Schwarzwaldbahn

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Offebürg–Singè
Strecke der Schwarzwaldbahn
Kursbuechstrecki (DB): 720
Streckenummere: 4250
Streckelengi: 149,1 km
Spurwyti: 1435 mm (Normalspur)
Stromsystem: 15 kV, 16,7 Hz ~
Strecke – geradeaus
Rhytalbahn vo Monnem
Bahnhof, Station
0,0 Offèbürg 159 m
Gleisdreieck – geradeaus, nach rechts, ex von rechts
Rhytalbahn noch Basel
Haltepunkt, Haltestelle
2,1 Offèbürg Kreisschuèlzentrum
   
4,1 Ortèberg 160 m
   
6,6 Ohlsbach 166 m
Bahnhof, Station
9,5 Gengèbach 172 m
   
15,0 Schönbèrg 181 m
Bahnhof, Station
17,9 Byberach 194 m
Abzweig – in Fahrtrichtung: nach links
Harmersbachdalbahn
Haltepunkt, Haltestelle
22,7 Steinach (Badè) 209 m
Bahnhof, Station
26,1 Haslach 215 m
Bahnhof, Station
33,2 Huusach 241 m
Abzweig – in Fahrtrichtung: nach links
Kinzigtalbahn
   
36,9 Gutach 281 m
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Rebbergtunnel (53 m)
Bahnhof, Station
42,6 Hornberg 384 m
A/D: Überleitstelle, CH: Spurwechsel
46,6 Hornberg Schlossberg
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Glasträgertunnel I (23 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Glasträgertunnel II (43 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Glasträgertunnel III (18 m)
Tunnel
Niederwassertunnel (558 m)
Tunnel
Tunnel bim 4. Buer (313 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Hohenackertunnel (41 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Tunnel bim 3. Bauer (88 m)
Tunnel
Letschenbergtunnel (129 m)
Tunnel
Röllerwaldtunnel (162 m)
Tunnel
Eisenbergtunnel (792 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Spärletunnel (80 m)
A/D: Überleitstelle, CH: Spurwechsel
52,1 Niederwasser
   
52,1 Niederwasser 550 m
Tunnel
Obergießtunnel (175 m)
Tunnel
Hippensbachtunnel (365 m)
Tunnel
Kurzenbergtunnel (324 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Mühlhaldetunnel (64 m)
Tunnel
Losbachtunnel (185 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Forellentunnel (64 m)
   
Kaisertunnel (31 m, 1925 abtrait)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Großhaldetunnel (327 m)
Bahnhof, Station
56,0 Triberg 616 m
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Kleiner Triberger Tunnel (92 m)
Tunnel
Großer Triberger Tunnel (835 m)
Tunnel
Gummambstunnel (365 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Seelenwaldtunnel I (48 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Seelenwaldtunnel II (69 m)
Tunnel
Seelenwaldtunnel III (195 m)
A/D: Überleitstelle, CH: Spurwechsel
60,1 Triberg Seelenwald
Tunnel
Gremmelsbachtunnel (912 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Gaislochtunnel (54 m)
Tunnel
Hohnentunnel (327 m)
Tunnel
Grundwaldtunnel (381 m)
   
63,7 Nussbach 750 m
Tunnel
Krähenlochtunnel (224 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Sommerbergtunnel (51 m)
Tunnel
Farrenhaldetunnel (313 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Steinbistunnel (63 m)
Tunnel
Tannenwaldtunnel (166 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Tannenbühltunnel (25 m)
Tunnel – bei mehreren Tunneln in Folge
Schieferhaldetunnel (93 m)
Tunnel
Sommerautunnel (1.697 m)
   
68,8 Sommerau (Schwarzwald) 832 m
Bahnhof, Station
71,3 Sankt Georgen 805 m
   
75,2 Peterzell-Königsfeld 777 m
   
81,1 Kirnach-Villingen 729 m
Bahnhof, Station
85,9 Villingen (Schwarzwald) 704 m
Abzweig – in Fahrtrichtung: nach links
noch Rottwyl
   
