Weil am Rhein

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Wappe Dütschlandcharte
Wappe vo dr Stadt Wiil am Rhii
Weil am Rhein
Dütschladcharte, Position vo dr Stadt Wiil am Rhii fürighobe
47.5941666666677.6294444444444281Koordinate: 47° 36′ N, 7° 38′ O
Basisdate
Dialekt: Alemannisch
Hauptvariante: Hochalemannisch
Regionalvariante: Wisedälerisch
Verbreitig:  ?
Bundesland: Bade-Württebärg
Regierigsbezirk: Friburg
Landkreis: Lörrach
Höchi: 281 m ü. NHN
Flächi: 19,5 km²
Iiwohner:

28.935 (31. Dez. 2012)[1]

Bevölkerigsdichti: 1486 Iiwohner je km²
Poschtleitzahl: 79576
Vorwahl: 07621
Kfz-Chennzeiche:
Gmeischlüssel: 08 3 36 091
Stadtgliderig: Kernstadt un 6 Stadtdeile
Adress vo dr
Stadtverwaltig:
Rathausplatz 1
79576 Weil am Rhein
Webpräsenz: www.weil-am-rhein.de
Oberbürgermeister: Wolfgang Dietz (CDU)
Lag vo dr Stadt Wiil am Rhii im Lörrach
Charte

Wiil am Rhii [ˌʋiːləmˈriː] (schriftdütsch Weil am Rhein) isch ä Stadt im Dreiländereck, wo me wägem Vitra Design Museum au Stadt vu dr Stüehl (Nimm Platz in Weil am Rhein) sait.

Lag[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S'lit im Markgräflerland am südlige Rand vum Schwarzwald un bildet mit dä konkurrierende Stadt Lörrach ä regionals Oberzäntrum als dütsche Deil vu dr Agglomeration Basel. Über d'Gränze hät d'Stadt ziemlig güeti Beziehige mit Hüninge, Rieche un Basel uffbaut, sodass me au vunere trinationale Regio schwätze cha.

S bschtoot usemne langzogene Schluuch vo de Riechener Gränze bis an dä Rhii mit Alt-Wiil, Läbelzüe, Otterbach un Friidlige sowie im gröschde Stadtdail Haltige, Märkt un im hochglägene Ötlige. Trotz langjährige Aschträngige isch's no nit so rächt glunge, ä Zäntrum z'schaffe. Immerhin git's aber im Beriich vum Rothus jetzt ä bar nätti Beiz, Cafés un Gschäft un z'Friedlige bim große Ichaufzäntrum ä Lichtspielhuus.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wyl am Rhy isch am 27. Februar 786 zum erschte Mol urkundlig erwähnt worre. In de Urkunde vom Chloster St. Galle hät mer s als "Willa" bezeichnet. Ursprünglig isch d Stadt im Oste vom hüttige Stadtgebiet gläge, wo hütt Altwyl isch. Im 19. und 20. Johrhundert hät de Verchehr und mit em d Römerstroß Bedütig kriegt und d Lüt sin zu säller anezoge. Dass mer s Stadtgebiet in Richtig Rhy erwitert hät, isch einer vo de Faktore gsi, wo zum Stadträcht für Wyl am Rhy bytrage hät.

Im Johr 1835 hät mer uff de Lebelzüe e Zoll zur Kontrolle vo de Strecki Fryburg-Basel errichtet. Er stellt e Schritt in de Entwicklig vo Wyl dar, wyl er Grundstei vo de Bebauig vo de Lebelzüe gsi isch.

De Ußschlag vo de Entwicklig für d Stadt hät aber d Yrichtig von re Ysebahnstrecki ge. S Großherzogtum Bade hät 1851-55 e Bahnlinie baut; di neui Wyler Bahnstation hät Aschluss in d Schwiz gha. Im glyche Zitfenster hät mer au d Stroße vo Wyl am Rhy verbessert. D Bahnstation isch 1913 durch de Rangierbahnhof Basel - Wyl ergänzt worre. Noch em Zweite Wältchrieg sin hunderti Beamti vo Basel uff Lebelzüe verlegt worre.
Mithilf von re Wyler Baufirma sin in de Umgebig vo Wyl am Rhy no meh Hüser baut worre; im Weste vo de Stadt isch Am Änd vom 19. Johrhundert de Stadtdeil Frydlinge entstande.

