Aare

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Aare
D Aare z Bärn mit em Bärner Münster

D Aare z Bärn mit em Bärner MünsterVorlage:Infobox Fluss/KARTE_fehlt

Date
Gwässerkennzaal CH: 37
Laag Schwiiz
Flusssystem RhiiVorlage:Infobox Fluss/FLUSSSYSTEM_falsch
Abfluss über Rhii → Nordsee
Ursprung Oberaar- und Unteraargletscher im GrimselgebietVorlage:Infobox Fluss/QUELLKOORDINATE_fehlt
Quellhöchi 2'310 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen (Oberaargletscher)
Mündig Bi KChoblez in Rhii47.6061944444448.22375311Koordinaten: 47° 36′ 22″ N, 8° 13′ 26″ O; CH1903: 659039 / 273130
47° 36′ 22″ N, 8° 13′ 26″ O47.6061944444448.22375311
Mündigshöchi 311 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen [1]
Höchiunterschiid 1.999 m
Lengi 288,2 kmVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Iizugsgebiet 17.620 km²Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Abfluss MQ
590 m³/s
Rächti Nääbeflüss Zulg, Emme, Önz, Murg, Pfaffneren, Wigger, Suhre, Bünz, Rüüs, Limet, Surb
Linggi Nääbeflüss Lütschine, Kander, Gürbe, Saane, Zihl, Dünnern
See won er duure fliesst Brienzersee, Thunersee, Bielersee
Stausee Oberaarsee, Grimselsee, Räterichsbodensee, Wohlensee, Stausee Niederried, Klingnauer Stausee
Groossstedt Bärn
Mittelgroossi Stedt Thun, Biel/Bienne
Chliistedt Münsige, Solothurn, Olte, Aarau
Schiffbar Nidau - Solothurn

D Aare isch en Fluss, wo vo der Kwelle im Grimselgebiet i de Alpe dur d Kantöön Bärn, Soledurn und Aargau flüsst und bi Choblez in Rhii mündet. Si het e Lengi vo 291 Kilometer und isch dr längschti Fluss, wo vo dr Kwelle bis zur Mündig ganz i de Schwiiz isch.

Basisdate[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Längi = 291 km
  • Gfäll = 1565 m
  • Iizugsgebiet = 17'620 km²
  • mittlere Abfluss 590 m³/s
D Aareschlucht bi Mairinge

Verlouf[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Grimselgebiet foot d Aare am Ober- und am Unteraargletscher aa, wo ide Nöchi vo Guettanne liged. Churz drufabe chunt si dur d Aareschlucht, wo tüüf i d Felse igschnitten isch, be Meiringe. Die Schlucht chammer als Touristeattrakzioon gogen aaluege. Be Brienz mündet si in Brienzersee, wo si in Interlake weder verloht. Churz nachem Uusfluss mündet d Lütschine i si ine. Drufabe durchquert si de Thunersee, wo au d Kander (mit Simme und Engstlige) driimündet.

Vo Thun a flüsst d Aare dur es breits Tal bis uf Bärn. Bi Belpmoos mündet d Gürbe und d Giesse zsämme id Aare. I dr Stadt Bärn macht si en Boge um d Altstadt, wo be Hochwasser öppe mol d Matte chli nass wird, und e bitz witer une bildet drai Mäander d Engihalbinsle, und nocher wird de Fluss im Wohlesee gstaut.

Nach der Iimündig vo de Saane bi Oltige wird d Aare sit dr Juragwässerkorrekzioon dur de Hagneck-Kanal in Bielersee umgleitet. Be Nidau chunt si us em See use und louft dur en Kanal, de Nidau-Büre-Kanal, i ihres alte Flussbet zrugg. Di alti Flussschtrecki zwüsched Aarberg und Büre, di sogenannti "alti Aare", isch e grossi, gschützti Naturlandschaft. D Strecki vo Nidau a abwärts isch dr einzig Abschnidd vo de Aare, wo mit em Schiff chan befahre werde. I dem Teil vo de Aare isch nach dr Yschzyt de Solothurner See gsi, wo den mit dr Zyt wägem Gschieb vo de Flüss verlandet isch; hüt lyt do en grossi Ebeni.

Bi Luterbach mündet d Emme id Aare. Dr Fluss isch beliebt zum s Wasserfahre trainiere und chunt a mängem bekannte Pontonierort verby: Aarwange, Murgete, Aarbig, Schönewerd, Aarau und Brugg. Churz nach Brugg nimmt d Aare s Wasser vo de Rüüs und denn vo de Limet uf, drum sait me dr Gegend um Brugg au s "Wasserschloss vo dr Schwiz".

Vo Brugg weg flüsst d Aare dur en Klus im Jura gege Norde, chunt bi Döddige in Stausee vo Chlingnau und mündet gly drufabe zwüsched Felsenau und Choblez, vis-a-vis vo Waldshuet, in Rhii.

Bi dr Mündig isch d Aare mit 590 m³/s eigentli de wasserricheri Fluss als de Rhii mit 439 m³/s.

Bildergalerie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Aare – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bundesamt für Umwelt BAFU, http://www.hydrodaten.admin.ch/d/2116.htm (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.hydrodaten.admin.ch