88,7 Marbach (Baden) 696 m
   
Bahnstrecke Marbach–Bad Dürrheim
Haltepunkt, Haltestelle
88,9 Marbach West
Haltepunkt, Haltestelle
90,1 Brigachtal-Kirchdorf
   
91,4 Klengen 689 m
Haltepunkt, Haltestelle
91,5 Brigachtal-Klengen
Haltepunkt, Haltestelle
94,3 Donaueschingen-Grüningen 686 m
Haltepunkt, Haltestelle
96,8 Donaueschingen-Aufen 682 m
Haltepunkt, Haltestelle
98,8 Donaueschingen-Mitte/Siedlung
Bahnhof, Station
99,8 Donaueschingen 677 m
BSicon STR.svg
Gleisdreieck – geradeaus, nach rechts, ex von rechts
Höllentalbahn noch Fryburg
BSicon STR.svg
   
103,5 Pfohrè
   
106,3 Neudingè
   
110,2 Gutmadingè
Bahnhof, Station
113,0 Geisingè
Abzweig – in Gegenrichtung: nach links
115,3 Sauschwänzlebahn
   
115,8 Hintschingè
Haltepunkt, Haltestelle
117,8 Immendingen-Zimmern
Bahnhof, Station
119,0 Immendingen 658 m
Abzweig – in Fahrtrichtung: nach links
Donautalbahn noch Ulm
Tunnel
Möhringer Tunnel (180 m)
Abzweig – in Gegenrichtung: nach rechts
Gäubahn vo Schtuegett
Bahnhof ohne Personenverkehr<!-– Dienststation, Betriebs- oder Güterbahnhof-->
123,8 Hattingen (Baden)
Tunnel
124,2 Hattinger Tunnel (900 m)
   
129,8 Talmühle
Bahnhof, Station
134,6 Engè
Bahnhof, Station
137,3 Welschingen-Neuhausen
Bahnhof, Station
140,8 Mühlhausen (b Engen)
   
143,4 Hohenkrähen
Haltepunkt, Haltestelle
146,2 Singen (Hohentwiel) Landesgartenschau
BSicon .svgBSicon eKRZu.svgBSicon exSTRlg.svg
Randenbahn noch Beuren-Büßlingen (bis 1966)
BSicon .svgBSicon eABZrg.svgBSicon exSTRrf.svg
Abzweig – in Gegenrichtung: nach links
Hochrheinbahn vo Basel
Bahnhof, Station
149,1 Singen (Hohentwiel) 434 m
   
noch Etzwilè
Strecke – geradeaus
Hochrhybahn noch Konschtanz

D Schwarzwaldbahn isch è zweigleisigi, elektrifizyrti Hauptbahn z Bade-Württemberg, vo Offèbürg noch Singè. In Abgrenzig zu dè „Württembergische Schwarzwaldbahn“ zwischè Stuttgart un Calw[1] wörd sie au Badischi Schwarzwaldbahn betitlet. Sie isch 150 Kilometer lang, überwindet 650 Höhèmeter un durchlauft 39 Dunnel. Baulich un landschaftlich intressant isch besunders dè 40 Kilometer lange Uffschtyg vo Huusach noch Sankcht Gorgè. D Stygig vom gsamtè Abschnitt blybt unter 20 Promille un enthaaltet deshalb keini Steilschtrecki.

Zwischè 1863 un 1873 isch diè Schwarzwaldbahn noch dè Blään vom Robert Gerwig baut worre. Bis hütt isch diè Strecki diè einzigi zweigleisigi Gebirgsbahn z Dütschland un diè wichtigschti Bahnliniè durch dè Schwarzwald.

Geographischi un wirtschaftlichi Bedütung[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Durch dié Streckèführig quer durch dè Schwarzwald hèt d Schwarzwaldbahn diè Strecki OffenburgSingen vo 240 km uff 150 km vokürzt, well disell scho übber diè Badischi Hauptbahn verbundè gsy isch. Im Nahverkehr vo dè Dütschè Bahn isch sie hützudag Deil vo dè Regional-Express-Vobindig KarlsruehKrüzlingè (als Schwarzwaldbahn vomarktet).[2] Nebèby vokehrt all Dag èn InterCity zwischè Konschtanz un Hamburg-Altona.

