1942 sin wäge däre Uusblinderig elai z Charkow iber 12.000 Mänsche verhungeret. E groß Zahl vu Ukrainer sin as „Oschtarbaiter“ uf Dytschland verschlaipft wore. Dr Zweet Wältchrieg het in dr Ukraine rund 6,5 Millione zivili Dodesopfer gforderet, dodervu rund 750.000 bis ai Million jidischi Ukrainer. Fascht di ganz jidisch Bevelkerig isch, wän si nit gflichtet sin, uusglescht wore. Vyl Derfer un Stedt sin anne 1943 bim Ruggzug vu dr dytsche Wehrmacht zerstert wore. Anne 1945 het s in dr Ukraine rund zeh Millionen Obdachlosi gee.

Im Zweete Wältchrieg het s unter dr Fierig vum Sydir Kowpak e Partisanechrieg gege di dytsche Bsatzer gee. Im Weschte vum Land het s aber au ne Unabhängigkaitsbewegig (Ukrajinska Powstanska Armija, „Ukrainischi Ufständischenarmee”) gee, wu gege d Sowjets un geg di polnisch Bevelkerig kämpft het. Wel d Aagherige vu däre Untergrundarmee gwisst ghaa hän, ass in dr Hand vu dr sowjetische Beherden em Dod gweit gsii sin, het s no lengeri Zyt bis iber s Änd vum Chrieg brucht, bis si vu Ainhaite vum NKWD ändgiltig nidergschlaa wore sin.

Noochriegszyt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Am 24. Oktober 1945 isch d Ukraine aas Grindigsmitglid dr Verainte Natione bydrätte.

Im Zug vu dr „Weschtverschiebig” vu Polen isch di gsamt polnisch Bevelkerig us dr bis dert polnische Biet vu dr hitige Weschtukraine uusgsidlet un zum Dail gwaltsam verrdribe wore. Im Gegezug isch di ukrainisch Minderhait vu Polen in d Ukraine zwangsumgsidlet wore („Operation Weichsel”). Derno isch d Ukraine yter Dail vu dr Sowjetunion gsii. Dr Chruschtschow het dr Ukrainische SSR anne 1954 d Halbinsle Krim gschänkt zum 300-jehrige Jubileum vu dr Russisch-Ukrainisch Ainhait (Verdrag vu Perejaslaw). In dr Noochriegszyt het s in dr Ukraine ne starki Induschtrialisierig gee.

S Kiewer Hehlechloschter ghert zue dr nationale Hailigtimer vu dr drei oschtslawische Natione.

Unabhängigkait[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Zug vu dr Uflesig vu dr Sowjetunion isch d Ukraine anne 1991 unabhängig wore. Sythär suecht si ihri national Identitet un ihri international Roll zwischen ere weschtlige Orientierig, zem Byschpel ere Integration in di Europäisch Union, un ere eschtlige Orientierig, d. h. ere bolitische Nechi zue Russland.

No dr Bresidäntschaftswahle 2004 isch s zue dr sognännte „Oraschene Revolution“ chuu, wu si dr weschtli orientiert Bresidäntschaftskandidat Wiktor Juschtschenko gege dr vu Russland unterstitzt Wiktor Janukowytsch duregsetzet het. Fir e Huffe bolitischi Beobachter isch des e Zaiche gsii fir d di chimftig Orientierug vu dr Ukraine. Di wichtigschte Lyt vum oraschene Lager – dr Juschtschenko un d Julija Tymoschenko – hän si aber in dr Johr derno nit uf e gmainsame Wäg chenne ainige un e Huffe Hoffnig vu dr Ukrainer sin erfillt wore. Wel d Wehler gnue ghaa hän vu dr bolitische Stagnation, hän si aafangs 2010 dr Wiktor Janukowytsch doch no in s Bresidäntenamt gwehlt.

