Liechtenstein

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dialäkt: Liachtastanerisch/Liachtastohnerisch
Förschtatum Liachtaschta
D’Flagge vo Förschtatum Liachtaschta
S Wappe vo Förschtatum Liachtaschta
Amtsschpraach Dütsch
Hauptschtadt Vaduz
Schtaatsform konstitutionelli Erbmonarchie uf parlamentarischer und demokratischer Basis
Schtaatsoberhaupt Förscht Hans-Adam II. von und zu Liachtasta,

amtsuusüebendr Stellvertretr Erbprinz Alois von und zu Liachtasta

Regierigschef Adrian Hasler (FBP)
Flächi 160 km²
Iiwohnerzahl 36'842 (31. Dezämber 2012)
Bevölkerigsdichti 230 Iiwohner pro km²
Währig Schweizer Franken
Unabhängigkeit 1806
Nationalhymne Oben am jungen Rhein
Ziitzone UTC+1
UTC+2 Sommerzeit
(März bis Oktober)
Kfz-Kennzeiche FL
Internet-TLD .li
Vorwahl +423
LocationLiechtenstein.png
Öberblick uf s Ländle
Nummärätäfele

Liachtaschta (uff hochdütsch Liechtenstein) isch a klises Förschtatum, wo im Zentrum vo Europa i da Alpa lit. D Nochburslendr sind Öschtriich und d Schwiz. D Hauptstadt ischt Vadoz, wo oh dr Wohnsetz vom Förscht vom Land isch. Liachtaschta hät 36'842 Inwohner (33 % Usländer).

Sproch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Amtssproch isch Dütsch. Obwohl ma eigentlich dütsch nor i dr Schual redet. Soss redet ma an alemannische Dialäkt, s’Liachtastanerisch. D Unterlender, ehner im Norda vo Liachtasta reden Liachtastohnerisch und hon i iarna Wörter eher O’s. D Oberlender vo dr Metti bis in Süda (Balzers) vo Liachtasta reden Liachtastanerisch und händ ehnder A’s i iarna Wörter. O/A Beischpiel isch: Dahom isch unterlenderisch und Daham isch oberlenderisch. Am Tresabärg redet ma Walserdiitsch.

Geografie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Liachtaschta isch a am Rhii gleganes Land i da Alpa, umgeba isch es vo da Schwizer Kantön Sangalla im Weschta und Graubünda im Süda und em östrichischa Bundesland Voradlbärg im Oschta. Sini Staatsgrenz zur Schwiiz im Weschta entsprecht genau em Rhiinverlof, während di südlich sowia öschtlich Staatsgrenz vom Alpa-Hochgebirge, vom Rätikon prägt ischt. D Grenz zu Östriich verlauft gröschtateils auf em Gebirgsgrot. Ds Förschtatum ischt zwor dr flähakliinschte, aber dr anzige Alpenschtaat, wo vollständig i da Alpa let. Nebed Usbekischtan isch Liachtaschta dr anzige Schtaat, wo ausschliesslig vo Binnenaschtaaten umgeba isch (wenn ma z Kaschpische Meer, wo Nochburschtaata vo Usbekistan ahgrenzn, met dr herrschenda Meinig als Meer uhffasst).

Z Land bedeckt eppa a Flähi vo 160,475 Quadratkilometer und ischt damet dr sechschtklinschte Staat vor Erde, dr viertklinschte Staat z Europa und ghört natürli au zu de Europäische Zwärgstaate. Es messt a sinra längschta Stell 24,77 Kilometer und a sinr breiteschta 12,35 Kilometer.

Liachtaschta grenzt uf 41,1 Kilometer ad Schwiiz, wovo 27,1 Kilometer uf da Kanton Sangalla und 14 Kilometer uf da Kanton Graubünda entfalla tuan. D Schtaatsgrenza met dr Republik Öschtriich (Vorarlbärg) betret 34,9 Kilometer. Gröschta Ort vom Ländle noch Iinwohnr isch Schaa.

Staat[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Staatsform ischt a konschtitutionelli Erbmonarchie uf demokratischer und parlamentarischer Grundlag. Staatsobrhaupt isch dr Förscht Hans-Adam dr II., Erbprinz isch dr Alois.

Gmonda/Gmanda[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Liachtaschta het 11 Gmanda, vo dena 5 im Unterland sind und 6 im Oberland.

Luag oh[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Liechtenstein – Sammlig vo witere Multimediadateie
Vadoz mit Schloss und Kunstmuseum