Bedütend isch diè Strecki au für d Gemeindè im Süedschwarzwald gsy, welli erscht durch diè Bahn zitgmääß erschlossè worre isch. Für vieli Ort, wo bis anhyn nur mit Kutschè erreichbar gsi sin, isch diè Bahn dè Schlüssel für d Induschtrialisierung gsy. Vom Ènd vom 19.Johrhundert bis zum 1. Wältkriäg hèt diè Uhreinduschtry en wirtschaftlichè Höhepunkt erlèbt, welle bis hüt sebben Wirtschaftsraum präägt hèt. Nutznièßer sin nit nuh diè direktè Aaliger wiè St. Gorgè, Hornberg, Villingen-Schwenningen un Donaueschingen, sondern au Furtwangè odder Schrammberg in dè Nöchi. Für dè Tourismus isch diè Bahn ebèfalls bedütsam.

Hischtoriè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Planig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Erschte Planungè für dè Bau von ere Bahnstrecki zentral durch dè Schwarzwald hèt s scho y dè 1840er Johr gäh.[3] Allerdings sin selli znäkscht widder voworfe worre, well d technischi Voruussetzigè für è söttigi rächt uffwändig z bauendi Strecki noh nit gäh gsy sin.

Urschprünglich hät è solchi Bahnlinie als Zuebringerstrecki zu dè Gotthardbahn über dè erschte dütsch-schwizerischè Grenzübergang bi Waldshuet un Koblenz dienè söllè. Diè geologischè Problem i dè Wueteschlucht hän abber dè Bau vo derè Bahn ab Donaueschingen Richtig Südè vohinderet, deshalb isch d Schwiz Kanton Schaffhuusè in èm witè Bogè umfahrè un Singè, uwit vom Bodensee, als Endziel erreicht.

Nochdèm mo Offèbürg als Uusgangs- un Singè als Endpunkt feschtglegt ka hät, sin drei witeri Variantè untersucht worre:

  1. d Bregtallinie über Furtwangè un entlang vo dè Donauquellfluss Breg,
  2. d Sommeraulinie über Hornbèrg un Tribèrg
  3. d Schiltachlinie über Wolfach, Schiltach un Schrambèrg.

Da diè Bregtalliniè vom baulichè Uffwand hèr z groß gsy isch, hät mo disell als erschti voworfè. D Schiltachlinie wär zwar bautechnisch gesèh diè einfachschti vo dènè drei Variantè gsi, abber d Stadt Schramberg, wo zu Württemberg ghört hät un über diè disell Linie gführt hät, è Dorn im Aug, well diè Schwarzwaldbahn usschlißlich über badisches Gebièt verlaufè hèt söllè. Us sellem Grund isch d Entscheidig zugunschtè vo dè Sommerau-Liniè troffè worrè. Dè Ysebahningenieur Robert Gerwig hät aaschließend diè Plän für dè Streckèbau aus.

Bau[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Well dè mittlerè Streckèabschnitt è langi Planigsphasè benötigt hét, hèt sich diè Badischi Staatsysèbahn entschlossè, beidi „Endè“ vo Offèbürg bis Hausach un vo Engè bis Singè z erscht z bauè. Diè Bauaarbètè hän im April 1865 aagfangè. Zwischè Offèbürg un Hausach isch dè Bau vo dè Schwarzwaldbahn relativ unproblematisch verloffè, well zwischè sellè beidè Städt s Kinzigdal gnutzt wörre hèt könnè. Lediglich oberhalb vo Gengèbach hèt è neus Bett für d Kinzig grabè wörrè müèsè.

Kartè vom technisch aaschpruchvollschtè Abschnitt

Vor allem zwischè Engè un Donaueschingè hèn sich d Bauarbètè dütlich üfwändiger gschtaltet, well mo für d Überwindig vo dè Wasserscheidè zwischè Rhy un Donau dè Hattinger Tunnel durch dè Jurakalk hèt müèsè grabbè. Zwischè dè Gemeindè Pfohrè un Neudingè hèt d Donau ußerdem uff erè Längi vo ugfähr 240 Meter volegt wörrè müèsè.

