Hüningen

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech


Frankrich
Wappe vun dr Region
Hììninga
Huningue
Wappe Kart
Wappe vo Huningue
Huningue
Lag vo Huningue in Frankrich
Dialekt: Alemannisch
Hauptvariante Hochalemannisch
Regionalvariante Elsässisch
Lokalvariante: Sunngöierisch
Verbreitig:  ?
Basisdate
Stààt Frànkrich
Region Elsass
Département Haut-Rhin
Arrondissement Milhüüsa
Kanton Héninga (chef-lieu)
Kommünàlverbànd Trois Frontières
Geographischi Lag: 47° 35′ 38″ N 07° 34′ 51″ O
Heh 250 m
(242 m–259 m)
Inwohner 6.760 (1. Jänner 2011) [1]
Flech 2,86 km²
Boschtleitzàhl 68330
INSEE-Code 68149
Adress vun dr Verwàltung
(Mairie)
56, rue Principale
F-68330 Huningue
Internetuftritt:
Maire (Bürgemeischter):
lfd. Amtszitt
Jean-Marc Deichtmann
2008-2014
Dialäkt: Èlsassìsch

Hììninga oder Hinige (IPA: [ˈhiːniŋə, ˈhɪːniŋə]; amtlig: Huningue, hochditsch: Hüningen) ìsch e franzeesche Gmeind ìn der Région Èlsass ìm Département Haut-Rhin. Es ìsch Häuptort vum Kanton Hììninge un lìg diräkt am Rhii un an der Schwizer Gränze geegenìwer vu Basel. Es ìsch uf der lìnke Flusssite, hat awer e "kleinere Vèrsion" am andere Ufer, nämlig Kleihììninge, s Basler Industri- un Hafeviertel. Dèrte zwiigt der Canal de Hunigue ab.

D Gmeind hat ìwer 6000 Iiwohner un ìsch Mìtglììd vu der Communauté de communes des Trois Frontières. Uf Franzeesch sait mer de Iiwohner Huninguois.

Dr Ort heisst im oberrhinalemannische Elsásserditsch Héninga, im örtliche, hochalemannische Elsásserditsch Hinige.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Hììninge gheert zum franzeesche Deil vum Trinationale Eurodistrìkt Basel. Es lìgt ìm gliichnamige Kanton un ìsch der Häuptort vu sällem, ìsch am Drèiländerèck Ditschland-Schwiz-Frankriich un am Rhii.

D Nochbergmeinde sìn:

Neidorf
(Frankreich Frankriich)
Neidorf
(Frankreich Frankriich)
Wiil am Rhii
(Deutschland Ditschland)
Saint Louis
(Frankreich Frankriich)
Compass card (de).svg Wiil am Rhii
(Deutschland Ditschland)
Saint Louis
(Frankreich Frankriich)
Basel
(Schweiz Schwiz)
Basel
(Schweiz Schwiz)

Gschìcht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Der Name vu Hììninge kummt zum èrschte Mool ìn ere Urkunde üs em Johr 826 voor. Ìm Mìttelalter hat s Dorf de Habsburger gheert, wubii nìt genäu bekannt ìsch, wänn's sälle ìn Bsìtz gnumme hän. Ìm Johr 1648 ìsch s zämme mìt de andere Bsìtzunge vu de Habsburger nooch em Westfälische Frììde an Frankriich kumme.

1679 hat der Louis XIV. der Bäu vu-n-ere Fèstung aagordnet, wììl Hììninge nooch an der Gränze gläge ìsch. Under der Leitung vum Vauban hän ei Johr speeter d'Bäuarwete aagfange. Wäge däm hat d Bevèlkerung vier Johr speeter uf d Aoust-Ìnsle un ìhre Umgeebung mieße umgsììdlet wäre.

Während drèi Monet ìn de Johr 1796 un 1797 hän 20.000 Eestriicher Hììninge mìtsamt der Fèstung under em Géneral Abbatucci bsètzt.

