Trogen AR

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
S AR im Lemma isch s offiziell Chürzel vom Kanton Appezäll-Usserrhode und wird bruucht, zum Verwächslige mit Yträäg vom Name Trogen vermyde, wo öppis anders meined.
Trogen
Wappe vo Trogen
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Appezell Usserrhode (AR)
Bezirk: (de Kanton kännt sit 1995 ke Bezirk me)w
BFS-Nr.: 3025i1f3f4
Poschtleitzahl: 9043
Koordinate: 752910 / 25274747.4077739.464726903Koordinaten: 47° 24′ 28″ N, 9° 27′ 53″ O; CH1903: 752910 / 252747
Höchi: 903 m ü. M.
Flächi: 10,01 km²
Iiwohner: 1704 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.trogen.ch
Charte
Kantoo Appezöll Inneroode Kantoo Appezöll Inneroode Kantoo Sanggalle Kantoo Sanggalle Bezirk Henderland Bezirk Vorderland Büeler Gääss Spiicher Tüüfe TrogeCharte vo Trogen
Iber des Bild
www
Dialäkt: Ostschwizerisch

Troge isch e politischi Gmäänd i de Region Mittelland vom Kanton Appezäll-Usserrhode i de Schwiiz.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Troge liit uf eme Hügelrugge im Appezäller Vorderland mit Blick öber de Bodesee. D Gmäänd grenzt a Wald (AR), Oberegg (AI), Altstetta (SG), Gääs (AR), Büeler, Spiicher und Rechtobel. Im Dorf isch de Chopfbahof vom Trogenerbähnli, wo vo Sanggalle une ufe chunnt und sit 2006 vo de Appezäller Bahne betrebe werd.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Troge werd 1168 als Trugin s erstmol erwähnt. Bi de Landstäälig vom dozmolige Kanton Appezäll im Johr 1597 isch Troge de Hoptort vom Kanton Usserrhode worde.

Ab em 16. Johrhundert bis zu de industrielle Revolution isch Troge, wia en grosse Tääl vom Appezällerland, dur de Betriib vo Wäbereie und Stickereie zu Wohlstand cho. De Handel mit Liiwand, wo vo de Familie Zellweger betrebe wore isch, hät Gäld und Vermöge brocht. Us däre Zyt stammid au dia vile Baute und Paläst uf em Landsgmäändsplatz und im Dorf. Vil vo däne Zellweger Paläst send uf de Liste vo de Kulturgüeter vo nationale Bedütig. (lueg au bi de Bilder uf de Allmänd)

D Landsgmäänd isch bis zu erer Abschaffig im Johr 1997 abwägsligswiis z Troge und z Hondwil abghalte worde. Wil Herisau grösser als Troge isch und döt hüt au d Kantonsregierig und de ander Tail vo de Verwaltig isch, gilt maisten Herisau als Kantonshoptort vo Usserrhode.

De Landsgmäändsplatz z Troge

Bevölkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Joor 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Iiwohner 2611 2932 2906 2623 2582 2496 2350 2264
Joor 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Iiwohner 1967 1669 2142 2101 2045 1853 2042 1867

Dr Uusländeraatääl isch 2010 bi 9,3 % gläge.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

28,8 % vo de Iiwooner sönd em Joor 2000 römisch-katholisch gsii, 49,5 % evangelisch-reformiert.

Politik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmäändspresidäntin vo Tròge isch d Dorothea Altherr (Stand November 2017).

D Kantonspolizei, s Kantonal Obergricht, s Kantonsgricht, s Verwaltigs- und s Jugendgricht händ eren Sitz z Troge. Obwohl de Kanton Appezäll Usserrhode lut Kantonsverfassig känn Kantonshoptort hät, tailed sich de Titel Herisau (Sitz vo de Legislative und de Exekutive) und Troge (Sitz vo de Judikative und em Polizeiwese). Z Troge isch au d Kantonsbibliothek vom Kanton Appezäll Usserrhode.

Wertschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Arbetslosigkäät isch em Joor 2011 bi 1,1 % gläge.

Sprooch ond Dialekt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 1867 Iiwoner 92,9 % Düütsch als Hòuptsprooch aagèè, 0,3 % Franzöösisch, 0,9 % Italienisch ond 5,9 % anderi Sprooche.

De hochalemannisch Dialäkt vo Tròge ghöört zue de Oschtschwiizer Dialekt.

Schuele[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Troge chame nöd nu alli Stufe vo de obligatorische Schuelzit bsueche, es git au s Aagebot vom freiwillige Zääte Schueljohr.[2] Au d Matura chame i de Usserrhoder Kantonsschuel, a de Kanti Troge mache.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Troge – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)
  2. Internet-Site vo de Kanti Troge (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.kst.ch Zehntes Schuljahr, abgruefe am 28. Februar 2012