Um s Donaudal in Richtung Hegau z verloh, sin zwei Variantè untersuecht worrè: È Trasse hèt sich bi Geisingè vo dè Donau trennè söllè, è anderi erscht bi Immèndingè. Gerwig hèt schließlich dè Immèdinger Variantè de Vorzug gäh, well er feschtgschtellt hèt, dass dièsell dè Bahnbau eifacher gschtaltet hèt.

Dè Streckèabschnitt zwischè Hornberg un Sankt Gorgè hèt sich uffgrund vo dè villè Kehrdunnel bautechnisch am schwirigschtè usegschtellt un isch deshalb zletzscht fertiggschtellt worrè.

Vo allem dè dütsch-französischè Chrieg im Johr 1870 hèt diè Bauarbetè verzögeret, well diè dütschè Büezer zum Milidär yzogè un diè italiènischè Bauarbeiter entloh worrè. Erscht ab 1871 hèt mo d Bauarbetè widder uffgnoh.

1866–1919: Betrièb unter dè Badischè Staatsbaanè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Johr 1866 sin diè beidè Streckèabschnitt Offenbürg–Huusach un Engè–Singè denn eröffnet worrè. Z Singè un Offenbürg hèt jewyls Aaschluss a diè Badische Hauptbahn bschtandè. I dè Folgejohr sin witeri Streckenabschnitt fertiggstellt worrè. Nochdem dè dütsch-französische Chrieg um 1870 diè Bauarbetè un diè Fertigstellig zuesätzlich è bizzeli verzögeret hèt, isch diè Schwarzwaldbahn erscht am 10. November 1873 uff ihrer gesamtè Strecki befahrbar gsy. Auch hèt s Plään gäh, diè Elztalbahn vo Fryburg über Elzach mit Huusach z vobindè. Sell Vorhaa isch abber niè umgsetzt worrè.

Bahnhof Engè um 1900

Im Personèvokehr hèn am Aafang znäkschst füüf Zugpaar vo Offenbürg bis noch Konschtanz vokehrt, im Abschnitt Villingen–Konschtanz sin au no drei witeri Zugpärli dezuè ko. Drüber usè hèt s no èn Schnellzug gäh, wo uff dè Strecki Konschtanz–Immendingè gfahrè isch, aaschlißend aber z Immendigè Kopf machè hèt müèse un über d Gäubahn in Richtig Stuègètt gfahrè isch, un èm Zug vo Offenbürg noch Singè. Letschtèrer hèt öppis um vier Stundè bruucht, um vo Offenbürg bis noch Singè z glangè. Dè Streckèabschnitt Huusach–Villingè isch bis 1888 zweigleisig uusbaut worrè.

Bis öppè 1900 hèt sich dè Fahrplan uff dè Schwarzwaldbahn kontinuyrlich vodichtet. Au dè Güetervokehr hèt während sellem Zitraum dütlich zu gnoh. Ab Summer 1906 sin mehreri Schnellzüg übber diè Strecki gfahrè. Unter sellenè hèn sich au internationali Züüg uff dè Relationè Amsterdam–Konstanz, Ostende–Konstanz un Frankfurt am Main–Chur bfundè. Allerdings sin selli Fernzüüg bald widder ygschtellt worrè.

Nochdem im Johr 1914 dè Erschti Weltchrièg uusbrochè isch, hèt dè Fahrplan während èm Kriegsvolauf immer witer uusdünnt wörrè müèse. So isch im Summer vom Johr 1918 nu no ein einzigè Personèzug übrig blibbè. Am 24. Mai 1918 isch es denn zu dè Explosion von èm Munitionszug bi Triberg ko.

1919–1945: Betrièb unter dè Dütschè Rychsbahn[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Diè Streckèabschnitt Offèbürg–Huusach un Villingè–Singè sin bis November 1921 durchgängig zweigleisig uusbaut worrè, well diè gsamte Schwarzwaldbahn schu vo vornèyè zweigleisig trassiert gsy isch. Ab 1922 sin au preußische P 8-Dampflokomotivè uff derrè Strecki zum Ysatz ko.