Im Novämber 2013 hän Brotescht aagfange, wu as „Euromaidan“ belannt wore sin. Alli Demonschtrante hän Neiwahle gforderet, s het aber e Huffe unterschidligi Gruppierige gee, wu verschideni aigeni Inträsse verdrätte hän. Im Gegesatz zue dr "Oraschene Revolution" vu 2004 het si d Euromaidan-Bewegig au geg di verbraitet Korruption grichtet un si fir e Weschtorientierig yygsetzt.[2] Ab em 18. Februar 2014 isch s zuen ere nit iberschaubaren Eskalation chuu, wu iber 80 Dodesopfer gforderet het.[3] Wu d Usseminischter vu Dytschland, Frankrych un Pole ne Verdrag vermittlet hän go dr Konflikt bylege,[4] isch dr Bresidänt Janukowytsch in dr nämlige Nacht uf Russland gflichtet.[5] S Barlemänt het derno am 22. Februar 2014 dr Janukowytsch fir abgsetzt erklert. Dr Olexandr Turtschynow isch derno zum Ibergangsbresidänt ernännt wore un am 26. Februar isch en Ibergangsregieriug unter em Arsenij Jazenjuk bildet wore. In dr Monet derno isch s zum Konflikt mit Russland um d Halbsinsle Krim un zuen ere Destabilisierig dur bewaffneti Konflikt in zwai eschtlige Oblast chuu.

Verwaltigsgliderig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ibersichtscharte vu dr Ukraine

D Ukraine isch in 24 Oblast (ukrain. область/oblast, Pl. області/oblasti; Bezirk, wertl. „Biet“), ai Autonomi Republik (ukrain. Автономна Республіка/Awtonomna Respublika) un zwoo Stedt (ukrain. місто/misto, Pl. міста/mista) mit Sonderstatus glideret.

