Arbig

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Aarbig
Wappe vo Aarbig
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Zofigew
BFS-Nr.: 4271i1f3f4
Poschtleitzahl: 4663
UN/LOCODE: CH AAB
Koordinate: 634987 / 24121047.3208317.901402412Koordinaten: 47° 19′ 15″ N, 7° 54′ 5″ O; CH1903: 634987 / 241210
Höchi: 412 m ü. M.
Flächi: 4.41 km²
Iiwohner: 7804 (31. Dezämber 2016)[1]
Website: www.aarburg.ch
d Feschtig vo Aarbig

d Feschtig vo Aarbig

Charte
Baselbiet Baselbiet Kanton Bärn Kanton Lozärn Kanton Soledurn Bezirk Aarau Bezirk Brugg Bezirk Lenzburg Bezirk Kulm Aarburg Attelwil Bottenwil Brittnau Kirchleerau Kölliken Moosleerau Murgenthal Oftringen Reitnau Rothrist Safenwil Staffelbach AG Strengelbach Uerkheim Vordemwald Wiliberg ZofigeCharte vo Aarbig
Iber des Bild
w

Arbig (offiziell: Aarburg, französisch: Aarbourg) isch e chlini Schtadt und e Gmeind im Bezirk Zofige vom Schwiizer Kanton Aargau. D Schtadt ligt im Südweschte vom Aargau a de Gränze zum Kanton Soledurn.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmeind ligt uf de rächte Flusssite vo de Aare am nördliche Rand vom Wiggertal. Am ene Felssporn, wo s Aaretal sehr schmal macht, isch des chline Schtädtli an ere strategisch günschtige Schtell entstande. I de Wiggere, wo do in d Aare mündet, isch di südlichi Gränze vom Gmeindsbann. S Gmeindspiet umfasst e Flächi vo 441 Hektare, do dervo sind 145 Hektare Wald und 174 Hektare überbaut. De höchschti Punkt isch uf 620 Meter ü. M. uf em Säli, de tüfschti a de Aare mit 393 Meter.

D Nochbargmeinde sind Olte und Starrkirch-Wil im Kanton Soledurn und Oftrige und Rootrischt im Kanton Aargau.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

In de römische Ziit hets e Schtroos vo Arbig in d Innerschwiiz gäh. D Aawäseheit vo de Römer zeigt sich au am ene Münzschatz, wo me am Aafang vom 20. Johrhundert z Arbig gfunde het. Bim Bau von ere Fabrik het me Münze us de Ziit vom Kaiser Tetricus I. gfunde.

Im Mittelalter isch erscht di charakteristischi Feschtig Arbig entschtande. Wann genau weiss me nöd, aber im 1123i wird d Burg s erschti Mol in ere Urkund erwähnt, wo si als Bsitz vo de Grafe vo Frohburg gnennt wird. Vo de Burg us isch s Amt Arbig verwaltet worde. Do derzue hed de weschtlichi Teil vom hütige Bezirk Zofige ghört, ohni dass s Schtadt Zofige au dezu ghört heti. Im 1299i hei d Frohburger d Burg und s Amt Arbig an d Habsburger verchauft. Am Fuess vo de burg isch e Siidlig entschtande, wo im Johr 1330 s erschti Mol Schtadt gnennt wird. Wäge archäologisch Fund vermuetet me hüt, dass d Schtadt öppe um 1312 entschtande-n-isch. Wirtschaftlich het sich Arbig ni chönne richtig entwickle, scho will Zofige und Olte, beidi jewils numme 4 Kilometer entfernt, sich zu Zentre entwicklet hei.

Am 20. April 1415 hei d Bärner nach ere kurze Belagerig d Schtadt eroberet. Im 1416 het de Landvogt vom Bärner Amt Arbig d Burg zu sinere Residenz gmacht.

Am 10. März 1798 hei d Franzose, wo in d Schwiiz iimaschiirt sind, d Schtadt und d Burg kampflos iignoh und hei di Helvetisch Republik usgruefe. S Amt Arbig isch ufglöst worde und di regionali Verwaltig isch uf Zofige cho. Sit sinere Gründig im 1803i ghört Arbig zum Kanton Aargau.

Galerii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Arbig – Sammlig vo Multimediadateie

Wikisource Arbig – Artikel vu de 4. Uflaag
vum Meyers Konversations-Lexikon
im dütschsprochige Wikisource

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bevölkerungsentwicklung zweites Halbjahr 2016. Departement Finanzen und Ressourcen, Statistik Aargau, März 2017. Abgrüeft am 2017-03-04. (PDF, 779 kB)