Am 4. Februar 1923 hän französischi Truppè Appèwyer un Offèbürg bsetzt. Durch sellen Umschtand bedingt hèn diè sognanntè „Bummelzüüg“ bis uff witeres i dè südlich vo Offèbürg glegènè Gemeind Ortèberg aagfangè bzw. uffghört. Ußerdemm hèt s nu no ei Eilzugpaar gäh, welles au nu zwischè Huusach un Konschtanz vokehrt hèt. Dè bisherige Durchgangsvokehr uff dè Schwarzwaldbahn hèt mit vill Uffwand umgleitet wörrè müèsè.

Bahnhof Offenbürg
Dè Bahnhof Singè - Endpunkt vo dè Schwarzwaldbahn

Nochdem Appenwyèr un Offèbürg am 11. Dezember 1923 freigäh worrè sin, hèn sämtlichi Züüg vo dè Schwarzwaldbahn bis nach Offèbürg un teils witer nach Nordè vokehrè könnè.

Um diè Leischtungsfähigkeit vo dè Schwarzwaldbahn no witer erhöhè z könnè, isch ab 1924 dè Reichèbach-Viadukcht z Hornberg durch è neus, leischtungfähigers Bruggebauwèrk ersetzt worrè, well dè bishèrig Viadukcht dè Aaforderigè nimmi gwachsè war. Dè Nochfolger hèt Endi Oktober 1925 noch enèrè Bauzit vo insgsamt 17 Mönnet in Betrièb gnoh wörrè könnè. 1925 (noch anderè Quellè 1931) isch dè nu 31 Meter lange Kaiserdunnel uffgschlitzt un abtrait worrè.

Im 22. April 1945 hèt dè Vokehr chriegsbedingt ygschtellt wörrè müèsè, well èn Pfyler vom Reichèbach-Viadukcht in Mitleidèschaft zogè worrè isch. Nu wenigi Wochè spöter hèt er nach Chriegsènd widder inschtand gsetzt wörrè könnè, dodèmit hèt dè Betrièb uff dè Schwarzwaldbahn scho am 30. Juni 1945 widder uffgnoh wörrè könnè.

1945 bis 1994: Betrièb unter dè Dütschè Bundesbahn[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ab èm Summerfahrplan 1955 hèn erschtmols Schinèbüss uff dè Schwarzwaldbahn vokehrt un ei Johr spöter isch zum erschtè Mohl è Disellok uff dè Strecki zum Ysatz ko. 1962 hèn Disellokomotivè vo dè Baureihè V 200 diè voblibènè bisher ygsetztè Dampflokomotivèn – bsunders diè Baureihè 39 – abglöst.

Um dè Betryb uff dè Schwarzwaldbahn no flexybler un attraktyver z machè, isch Aafang vo dè sibzger Johr bschlossè worrè, diè Strecki z elektrifizyrè, deshalb isch sie am 25. September 1977 vollschtändig uff elektischè Betrièb umgschtellt worrè. Diè Elektrifizierungsarbetè hèn sich besunders i dè zahlrychè Tunnel ganz schö uffwändig gschtaaltet, well s Gleis jewyls düefer glait wörrè hèn müèse. Etwa zu de selbè Zit sin mehreri unrentabel gworreni Bahnhöf un Haltepünkcht stillglait worrè.

Haltepunkcht „Donaueschingè Mitti/Sidlung“ vom Ringzug

Diè villè relativ gächè Streckèabschnitt hèn zum Ysatz vo Lokomotyvè mit zuèsätzlicher elektrischer Widerschtandsbrems gführt, woby d Baureihè 139 zum Ysatz ko isch.

1989 hèt è neus Kapitel vom Bahnvokehr im Schwarzwald aagfangè, welles Uuswirkungè uff ganz Weschtdütschland ka hèt: Diè Dütsche Bundesbahn hèt mit dè Eröffnig vo dè InterRegio-Linniè vo Konschtanz über Offèbürg, Karlsruè, Heidelberg un Frankfurt am Main noch Kassel Hbf d Yführig von èrè neuè Zuggattig aagfangè. Diè InterRegio-Züüg uff dè Schwarzwaldbahn hèn im stündlichè Wechsel mit dè Regionalexpress-Züüg Konschtanz–Offèbürg èn Quasi-Stundentakt gwährleischtet. Sognannti Linniètauscher un Linièvolängerer hèn ab Mitti dè nünziger Johr direkti InterRegio-Vobindungè noch Berlin, Hamburg, Lübeck un Stralsund etablirt.

