Haubdseida

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen


Schwyzerdütsch   Badisch   Elsassisch   Schwäbisch   Vorarlbergisch
Griaß Gott un willkomme uf dr Haubdseida vo dr alemannische Wikipedia,
en Enzyklopedi wo alli debi chönne mitschaffe un verbessre, un wo derf frei verbreitet werde!
Chrysanthema Herbst.jpg Schwümm Basler Herbschtmäss
Bluebg.png
{{{Artikel finde}}}
Vista-xmag.png

{{{Inputbox}}}

Artikel noch Dialekt, Artikel uf Schwäbisch
AstronomiBiologiBruuchtumEthniComputerErnährigGeografiGschichtMuusikOrganisationPersonPolitikReligionSprochwüsseschaftZyt

Themeportal

{{{Sunschtigs}}}

Bluebg.png

HSWPedia.svg
 {{{Über uns}}}
Houptsyte-Karte-Regiolekte-235px.png
Iber des Bild

D alemannische Wikipedia isch a Enzyklopedi im Dialekt vom alemannische Schbochraum, also von dr Deitschschweiz, vom Elsass, von Liechteschdoi, von Oberbade, vom Schwobaland ond von Vorarlberg, ond au no von a baar Schbrochinsla in de Alba in Idalien.

  • Des hoißd, an dem Projektle kennad älle mitmacha, wo a alemannische Dialektvariande kenned, wo do gschwätzd wird. D Enzyklopedi wird erschd was von dr freiwilliga Schaffedse von älle, wo äbbes mit ihrm Dialekt beidrag welled. Älle Beiträg kenned von älle Bsuachr gschriba ond gänderd wäre. Jedr koh midmacha. Breng dei Hirn mid ond mach mid, oms Alemannische weiderzomendwiggla als Weltschbroch. Der Afang isch ganz leichd!

Bluebg.png

Emblem-star.svg
 Artikel vur Wuche: Schtetl

Lakhva1926.jpg

Under Schtetl, au Stetl, (jiddischשטעטל‎, schtetl, Blural ‏שטעטלעך‎, schtetlech; dütsch „Stedtli“) verstoot mä Siidlige in Ostöiropa vor em Zwäite Wältchrieg, won e groosse Däil vo d Iiwooner Juude gsi si.

Mäistens het es sich um Dörfer oder Chliistedt ghandlet, mänggisch au um Stadtdäil, wo öbbe zwüsche 1'000 und 20'000 Juuden gläbt häi. Gröössere Stedt, wo jüüdisch brägt gsi si wie Lemberg oder Czernowitz, het me schtot (‏שטאָט‎) (vgl. dt. Stadt) gsäit. D Schtetl si vor allem z Ostpoole, z Gallizie, in dr Ukraine, z Wissrussland und z Litaue verbräitet gsi.

Im Underschiid zu de Groossstedt si d Juude in de Schtetl nit nume duldet gsi, sondern zum e groosse Däil au akzeptiert, au wenn s mänggisch Pogrom gege sä gee het. Si häi sich dört „wie in dr häilige Stadt Jerusalem“ chönne füüle, und die Stedtli si käni Ghetto gsi.

Die aschkenasische Juude vo de Schtetlech häi mäistens Jiddisch gschwätzt. Si häi au mee an iire religiööse Dradizioone festghebt as d Juude in Middel- oder Westöiropa. An de Wäärtig häi d Chinder im Cheder gleert, am Sabbat und de jüdische Festdääg si die mäiste Juude in d Synagoge gange, wo uf Jiddisch „Schul“ ghäisse het, und au für d Chläider und d Frisuure het s e hufe Vorschrifte gee. (…de ganz Artikel lèse)

Bluebg.png

HSVissteduatt.svg
 {{{Hesch gwüsst}}}
Margarethe Stockhausen
  • ... dàss d elsassischa Soprano-Sangera Margarethe Stockhausen bsunderscht ìn Anglànd vììl Erfolg ghàà hàt?
  • ... dass mè mit dè Bregtalbahn a dè Unterè Bräg übber d Hochflächi vo dè weschtlichè Baar, ab Wolterdingè im Brägdal fahrè cha?
  • ... dass Pro Natura die eltischti Organisazioon i der Schwiiz isch, wo sech füre Naturschutz im Land tuet ysetze?
  • ... dass s Schwarzwaldmuseum Triberg verschidene Handwerk zoigt, aagfanga vom Flößer, em Harzer, d Bürschdabendr odr s Strohflechta?
  • ... dass d Leerstugg för d Gitarre vom Matteo Carcassi no hüt underrichtet wered?
  • ... dass dr Sanggaller Chlooschterplan us Schoofshuut zämegnäit isch?


Bluebg.png

HSAktuell.svg
 {{{Neuigkeite}}}


Wikinews-logo.svg
{{{meh Neuigkeite}}}

Bluebg.png

HSDagensdatum.svg
 22. Juli
Alexander Calder

Bluebg.png

Wikimedia-logo.png
 'Näbeprojäkt' (früener Schwöschterprojäkt) findsch under denne Namesrüm:
Wiktsister en.png
{{{Wörter}}}
(Wiktionary)
Wikisource-logo.svg
{{{Texte}}}
(Wikisource)
Wikibooks-logo-jigsaw-only.svg
{{{Biecher}}}
(Wikibooks)
Wikiquote-logo.svg
{{{Sprichwerter}}}
(Wikiquote)
Wikivoyage-Logo-v3-en.svg
{{{Raisefierer}}}
(Wikivoyage)

Bluebg.png

 Schwöschterprojäkt
Wikimedia-logo.svg Meta-Wiki
Koordination
Commons-logo.svg Commons (d’Allmänd)
Mediesammlig
Wikidata-logo.svg Wikidata
{{{Wikidata}}}
Incubator-logo.svg Wikimedia Incubator
{{{Incubator}}}
Wikispecies-logo.png Wikispecies
{{{Species}}}
Wikiversity-logo.svg Wikiversity
{{{Wikiversity}}}
Kontaktufnaam:
KontaktImpressumPressAndri Sprooche
Wikimedia-FoundationWikimedia Deutschland e.V.Wikimedia CH - Wikimédia France