De Zweit Wältchrieg hät z Wyl e Hufe Opfer gfordert; au Gebäude sin beschädigt worre. Denoch isch aber d Ywohnerzahl schnäll agstyge (19 000 im Johr 1966)[2]

Ygmeindige[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Mer hät scho in de 30er-Johr Ygmeindige vorneh wölle, aber sälli Plän sin nit verwirkligt worre. 1971 isch Ötlinge, 1975 Haldige und Märkt ygmeindet worre. Sit 1972 isch Wyl e großi Chreisstadt. Sit de Ygmeindige vo 1975 hät sich s Stadtgebiet nümmi verändert.[3]

De Namme[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi de erschte Erwähnig hät d Stadt "Willa" ghieße. Witeri belegti Nämme sin "Wile" (1246), "Wila" (1298), "Wil am Schlipfe" (1344) und "Will" (1380). Deno isch es zu "Weil" worre, wo mer - im Hochdütsch, aber nit in de regionali Mundart - "i" zu "ei" verschobe hät. Wäge me römische Meierhof uss em 1. Johrhundert vermüetet mer, dass de Namme römisch isch.[4]

Gmeinderot[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Zämmesetzig vum Gmeinderot
Partäi Wahle vu 2009 Wahle vu 2004
SPD 6 Sitz 7 Sitz
CDU 6 Sitz 9 Sitz
Bündnis 90/Di Griene 3 Sitz 2 Sitz
Wehlervereinigunge 8 Sitz 12 Sitz
Gmeinsami Wehlervereinigunge 3 Sitz 3 Sitz
Gsamt 26 Sitz 33 Sitz
Quälle: Statisdischs Landesamt vu Bade-Württebärg

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Wirtschaft z Wyl am Rhy wird durch d Lag am Dreiländereck Dütschland-Schwiz-Frankrych, durch d Infrastruktur und di internationale Beziehige begünstigt. Branche sin z.B. Chemy, Maschynebau, Spedition und verschydeni Dienschtleistige sowie diversi chleineri Gschäft zum ychaufe. S Gwerbegebiet isch zur Zit 26,2 Hektare groß, devo sin 1,8 ha verfüegbar. De Gwerbestüerhebesatz vo Wyl am Rhy betrait 350%.[5]

Charte mit em Wyler Gwerbegebiet

Infrastruktur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wiil lit diräkt a dä Autobahn, hät mehreri S-Bahnhöf un mitem Badische Bahnhof z'Basel au ä ICE-Bahnhof. Büs fahre in die ganzi Region (allerdings nit so oft) un dä trinationale Flughafe EuroAirport isch au nit wit. Z'letscht häts au ä Rhii-Hafe wo mitem Basler konkurriere cha.

Aktivitäte[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Sportzentrum im Nonneholz git's unter anderem ä modernes Lichtathletikstadion, ä attraktivi Schwämmi (Laguna Badeland) mitere Saunalandschaft Vier Jahreszeiten, ä Iisbahn, ä Rollschüehalle un ä Trimm-Di-Pfad. Usserdäm isch dört unde ä schöni Parchlandschaft, wo vu de Landesgardeschau stammt.

Partnerschafte[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Quelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistisches Bundesamt – Gemeinden in Deutschland mit Bevölkerung am 31.12.2012 (XLS-Datei; 4,0 MB) (Einwohnerzahlen auf Grundlage des Zensus 2011)
  2. www.weil-am-rhein.de
  3. http://www.weil-am-rhein.de (witer unde)
  4. www.weil-am-rhein-de (witer obe)
  5. www.weil-am-rhein.de [1], [2], [3]; www.einkaufen-in-weil.de