Limmat

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Limmet
D Limmet unterhalb vo der Quaibrugg z Züri

D Limmet unterhalb vo der Quaibrugg z ZüriVorlage:Infobox Fluss/KARTE_fehlt

Date
Gwässerkennzaal CH: 294
Laag Schwiz
Flusssystem Rhii
Abfluss über Aare → Rhii → Nordsee
Quelle Abfluss us em Zürisee
47° 21′ 59″ N, 8° 32′ 36″ O47.3663428.543351406
Quellhöchi 406 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Mündig Aare47.5017948.236313328Koordinaten: 47° 30′ 6″ N, 8° 14′ 11″ O; CH1903: 660101 / 261532
47° 30′ 6″ N, 8° 14′ 11″ O47.5017948.236313328
Mündigshöchi 328 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Höchiunterschiid 78 m
Lengi 36,3 km, mit Linth 140 km
Iizugsgebiet 2416 km²dep1Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Abfluss am Pegel Bade, Limmetpromenade[1]
AEo: 2.396 km²
Lage: 9 km oberhalb der Mündung
NNQ (2003)
MQ
Mq
HHQ (1999)
24,6 m³/s
101 m³/s
42,2 l/s km²
660 m³/s
Rächti Nääbeflüss Müligiesse, Länggebach, Furtbach, Lugibach
Linggi Nääbeflüss Sihl, Schäflibach, Reppisch
Stausee Stausee Wettige
Groossstedt Züri
Chliistedt Schliere, Dietike, Bade, Wettige
Gmeinde Kanton Züri: Züri, Schliere, Oberäischtringe, Unteräischtringe, Dietike, Wiinige, Geeretschwiil, Ötwiil a dr Limet
Kanton Aargau: Spreitebach, Würelos, Chillwange, Neuehof, Wettige, Bade, Ännetbade, Obersiggetal, Turgi, Undersiggetal, Gäbischtorf, Brugg
Karte Limmat.png

D Limet (elter, aber bsunders im Aargöi na bikannt: de Limig; latinisiert althochtütsch Lindimagus) isch en Fluss i dr Schwiiz.

Si isch dr Abfluss vom Zürisee und äigetli der under Deil vu däm ganze Fluss, wo oben em See Linth heisst. Bis is nüünzähnt Jaarhundert isch si für di damalige Verhältnis nuch schiffbar gsii. Hüt isch si bi Wettige psunders höch ufgschtaut, will s EW Züri deet us der Wasserchraft Schtrom gwünnt.

Name[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Name chunnt vum gallische Wort lindu-, was «Gwässer, Wasser» bedütet, und vu *magos, wa «Feld, Ebeni» bidütet, also öppe «Ebeni am Wasser, sumpfigi Ebeni, Seefäld».[2] Veraltet sind d Dütig «Grosse Fluss» oder sogaar «Grosse Lindwurm», wie de Johann Ulrich Hubschmied vorgschlage het, und d Dütig as Zämesetzig us Linth und Maag.

De Flusslauf vo Züri a[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Limet flüüst i dr Stadt Züri bi der Quaibrugg us em Zürisee use und goot näbem Bouschänzli und der Frauebadi verby, zwüschem Limetquai und em Stadthuusquai dure und bis zum Ändi vom Stadtpiet under zwänzg Brugge dure. Am rächte Ufer stoot s Rothuus uf Steipfyler im Wasser vo der Limet. Wenn der Fluss am Hauptbaanhof und am Landesmuseum verby isch, chunt d Sihl vo linggs derzue. De Ort zwüschet dene bäide Flüss het e truurigi Vergangeheit, denn deet het s vo 1986 bis 1992 en offni Droogeszenä ggä. De Ort heisst Platzschpitz und het dozmol international als «Needle Park» (Noodlepark) en schlächte Ruef gchaa, isch hüt aber en schöne Park. Underhalb vom Platzspitz isch e grosses Wehr, wo de Seespiegel vom Zürisee greglet werd. Innerhalb vu dr Stadt Züri fared chlini Personeschiff, wu au uf em Zürisee fare tüend. Die drüü Schiff – Felix, Regula und Turicum – sind alti Grachteschiff vo Holland. Bim Werdinseli isch s Chraftwerch Höngg vo de EWZ, wo gege Voraameldig aglueget werde cha. S Werdinseli isch e ganz biliebti Flussbadi und underhalb vom Chraftwerk het s dert e Naturistestrand.

Im Limettal liit ä groose Güeterbaanhoof, de Rangschierbaanhof Limettal (RBL). D Limet flüüsst näbetdra gege Weschtä vum Kantuu Züri i Kantuu Aargau. Uf irem letschte Abschnitt passiert si Badä, wu e hööchi Boogebrugg und di alti Holzbrugg de Fluss überqueret. Dänn flüüst d Limet bi Vogelsang, wo zu dr Gmaind Gäbischdorf ghört, bim Limetspitz i d Aare. Die Landschaft dert gheisst Wasserschloss vu der Schwiiz.

Früener isch de ganzi Fluss schiffbar gsii, hüt isch s Fahre mit de Schiff schwiriger, well Chraftwerch baut worde sind, um Strom z gwüne, und me drum mit de Kään dur Schleuse muess goo. D Chraftwerch vo der Limet sind die: Züri-Lette, Züri-Höngg, Dietike, Wettige, Bade, Oederli, Chappelerhof, Schiffmüli, Turgi, Vogelsang und Stroppel. Bi Wettige het s di gröschti Staumuur; det gwünnt s EW vo Züri ä Täil vu sym Strom. A dere Schtaustuefe het s ä Fischufstiig, wäge de grosse Chraftwerch am Rhy unde chöme aber kai Salm me bis i d Limet.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bundesamt für Umwält: Hydrologisches Jahrbuch der Schweiz 2008, Bern 2009
  2. Felix Stähelin: Die vorrömische Schweiz im Lichte geschichtlicher Zeugnisse und sprachlicher Tatsachen. I: Zeitschrift für schweizerische Geschichte 15, 1935, S. 337–368, do S. 352.