Aare

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Aare
d Aare z Bärn mit em Bärner Münster

d Aare z Bärn mit em Bärner MünsterVorlage:Infobox Fluss/KARTE_fehlt

Date
Gwässerkennzaal CH: 37
Laag Schwiiz
Flusssystem RhyVorlage:Infobox Fluss/FLUSSSYSTEM_falsch
Abfluss über Rhy → Nordsee
Ursprung Oberaar- und Unteraargletscher im GrimselgebietVorlage:Infobox Fluss/QUELLKOORDINATE_fehlt
Quellhöchi 2'310 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen (Oberaargletscher)
Mündig Bi Choblez in Rhy47.6061944444448.22375311Koordinate 47° 36′ 22″ N, 8° 13′ 26″ O; CH1903: 659039 / 273130
47° 36′ 22″ N, 8° 13′ 26″ O47.6061944444448.22375311
Mündigshöchi 311 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen [1]
Höchiunterschiid 1.999 m
Lengi 288,2 kmVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Iizugsgebiet 17.620 km²Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen

Abfluss MQ
590 m³/s
Rächti Nääbeflüss Zulg, Ämme, Önz, Murg, Pfaffnere, Wigger, Suure, Bünz, Rüüss, Limet, Surb
Linggi Nääbeflüss Lütschine, Kander, Gürbe, Saane, Zyl, Tünnere
See won er / sii duure fliesst Brienzersee, Thunersee, Bielersee
Stausee Oberaarsee, Grimselsee, Räterichsbodesee, Woolesee, Stausee Niederried, Klingnauer Stausee
Groossstedt Bärn
Mittelgroossi Stedt Thun, Biel
Chliistedt Interlake, Münsige, Büren a dr Aare Solothurn, Wangen a dr Aare, Aarburg, Olte, Aarau, Brugg
Schiffbar Nidau - Solothurn

D Aare isch e Fluss i dr Schwiiz.

Geografy[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Aare louft vo der Kwelle im Grimselgebiet i de Alpe dur d Kantöön Bärn, Soledurn und Aargau und mündet bi Choblez in Rhy.

Si het e Lengi vo 291 Kilometer und isch dr längschti Fluss, wo vo dr Kwelle bis zur Mündig ganz i dr Schwiiz isch.

Vo ganz oben i de Bärge bis z’underscht am Rhy het dr Fluss es Gfäll vo 1565 Meter

S Yzugsgebiet het e flechi vo 17'620 Kwadratkilometer.

Dr middlere Abfluss isch bi 590 Kubikmeter Wasser pro Sekunde.

d Aareschlucht bi Meiringe

dr Louf vom Fluss[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Grimselgebiet foot d Aare am Ober- und am Unteraargletscher aa, wo oben a Guettanne ligge. Churz drufabe chunt dr Fluss dur d Aareschlucht, wo tüüf i d Felse ygschnitten isch, das isch grad oben a Meiringe. Die Schlucht isch en Attrakzioon für d Turischt.

Bi Brienz mündet d Aare i Brienzersee, wo si z Interlake weder drus use goot. Churz nacher mündet d Lütschine i si ine. Drufabe chunt d Aare i Thunersee, wo au d Kander (mit dr Simme und dr Engstlige) driimündet.

Vo Thun a flüsst d Aare dur es breits Tal bis uf Bärn. Bi Belpmoos münde d Gürbe und d Giesse zämme id Aare. I dr Stadt Bärn macht die e Boge um d Altstadt, wo bi Hochwasser öppe mol d Matte ungen am Schwellemätteli chli nass wird. Es bitzeli witer unge het’s drüü Mäander um d Ängihalbinsle, und nocher wird de Fluss im Wohlesee gstaut.

Nach der Iimündig vo dr Saane bi Oltige wird d Aare sit dr Juragwässerkorrekzioon dure Hagneck-Kanal i Bielersee umgleitet. Bi Nidau chunt si us em See use und louft düre Nidau-Büüre-Kanal und churz vor Büüre wider i ihres alte Flussbet zrugg. Di alti Flussschtrecki zwüsched Aarberg und Büüre, di sogenannti "alti Aare", isch e grossi, gschützti Naturlandschaft. D Strecki vo Nidau a abwärts bis uf Soledurn isch dr einzig Abschnidd vo dr Aare, wo mit em Schiff cha befahre werde. I däm Teil vo de Aare isch nach dr Yschzyt de «Solothurner See» gsi, wo den mit dr Zyt wägem Gschieb vo de Flüss verlandet isch; hüt lyt do en grossi Ebeni.

Bi Luterbach mündet d Ämme id Aare.

Dr Fluss isch beliebt für s Wasserfahre, und er chunt a mängem bekannte Pontonierort verby: Aarwange, Murgete, Aarbig, Schönewerd, Aarau und Brugg. Churz nach Brugg nimmt d Aare s Wasser vo de Rüüs und denn vo de Limet uf, drum sait me dr Gegend um Brugg au s "Wasserschloss vo dr Schwiz".

Vo Brugg wäg flüsst d Aare dur en Klus im Jura gäge Norde, si chunt bi Döddige in Stausee vo Chlingnau und mündet gly drufabe zwüsched Felsenau und Choblez, wisawi vo Waldshuet, in Rhy.

Bi dr Mündig isch d Aare mit iirne 590 Kubikmeter Wasser pro Sekunde eigentlech dr gröösser Fluss als dr Rhy, wo durchschnittlech nume 439 Kubikmeter bringt.

Bildergalerie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Aare – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bundesamt für Umwelt BAFU, http://www.hydrodaten.admin.ch/d/2116.htm (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.hydrodaten.admin.ch