Anne 1814 hat sìch der Oberscht Chancel mìt der Armee vum Napoleon drèiehalb Monet z Hììninge verschanzt un de Bayere Wììderstand gleistet. Am 26. Juni ìsch's derno noch emol vu 20.000 Eestriicher bsètzt wore, derno sìn zwei Monet gfolgt, wuu der Géneral Barbanègre mìt nume 500 Mann d'Stadt under Kondrolle ghaa hat, bìs zwanzig Dääg nooch der Abdankung vum Napoleon. Bi sinere Kapitulation am 26. August ìsch Hììninge vèllig zersteert gsìì.

1828 ìsch der Hììninger Kanal aaglègt wore. Er ìsch hìte nìme meh befahrbaar, sundern fließt ìn der Rhii-Rhone-Kanal. 1846 ìsch der Gmeindebann verkleinert wore, brofitiert hän doodervuu d'Gmeinde Saint-Louis un Village-Neuf.

Ìnfolg vum Frììde vu Frankfurt ìsch Hììninge 1871 zum Ditschland kumme, 1918 awer hat's Frankriich wìder zruckbikumme, wie ìm Versailler Verdraag bschlosse wore ìsch.

Ìm Zweite Wältkrieg sìn ìnsgsamt 60 Brozänt vu der Stadt zersteert wore. Ìm Johr 1944 hän se's mìt Saint-Louis un Burgfälde zämmegschlosse; säller Bund hat der Name Hünigen-Sankt Ludwig drage.

Bìs 1979 ìsch zwìsche Hììninge un Wiil am Rhii e Fähre gfahre, wuu derno awer iigstèllt wore ìsch. Sit 2007 kat me derfìr ìwer d Drèiländerbruck uf Wiil.

1993 ìsch de Parc des Eaux Vives iigweiht wore.

Bevelkerung[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2007
Inwohner 4963 5769 6576 6679 6252 6097 6376

Sehenswìrdigkeite[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • S Musée historique et militaire zeigt s Läbe ìn der Hììninger Fèstung. S Museum ìsch ì'me bìrgerlige Hüüs üs em 17. Johrhundert underbrocht.
  • D alte Garnisonskìrech steht am Abattucci-Blatz un ìsch nooch der Blään vum Ingénieur Jacques Tarade boie wore. Bevoor se gschlosse wore ìsch, hän doo wäge der güete Akustik oft Kammermusikkonzèrt stattgfunde un bi der franzeesche Wahle sìn ammel doo d Stìmmzèttel abgee wore.
  • Ìm Parc des Eaux Vives fließt e kìnschtliger Bach, uf sällem kat me Kayak un Kanu fahre.
  • D Drèiländerbruck bsteht üs einem einzige Stuck un ìsch fìr Füeßgänger un Vèlofahrer réserviert. Se ìsch am 12. Novèmber 2006 um e baar Meeter an ìhr hìtige Blatz verschowe wore.
  • S Triangle (Franzeesch fìr „Drèièck“) ìsch e 5540 Quadratmeeter großer Geboidekombläx mìt 21 Sääl. S Wèrk vum Architèkt Jean-Marie Martini ìsch 2002 iigweiht wore. Näwe verschììdenste Voorstèllunge (Danz, Theater, Musik, Zirkus, Humor) sìn dèrte oi Üsstellige z fìnde.


Alemannisch.png
Des isch e Artikel oder e Absatz über e regionali Bsunderheit. Er dät no besser wirke, wänn er in dr Dialäktspiilart vu sälere Region gschriibe wär. Ich, dr erscht oder dr Hauptautor vu däm Artikel oder däm Absatz, dät mi freie, wänn eber esach in s lokal Alemannisch ibersetze dät. Schryb bitte i dr Zämmefassig dass du de Artikel i de lokale Dialäkt umänderesch.

Lueg dezue au Froge un Antworte zum Dialäkt.

Weblinks[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wikisource S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Ein Gang durch d. Kaiserl. Fischzucht-Anstalt b. Hüningen (1878)“.

 Allmänd (Commons): Huningue – Sammlig vo witere Multimediadateie



Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Huningue“ vu de franzeesische Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.