Aare

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Aare
D Aare z Bärn mit em Bärner Münster

D Aare z Bärn mit em Bärner MünsterVorlage:Infobox Fluss/KARTE_fehlt

Date
Gwässerkennzaal CH: 37
Laag Schwiiz
Flusssystem RhiiVorlage:Infobox Fluss/FLUSSSYSTEM_falsch
Abfluss über Rhii → Nordsee
Ursprung Oberaar- und Unteraargletscher im GrimselgebietVorlage:Infobox Fluss/QUELLKOORDINATE_fehlt
Quellhöchi 2'310 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen (Oberaargletscher)
Mündig Bi KChoblez in Rhii47.6061944444448.22375311Koordinaten: 47° 36′ 22″ N, 8° 13′ 26″ O; CH1903: 659039 / 273130
47° 36′ 22″ N, 8° 13′ 26″ O47.6061944444448.22375311
Mündigshöchi 311 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen [1]
Höchiunterschiid 1.999 m
Lengi 288,2 kmVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Iizugsgebiet 17.620 km²Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Abfluss MQ
590 m³/s
Rächti Nääbeflüss Zulg, Emme, Önz, Murg, Pfaffneren, Wigger, Suhre, Bünz, Rüüs, Limet, Surb
Linggi Nääbeflüss Lütschine, Kander, Gürbe, Saane, Zihl, Dünnern
See won er / sii duure fliesst Brienzersee, Thunersee, Bielersee
Stausee Oberaarsee, Grimselsee, Räterichsbodensee, Wohlensee, Stausee Niederried, Klingnauer Stausee
Groossstedt Bärn
Mittelgroossi Stedt Thun, Biel/Bienne
Chliistedt Münsige, Solothurn, Olte, Aarau
Schiffbar Nidau - Solothurn

D Aare isch en Fluss, wo vo der Kwelle im Grimselgebiet i de Alpe dur d Kantöön Bärn, Soledurn und Aargau flüsst und bi Choblez in Rhii mündet. Si het e Lengi vo 291 Kilometer und isch dr längschti Fluss, wo vo dr Kwelle bis zur Mündig ganz i de Schwiiz isch.

Basisdate[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Längi = 291 km
  • Gfäll = 1565 m
  • Iizugsgebiet = 17'620 km²
  • mittlere Abfluss 590 m³/s
D Aareschlucht bi Mairinge

Verlouf[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Grimselgebiet foot d Aare am Ober- und am Unteraargletscher aa, wo ide Nöchi vo Guettanne liged. Churz drufabe chunt si dur d Aareschlucht, wo tüüf i d Felse igschnitten isch, be Meiringe. Die Schlucht chammer als Touristeattrakzioon gogen aaluege. Be Brienz mündet si in Brienzersee, wo si in Interlake weder verloht. Churz nachem Uusfluss mündet d Lütschine i si ine. Drufabe durchquert si de Thunersee, wo au d Kander (mit Simme und Engstlige) driimündet.

Vo Thun a flüsst d Aare dur es breits Tal bis uf Bärn. Bi Belpmoos mündet d Gürbe und d Giesse zsämme id Aare. I dr Stadt Bärn macht si en Boge um d Altstadt, wo be Hochwasser öppe mol d Matte chli nass wird, und e bitz witer une bildet drai Mäander d Engihalbinsle, und nocher wird de Fluss im Wohlesee gstaut.

Nach der Iimündig vo de Saane bi Oltige wird d Aare sit dr Juragwässerkorrekzioon dur de Hagneck-Kanal in Bielersee umgleitet. Be Nidau chunt si us em See use und louft dur en Kanal, de Nidau-Büre-Kanal, i ihres alte Flussbet zrugg. Di alti Flussschtrecki zwüsched Aarberg und Büre, di sogenannti "alti Aare", isch e grossi, gschützti Naturlandschaft. D Strecki vo Nidau a abwärts isch dr einzig Abschnidd vo de Aare, wo mit em Schiff chan befahre werde. I dem Teil vo de Aare isch nach dr Yschzyt de Solothurner See gsi, wo den mit dr Zyt wägem Gschieb vo de Flüss verlandet isch; hüt lyt do en grossi Ebeni.

Bi Luterbach mündet d Emme id Aare. Dr Fluss isch beliebt zum s Wasserfahre trainiere und chunt a mängem bekannte Pontonierort verby: Aarwange, Murgete, Aarbig, Schönewerd, Aarau und Brugg. Churz nach Brugg nimmt d Aare s Wasser vo de Rüüs und denn vo de Limet uf, drum sait me dr Gegend um Brugg au s "Wasserschloss vo dr Schwiz".

Vo Brugg weg flüsst d Aare dur en Klus im Jura gege Norde, chunt bi Döddige in Stausee vo Chlingnau und mündet gly drufabe zwüsched Felsenau und Choblez, vis-a-vis vo Waldshuet, in Rhii.

Bi dr Mündig isch d Aare mit 590 m³/s eigentli de wasserricheri Fluss als de Rhii mit 439 m³/s.

Bildergalerie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Aare – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bundesamt für Umwelt BAFU, http://www.hydrodaten.admin.ch/d/2116.htm (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.hydrodaten.admin.ch