Linth

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Linth
dr Linthkanal bi Richeburg, Richdig Süde,im Hindergrund dr Mürtschestock

dr Linthkanal bi Richeburg, Richdig Süde,
im Hindergrund dr MürtschestockVorlage:Infobox Fluss/KARTE_fehlt

Date
Gwässerkennzaal CH: 2455
Laag Kanton Glarus, Kanton Schwyz, Kanton St. Gallen; Schwiz
Flusssystem Rhein
Abfluss über Limmat → Aare → Rhein → Nordsee
Beginn als Linth im Tödi-Massiv
46° 51′ 57″ N, 8° 58′ 49″ O46.8658333333338.98027777777781000
Quellhöchi 1'000 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Mündig Zürisee47.2186111111118.9411111111111406Koordinaten: 47° 13′ 7″ N, 8° 56′ 28″ O; CH1903: 713801 / 230831
47° 13′ 7″ N, 8° 56′ 28″ O47.2186111111118.9411111111111406
Mündigshöchi 406 m ü. M.Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
Höchiunterschiid 594 m
Lengi Namentlichi Strecki: 37,1 km[1], mit Sandbach und Linthkanal 65,9 km
Iizugsgebiet 1.283 km²[2]
Abfluss am Pegel Weesen-BiäscheVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_fehlen
AEo: 1.061 km²
NNQ (1963)
MQ 1935–2008
Mq 1935–2008
HHQ (1953)
9,73 m³/s
54,6 m³/s
51,5 l/s km²
295 m³/s
Abfluss[3] an dr Mündig
AEo: 1.283 km²
MQ
Mq
60 m³/s
46,8 l/s km²
Dialäkt: Glarnertüütsch

D Linth isch ä Fluss i dr Schwiz. Si entstahd us em Sandbach, wo vom Tödi her chunt, und em Limmerebach im Gebiet vo Linthel i dr Gmäind Glarus Süd.

Dr Lauf vum Fluss[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Quällgebiet isch underem Limmärägletscher s Chraftwärch Linth-Limmärä, wo dr ganzi Kantuu Glarus mit Strom versorgt. De natürlichi Fluss nimmt bi Schwande dr Sernf us em Glarner Chliital zu sich und gat in Walesee und dure Linthkanaal in Zürisee.

Us em See flüsst z Züri d Limet (uf alt Züridütsch: Limig; ahd. Lindimagus "Feldfluss"). D Maag isch vor em Linthwärch dr Abfluss gsi vum Walesee und isch denn ersetzt wordä dur ä Maagkanaal (hüt Linthkanal). Dr Name vu dr Linth chunnt vum gallische "lindu-", was Wasser bedütet und Maag chunnt vum gallische *magos, wa "Feld" bidütet.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vor über tuusig Jaar isch d Linth nuch i Tuggenersee gflosse, doch si het en mit Material zuedeggt, bis nüüt mi vu ihm vorhande gsii isch. E breiti Ebeni isch entstande, wo zum e Sumpfgebiet worän isch, und d Lüüt sin chrangg wordä, und me het nüd gwüsst, was dergegä tue. Im nüünzechnete Jahrhundert het z Züri en Äschiniör glebt, de het Johann Konrad Escher gheisse. De het en Plan entworfe, wie mer dem Problem chännt Mäischter werdä. Au de badisch Äschiniör Johann Gottfried Tulla het an dem Projäkt mitgschaffed. D Linth isch in Walesee gläitet worde und vu deet us als Linthkanaal in Zürisee. D Manne händ müese Fronarbet leischte, was bi wiitem nüd jedem passt het.

en Übersicht vu dr Linth-Korrektur (1811), Norde isch une rächts

D Korrekziuu vu dr Linth het im 1807 aagfange. Dr Escherkanal, vu Mollis bis in Walesee, isch 1811 fertig gsi. Dr Maagkanal, vum Walesee bis uf Ziegelbrugg füre, isch 1812 fertig worde. Im 1815 isch d Linth bis in Giesse, uf Höchi Bängge, und es Johr speeter bis i d Grynau abe korrigiert gsi. 1866 isch s letscht Stugg, vo de Grynau bis in Zürisee, in Aagriff gnoo worde.[4]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Linth – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. GEWISS – Gewässerinformationssystem Schweiz: Flüsse der Schweiz mit einer Gesamtlänge über 30 km
  2. P. Seitz, D. Nussle, H.-E. Minor: Eschers Erbe: Die Sanierung des Linthwerks und zugehörige Modellversuche an der VAW (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/people.ee.ethz.ch. Neue Anforderungen an den Wasserbau. Internationales Symposion Zürich 2008
  3. Pegeldate vo Weesen-Biäsche, vermehrt um s Restiizugsgebiet (222 km²) mit eme (nach ere Chartedarstellig vom Hydrologischer Atlass der Schweiz gschetzte) Mq vo 25 l/s km²
  4. Die bewegte Geschichte der Linthkorrektion uf linthwerk.ch