Wikipedia:Houptsyte/22

Buschur un wìllkumma uf dr àlemànnischa Wikipedia!
D frei Enzyklopedi, wo àlla känna mìtmàche.

Àrtikel fìnde

Àrtikel noh Kàtegorie:
Àlle Kàtegorie • Brüüchtum • Ernährung • Geogràfi • Gschicht • Gsellschàft • Kunscht • Literàtür • Müsik • Nàtur • Person • Politik • Religion • Sport • Sproch • Technik • Verkehr • Wìrtschàft • Wìsseschàft

Themeportal: Regionàle Àrtikel Àlemànne Àlemànnisch Bade Bàde-Wirttebärg Basel Elsàss Friburg Liachtastei Schwiiz Schwoba Vorarlberg
Geogràfi Gschìcht Gsellschàft Kunscht Lìteràtür Müsik Nàtür Politik Religion Sport Sproch Technik Wìsseschàft

Sunschtigs: Àrtikelindex vu A bis Z • Bsunders güeta Àrtìkel • Lasige Àrtikel • Àrtìkel noh Dialekt • Audioufnàhme vu Àrtikel • Ufnàhme vu Dialektwerter • A Fàbel ìn verschìdne Dialekt ìwersetza • Àlemànnische Ortsnamme • Àlemànnische Diernamme • Àlemànnische Pflànzenamme

D Àlemànnischa Wikipedia

D àlemànnischa Wikipedia ìsch a Enzyklopedi ìn da Dialekta vum àlemànnischa Sprochrüüm, àlso vu dr ditscha Schwiz, vum Elsàss, vu Lìechtestei, vu Owerbàda, vum Schwowalànd un vu Vorarlberg.

D Enzyklopedi wàchst durch d frèiwìlliga Hìlf vu àlla, wo ebbis ìn ìhrem Dialekt wann bitràga. Àlla Itràga känna vu alla Bsuacher gschrìwa un gändert wara. Àlla sìn harzlig iglàda mìtz'màcha. Brìnga Èier Wìssa ii un halfa a so mìt, s Àlemànnischa z pflega, ufz'warta un z'erhàlta. D erschta Schrìtt sìn gànz eifàch!

Wer mìr vu dr Àlemànnischa Wikipedia sìn un wàs mìr wann, fìndsch ìn unserm Profil.

D Ìnhàlt vu dr Wikipedia därf frèi kopiart un verbreitet wara.

Bis jetz gìt's bi dr àlemànnischa Wikipedia 31.654 Àrtìkel.

Àrtìkel vu dr Wucha: Sanggaller Chlooschterplan

Dr Sanggaller Chloosterplan isch e Zeichnig vom Grundriss für nes ideals Chlooschter. Si isch us em nünte Joorhundert und het dr Maßstab vo 1:160. S grosse Blatt ghört dr Stiftsbiblioteek Sanggalle und zelt mit dere zum UNESCO-Wältkulturerb.

D Forscher dänke hüt, dä Plan sig im Chlooschter Rychenau i de Joore churz vor oder noch 820 zeichnet worde, wo dr Haito dört dr Apt gsi isch. Dr Haito het uf dr Insle Rychenau für sis Chlooschter s Mariemünschter lo boue, wo hüt no, zimli starch umbout, stoot; die Chile gseht aber ganz andersch us als die, wo ufem Sanggaller Plan zeichnet isch. Uf em Plan stoot, me heig ne für e Sanggaller Apt Gozbert gmacht.

Es isch es ungwönlech grosses Blatt Pergamänt vo Schoofshuut, wo us föif Deili zämegnäit isch. S ganze Dokumänt isch 112 Santimeter läng und 77,5 Santimeter breit.

Als Gschichtskwelle isch das Stück bsunders wichtig, wil s die eltischti Zeichnig vom ene ganze Chlooschter us em früene Middelalter isch. Uf s Pergamänt het me mit roter Menningfarb sorgfältig d Umriss vo de Hüüser gmoolet, wo s gmäss dr Regle vom heilige Benedikt i somene Chlooschter vo de Benediktiner sött ha. Und uf em ganze, detailryche Plan sind 333 schöni, glychmässigi Schrifte, wo säge, für was die Hüüser und Plätz im Chlooschterbezirk bruucht wärde. (…dr gànz Àrtìkel lasa)

Friahjera Àrtìkel vu dr Wucha:

Hàsch gwìsst ...

... dàss d Elsasser Wiistroß zu da ältscha Touristastroßa ìm Frànkrìch gheert?
... dass em Leerer Eduard Schönenberger näbet de Schuel d Pflääg und d Förderig vo de Mundaart, «öiserer äigetlicher Mueterspraach», ganz wichtig gsy isch?
... dass de Rekord bi de Freqänze und em Güeterverchehr uf de Wetzike-Meile-Bahn im Jahr 1920 mit 532'345 Reisende und 11'014 Tone Güeter gsii isch?
... dass d Buure im Appäzellerland und dä umliggende Bergkanton ihri Hünd immer no unter äm Gsichtspunkt vo dä Bruchstüchtigkeit und weniger noch rassäbedingter Schönheit züchtäd?
... dàss m’r s’ Sàkràmant vu dr Krànkasaalwung vor dr Liürgiireform vum Zwaita Vàtikàànischa Konziil numma in articulo mortis hàt därfa schpanda?
... dass dr Pius Jauch scho Liader uf Italienisch, Deitsch und Schwäbisch gschrieba hòt?

Àlemànnischa Nochrìchte:

8. April 2026:
Basler Stiftung lässt Johann Peter Hebel wieder sprechen, auf Alemannisch und Hochdeutsch (Badische Zeitung)
7. April 2026:
“Mundart-Professor” feiert Premiere im Wald (VOL.at)
4. April 2026:
Bern hat die Vorherrschaft im Mundart-Pop verloren. Wie es dazu kam (Tagblatt)
2. April 2026:
Schwyzer Familiennamen: (K)ein Volk von Bauern (SRF)
30. Merz 2026:
Mundartvereine sensibilisieren für Dialekte als Kulturgut (appenzell24.ch)

Meh Nochrìchte uf Dialäkt-Neuigkeite

11. April

1499: D Schlacht im Schwaderloh (Bild) im Thurgau goht as erschti großi Schlacht vum Schwobechrieg mit eme Siig vu dr Aidgnosse iber d Druppe vum Schwebische Bund uus.
1958: Dr Schwyzer Bolitiker un Bundesrot Marcel Pilet-Golaz stirbt.
1963: Dr Papscht Johannes XXIII. vereffetligt d Enzyklika Pacem in terris. Zum erschte Mol wändet sich e Papscht dodermit nit nume an d Katholike sundern an alli Mänsche mit guetem Wille.
1985: Z Tirana stirbt dr Enver Hoxha, dr bolitisch Fierer vu Albanie, im Alter vu 76 Johr. Noofolger wird syy Stellverdrätter Ramiz Alia.