1995 bis hütt: Betrièb unter dè Dütschè Bahn AG[ändere | Quälltäxt bearbeite]

RS1 vo dè Ortenau-S-Bahn uff dè Fahrt vo Offenbürg noch Freudèschtadt

Diè Privatisyrung vo dè Bundesbahn hèt au Uuswirkungè uff d Schwarzwaldbahn. Diè Bahnreform hèt privatè Ysebahngsellschaftè dè Zuegang zum Netz vo dè DB AG ermöglicht un dodèmit au zu dè Schwarzwaldbahn. Asè sin sit èm 24. Mai 1998 zwischè Offèbürg un Huusach Züg vo dè Ortenau-S-Bahn (OSB), è Döchter vo dè SWEG im Ysatz gsi. Hütt verkehret selli Zugleischtungè stündlich vo Offèbürg via Huusach un d Kinzigdalbahn bis uff Freudèschtadt. Dodènebè sin zwischè Engè un Konschtanz ab dèselbè Zit Züüg vo dè Schwizer Bahngsellschaft Mittelthurgaubahn mit èm Namè Seehas übber Konschtanz usè bis i d Schwiz durrèbundè worrè.

Im Johr 2001 isch für d Ortenau-S-Bahn a dè Schwarzwaldbahn èn neuè Haltepunkt a dè Offenbürger Kreisberufsschuel ygrichtet worrè. Zum Fahrplanwechsel 2001 sin die IR bis uff zwei Zugbärli ygschstellt worrè un dodurch Züg vo dè neu gschaffènè Zuggattig InterRegioExpress (IRE) uff dè Liniè Karlsruh–Konschtanz ersetzt worrè. Die RE sin ebèfalls im Zuglauf bis Karlsruh verlängeret worrè. Endi 2002 sin diè beidè verblibnè IR-Zugbaar mit Abschaffig vo sellèrè Zuggattig in InterCitys (IC) umgwandlet worrè.

Sit 2003 sin diè Abschnitt zwischè Donau un Villingè sowiè sit 2004 zwischè èm Wuètèdalbahn-Abzwyg bi Hintschingè un Immedingè Bahnhof Deil vom Ringzug-Sischtem vo dè Landchreis Tuttlingen, Rottwyl un Schwarzwald-Baar. Dodèzuè sin mehreri Haltepünkt reaktivyrt sowiè neui Haltepünkt aaglait worrè.

Im Johre 2003 sin diè Schinènnahverkorsleischtungè im Nahverkehr zwischè Karlsruh un Konschtanz durch s Land Badè-Württemberg europawit uusgschriebè worrè. Diè Uusschribung hèt 2004 diè DB Schwarzwaldbahn GmbH gegè zwei witeri Mitbwerber gwunnè, è Tochtergesellschaft vo dè Dütschè Bahn AG, welli no vor dè Betrièbsuffnahm (rückwürkend zum 1. Januar 2006) uff diè DB Regio AG verschmolzè worrè isch.

Doppelstockchzug vo dè Schwarzwaldbahn im Bahnhof vo Singè mit dè Lok vo dè Baureihè 146

Sit èm 10. Dezember 2006 vokehrè neui Züüg uff dè Schwarzwaldbahn, wo uus Lokomotivè vo Baureihe 146.2 sowiè moderni Doppelstockchwaggè vo dè 4. Generation mit 55-cm-Mittelyschtyg mit dè Uffschrift „Schwarzwaldbahn“, welli mit Klimaaalag un Luftfederig dè Komfort dütlich gschteigeret hèn. Dodurch hèn die Fahrgaschtzahlè innerhalb von èm Johr um 30 % gschteigert worrè konnè.[4] Nebbeby versuecht di Schwarzwaldbahn GmbH au mit èm Mee a Service neui Kundè z gewinnè.