Wappe Oblast /
Stadt /
Republik
ukrainische Name Transkription Yywohnerzahl1 Flechi in km²2 Hauptort ukrainische Name
Coat of Arms of Kharkiv Oblast.png Oblast Charkiw Харківська область Charkiwska oblast 2.831.129 31.415 Charkiw Харків
Coat of Arms of Kherson Oblast.png Oblast Cherson Херсонська область Chersonska oblast 1.132.040 28.461 Cherson Херсон
Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.png Oblast Chmelnyzkyj Хмельницька область Chmelnyzka oblast 1.380.355 20.645 Chmelnyzkyj Хмельницький
Large Coat of Arms of Dnipropetrovsk Oblast.svg Oblast Dnipropetrowsk Дніпропетровська область Dnipropetrowska oblast 3.457.146 31.974 Dnipropetrowsk Дніпропетровськ
Coat of Arms of Donetsk Oblast 1999.svg Oblast Donezk Донецька область Donezka oblast 4.641.619 26.517 Donezk Донецьк
Coat of Arms of Ivano-Frankivsk Oblast.png Oblast Iwano-Frankiwsk Івано-Франківська область Iwano-Frankiwska oblast 1.390.884 13.928 Iwano-Frankiwsk Івано-Франківськ
COA of Kyiv Kurovskyi.svg Stadt Kiew місто Київ Misto Kyjiw 2.671.527 839 Misto Kyjiw місто Київ
Coat of Arms of Kyiv Oblast.png Oblast Kiew Київська область Kyjiwska oblast 1.770.502 28.131 Kiew Київ
Coat of Arms of Kirovohrad Oblast.png Oblast Kirowohrad Кіровоградська область Kirowohradska oblast 1.074.784 24.588 Kirowohrad Кіровоград
Emblem of Crimea.svg Autonomi Republik Krim Автономна Республіка Крим Awtonomna Respublika Krym 1.988.202 26.081 Simferopol Сімферополь
Coat of Arms of Lviv Oblast.png Oblast Lwiw Львівська область Lwiwska oblast 2.580.269 21.833 Lemberg Львів
Coat of Arms of Luhansk Oblast.png Oblast Luhansk Луганська область Luhanska oblast 2.421.944 26.684 Luhansk Луганськ
Coat of Arms of Mykolaiv Oblast.png Oblast Mykolajiw Миколаївська область Mykolajiwska oblast 1.223.953 24.598 Mykolajiw Миколаїв
Coat of Arms of Odesa Oblast.png Oblast Odessa Одеська область Odesska oblast 2.406.309 33.310 Odessa Одеса
Coat of Arms of Poltava Oblast.png Oblast Poltawa Полтавська область Poltawska oblast 1.561.559 27.748 Poltawa Полтава
Coat of Arms of Rivne Oblast (2001-2005).png Oblast Riwne Рівненська область Riwnenska oblast 1.158.377 20.047 Riwne Рівне
Coat of arms of Zaporizhia Oblast.svg Oblast Saporischschja Запорізька область Saporiska oblast 1.867.391 27.180 Saporischschja Запоріжжя
Coat of Arms of Zhytomyr Oblast.svg Oblast Schytomyr Житомирська область Schytomyrska oblast 1.336.777 29.832 Schytomyr Житомир
Sevastopol gerb.png Stadt Sewastopol місто Севастополь Misto Sewastopol 378.321 864 місто Севастополь місто Севастополь
Coat of Arms of Sumy Oblast.png Oblast Sumy Сумська область Sumska oblast 1.233.990 23.834 Sumy Суми
Coat of Arms of Ternopil Oblast.svg Oblast Ternopil Тернопільська область Ternopilska oblast 1.115.480 13.823 Ternopil Тернопіль
Coat of Arms of Transcarpathian Oblast.png Oblast Transkarpatie Закарпатська область Sakarpatska oblast 1.246.239 12.777 Uschhorod Ужгород
Coat of Arms of Cherkasy Oblast.png Oblast Tscherkassy Черкаська область Tscherkaska oblast 1.348.384 20.900 Tscherkassy Черкаси
Coat of Arms of Chernihiv Oblast.png Oblast Tschernihiw Чернігівська область Tschernihiwska oblast 1.177.195 31.865 Tschernihiw Чернігів
Coat of Arms of Chernivtsi Oblast.png Oblast Tscherniwzi Чернівецька область Tscherniwezka oblast 909.408 8.097 Czernowitz Чернівці
Coat of Arms of Volhynian Oblast.png Oblast Wolhynie Волинська область Wolynska oblast 1.042.684 20.144 Luzk Луцьк
Coat of Arms of Vinnytsya Oblast.png Oblast Winnyzja Вінницька область Winnyzka oblast 1.709.695 26.513 Winnyzja Вінниця
  gsamt 47.056.163 603.628  

Wichtigi Stedt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Di greschte Agglomeratione in dr Ukraine sin:

  1. Kiew: 3.000.388 Yywohner
  2. Donezk: 1.640.854 Yywohner
  3. Charkiw: 1.606.448 Yywohner
  4. Dnipropetrowsk: 1.414.772 Yywohner
  5. Odessa: 1.130.921 Yywohner

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblinks[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Ukraine – Sammlig vo Multimediadateie

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. 1,0 1,1 http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/ Ergebnis vu dr Volkszellig vu 2001 zue dr Nationaliteteverdailig (ukrainisch)
  2. * Steffen Dobbert: Euromaidan - Protest und Zivilcourage in der Ukraine. Hrsg. von Zeit Online. Berlin: epubli 2014. ISBN 978-3844286014 (ebook)
  3. «Ihr müsst bis zum Ende bleiben». Basler Zeitung, 2014-02-23. Abgrüeft am 2014-02-23.
  4. Claudia Ehrenstein, Sascha Lehnartz, Florian Kellermann: Ukraine: Der diplomatische Coup des Frank-Walter Steinmeier. Die Welt, 2014-02-22. Abgrüeft am 2014-02-23.
  5. Florian Kellermann: Bei der Flucht vergaß Janukowitsch sogar seine Brille. Die Welt, 2014-02-25. Abgrüeft am 2014-05-25.




Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Ukraine“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.