Wikipedia:Houptsyte/20

Griaß Godd älle midanand ond härzlich willkomma uf dr alemannischa Wikipedia!
D freia Enzyklopedi, wo älle midmacha kenned.

Artikel fenda

Artikel no Kategorie:
Alle Kategorie • Brauchtum • Essa ond Trinka • Geografi • Gschicht • Gsellschaft • Kunscht • Literatur • Musik • Natur • Person • Politik • Religion • Sport • Sproch • Technik• Verkehr • Wirtschaft • Wisseschaft

Themeportal: Regionale Artikel Alemanne Alemannisch Bade Bade-Wirttebärg Basel Elsass Freiburg Liachtastoi Schweiz Schwoba Vorarlberg
Geografi Gschicht Gsellschaft Kunscht Literatur Musik Natur Bolitik Religion Sport Sproch Technik Wisseschaft

Sonschtigs: Artikelindex vo A bis Z • Bsonders guade Artikel • Läsige Artikel • Artikel no Dialäkt • Audioufnahme vo Artikel • Ufnahme vo Dialektwerter • A Fabel en verschidne Dialekt ibersetza • Alemannischi Ortsnama • Alemannischi Diernama • Alemannischi Pflanzanama

D Alemannischa Wikipedia

D alemannischa Wikipedia isch a Enzyklopedi en de Dialäkt vom alemannischa Sprochraum, also vo dr Deitscha Schweiz, vom Elsaß, vo Liechtaschtoi, vo Oberbade, vom Schwobaland ond aus Vorarlberg ond Weschttirol.

D Enzyklopedi wächst durch d freiwillig Hilf vo älle, wo ebbes en erm Dialäkt beitrage welled. Älle Eiträg kenned von älle Leid gschriiba ond gändret werre. Älle send härzlich eiglade mitzmache. Brenged Eier Wisse ei, ond hälfed so mit, s Alemannisch z pfläge, ufzwärte ond z erhalte. D erschte Schritt send ganz oifach!

Wer mir vu dr Alemannischa Wikipedia send ond was mer welled, fendeschd in onserem Brofil.

D Inhalt vo dr Wikipedia derf frei kopiert ond verbroidet werra.

Bis heid sends bei dr alemannischa Wikipedia 31.416 Artikel.

Artikel vo dr Woch: Kithara

D Kithara (griechisch κιθάρα, κίθαρις, kithára, kítharis) isch en antiks Saiteinstrument. Si isch äänlich wie d Laier und d Phorminx aber witter entwicklet und isch da Musiginstrument i de Antiki gsii, wo am höchste agsee gsii isch. Kithara isch o vo de Etrusker und Römer öbernoo wore.

S Wort Kithara stammt usere vorgriechische Sprooch, d Etymologie isch nöd bikannt. I de Bible werd Kithara för die semitischi Kinnor bruucht, won e äänlich Instrument isch.

Öber arabisch qīṯār, qītār (قيثار) isch da Wort mit de Maure uf Spanie choo. Usem spanische guitarra sind di tütsche Instrumentenäme Gitarre, Quinterne und Zittere entstande. Allerdings sind die antiki Kithara und d Gitarre, wie o d Zittere ganz verschidnigi Musiginstrument. Im Noigriechische bizaichnet κιθάρα di antiki Kithara und di moderni Gitarre.

D Kithara ghört zo de Famili vo de Laiere, wo gliichlangi Saite hend, zwee Ärm und e Joch. I de Antiki isch nöd immer gnau zwösched de Laiere und de Kithara unterschide wore, do si zimmli äänlich uufbaut sind. D Kithara aber hett im Gegesatz zo de Laiere e chasteförmige Schallchaste (ἠχεῖον, echeíon) us Holz, wo geg hindere buuchig, vore aber flach isch. De Fuess isch bi de Konzertkithara flach, bi de Wiegekithara rund. (…dr ganz Artikel lesa)

Friäre Artikel vu dr Woch:

Hosch gwisst ...

... ass d Hanna Sahlfeld-Singer anne 1971 zue de eerschte elf Frauen im Nazionaalroot gheert het?
... dass sich de Leerer Emilio Stainer starch für sys Walserdoorff Alagna (Im Land) und sys Alagnertüütsch (Laindertitzschu) ygsetzt hät?
... dass im Sanggallar Rintil de pfifoldər uf s štrɔɔssboərgərlı goot?
... dàss dr Marne-Sittakànààl a Tail vum Wàsser vu dr Moivre uffnìmmt?
... dass dr Schwiizer Seminarischt Maurice Bavaud am 9. Novämber 1938 versuächt het, dr Adolf Hitler z'Münchä z'erschiässä?

Alemannischa Nochrichte:

9. Dezämber 2025:
"Genau so bled wie wir": Wie die Band Rhinwaldsounds aus Kappel-Grafenhausen unerwartet einen Hit landete (Badische Zeitung)
«De chlii Prinz» spricht jetzt auch Schwyzer Dialekt (Der Bote)
Wie Dialekt ein Weltbuch neu öffnet (journal21.ch)
4. Dezämber 2025:
Hans Jürg Zingg: «und im ärnschtfall ischs luschtig» (SRF)
3. Dezämber 2025:
«Summervogel»? «Schmetterling»! Wie Mundart-Wörter aussterben (20min)
«‹Kartoffel› und ‹Karotte› gehören zu unserem Wortschatz» (20min)
Mundart lebt in der Kita Kinderwelt auf (Südkurier)

Mea Nochrichte uf Dialäkt-Neuigkeite

15. Dezämber

Chanige

1387: Wel dr Herzog Friedrich vu Bayern dr Salzburger Erzbischof im Zug vum Stedtechrieg feschtgsetzt het, erchlert dr Schwebisch Stedtebund em Herzogtum Bayern dr Chrieg.
1805: Im Vertrag vu Schönbrunn zwische Preuße un em franzesische Herrscher Napoleon Bonaparte wäre Gebietsveränderige greglet. Preuße iberlosst Frankrych unter anderem s Firschtetum Neuenburg un chunnt doderfir s Kurfirschtetum Hannover iber, wu aber zum änglische Chenigshuus ghert.
1859: Dr polnisch Dokter Ludwik Lejzer Zamenhof (Bild), dr Erfinder vu dr Blansproch Esperanto, chunnt uf d Wält.
1899: Dr Schwyzer Bolitiker un Bundesrot Numa Droz stirbt.