S IC-Paar 2370/2371 „Schwarzwald“ vo Hamburg noch Konschtanz bzw. vo Konschtanz noch Hamburg un Stralsund verkehret witerhin täglich im Takt vo dè Regionalzüüg un ersetzt selli zwischè Offèbürg un Konschtanz. Am Wochèènd vokehrt è witeres IC-Paar 2004 bzw. 2006/2005 „Bodensee“, welles Konschtanz mit Dortmund, Emdè un Norddeich vobindè duèt.

D Schwarzwaldbahn wörd doher mittlerwyl fascht nu no vom Öffentlichè Nohvokehr bediènt, au wenn no einigi Züüg vom Fernvokehr erhaaltè blibbè sin. D Güetervokehr spillt nu è Nebèrollè. Im Kursbuch vo dè Dütschè Bahn isch diè Strecki unter dè Nummer 720 vozeichnet.

Zuekumpftsplään[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S git einigi Uusbauplään für d Schwarzwaldbahn. Diè Reaktivyrung vom Haltepunkt Ortèberg. wo mo Aafang vo dè achtzger Johr uffgäh hèt, isch ebbèso vorgsäh wiè dè Bau vom neuè Haltepunkt am Guetacher Freilichtmuseum. Selli Plään müèn allerdings weggè fählendè Geldmittel znäkscht zruckgschtellt wörrè. Au söttet widder mee Züüg z Geisingé (hüt nu vereinzelti Halte) un Immendingè (nu alli zwei Stund) haaltè, dodèzue müèn allerdings zwischè Engè un Singè d Zugfolgezittè durch Ybau vo Blocksignaal voringeret wörrè.

Seehas-Zuggarnitur im Bahnhof vo Konschtanz, 2001

Streckèvolauf[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Geografischè Volauf[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo Offèbürg bis Huusach folget diè Schwarzwaldbahn dè Kinzig, bi Gengèbach teilwys sogar direkt a derrè irem Ufer. Dè Streckèabschnitt Offèbürg–Gengèbach führt a uusdehntè Wyberg vorbei, bis disellè sich im immer enger wörrendè Kinzigdal allmählich reduzyret. Aaschlyßend volauft diè Strecki bis Hornberg im Guetachdal. Dodenoch wörret bis Sankt Gorgè mehrèri Kehrschlyfè mit irè zahlrychè Dunnel passyrt un mehrèri Hundert Höhèmeter dodurch überwundè. Bi Triberg gits auch èn sognanntè „Dreibahnenblick“, vo dem uus sellè Streckèabschnitt guet z säh isch.

Hinter Sankt Gorgè folget diè Strecki èm Donau-Quellfluss Brigach. Hinter Villingè wörd dè namensgebendi Schwarzwald allmählich voloh un d Baar durchqueret. Im Bahnhof vo Donau trifft d Schwarzwaldbahn uff d Höllèdalbahn, welli noch dè Schwarzwaldbahn diè zweitwichtigschte Ysèbahnstrecki im Schwarzwald isch. Bis Immèdingè haaltet sich d Schwarzwaldbahn parallel zu dè Donau, diè z Donaueschingen us èm Zämmèfluss vo Brigach un Brèg entschtoht ( im Volkch uffs Muul gluegèt : "Brigach un Brèg bringet Donau zwäg" ).

Vo Offèbürg bis Hornberg volauft diè Strecki im Ortenaukreis, vo Triberg bis Donaueschingè im Schwarzwald-Baar-Kreis. Uff èm Gebièt vo dè Gemeindè Geisingè un Immendingè wörd dè Landkreis Duttlingè durchquert, dè reschtlichi Deil vo dè Schwarzwaldbahn lyt im Landkreis Konschtanz.

Technischi Besunderheitè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Diè Schwarzwaldbahn gilt als erschti Ysebahnstrecki im Gebirge, wo durch Schlyfè künschtlich volängeret worrè isch, um die Stygig z begrenzè. Sie blybt durchwèg unter 20 Promille. Anderèfalls wär (wi aafangs bi ebèfalls im Schwarzwald glegènè Bahnstreckenè wi dè Murgdalbahn odder dè Höllendalbahn) è streckèwysi Uusführung als Zahnradbahn unvomeidlich gsy.

Diè Bahn überwindet zwischè dÈ Städt Huusach un St. Gorgè èn Höhèunterschyd vo mee als 564 Meter. Diè beidè Ort liget i dè Luftliniè nu 21 Kilometer vonenand entfernt, mit dè Bahn sin si dogegè 38 Kilometer von ènand entfernt.

Erschwerènd isch dezue ko, dass diè Bahn vor dè Gründig vom Dütschè Rych erbaut worre isch un vollschtändig im Großherzogtum Badè volaufè hèt müèsè. è Trassyrig durch s benochborte Königrych Württèberg über Schramberg wär wesentlich koschtègünschtiger uusgfallè. Disell Variantè hèt sich abber vobotè, well Badè diè Kontroll über selli strategisch wichtigi Strecki keim anderè Staat überloh hèt wellè. Ußerdem hät disell Trassè dè Schramberger Uhrèinduschtry gegèüber dè badischè Konkurrenz z Furtwangè èn beträchtlichè Vorteil brocht, dodrin hèt Badè kei Intresse ka.

Reichèbach-Viadukt z Hornberg (links im Bild)

Im Gegèsatz zu dè vylè Dunnel vo derè Strecki (37 allei zwischè Huusach un St. Gorgè) exischtyrt a dè Schwarzwaldbahn nu ein großè Viadukt z Hornberg. Diè Strecki unterquert uff irem Weg vo Nordè noch Südè zweimol diè europäischi Hauptwasserscheidè: im 1697 Meter langÈ Summerauer Tunnel (zwischè Triberg un St. Gorgè) un im 900 Meter langè Hattinger Tunnel (zwischè Immendingè un Engè).

Au diè Sicherungstechnik a dè Schwarzwaldbahn isch bemerkenswert. So findet mo jedi Bauform vo Stellwèrk: aagfangè vom mechanischè z Villingè übber è relaisgschtüeretès z Triberg bis hy zum elektronischè z Immèdingè.

Robert Gerwig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Mit dè Schwarzwaldbahn isch uhmittelbar dè Namè vom projektyrendè Ingenieur vo dèrè Strecki, Robert Gerwig, verbundè. Diè Längèentwicklig vo derè Strecki wörd durch insgsamt zwei S-förmigi uffenander folgendi Kehrschlyfè un zwei Kehrdunnel ermöglicht. S glyche Prinzip wörd au a dè Nordrampè vo dè Gotthardbahn bi Wassè aagwendet, woby desell Entwurf ebèfalls auf dè Robert Gerwig zruckgoht. Als Erinnerig für diè Nochwelt isch i dè unmittelbarè Nöchi vom Bahnhof Triberg s Gerwig-Denkmal uffgschtellt worrè.

Modellbahnaalaagè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Deile vo dè Schwarzwaldbahn sin in Huusach mit Hülfe vo Fotos un Bauplääne in èrè Modellbahnaalaag im Maßschtab H0 nochbaut worrè. Mit 1300 Meter Gleislängi un 1,80 Meter Höhèunterschyd uff 400 Quadratmeter isch se diè gröschte Modellaalaag noch realem Vorbild z Europa.[5]

È witers Modell vo dè Schwarzwaldbahn stoht sit über 50 Johr im Triberger Schwarzwaldmuseum. Sell zeigt i dè N-Spur dè Streckèabschnitt vo Nyderwasser bis Summerau zu Zitè vo dÈ 1950er Johr (z. B. bi Gebäude, Bruggenè etc.).

Luèg au[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Literadur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Hangarter, Heinz, Unsere Schwarzwaldbahn, Rößler + Zimmer Verlag, Augsburg 1971.
  • Scharf, Hans-Wolfgang, Die Schwarzwaldbahn und das Bahnbetriebswerk Villingen, EK Verlag, Freiburg/Br. 1980.
  • Ruch, Martin, Die Schwarzwaldbahn – Kultur und Geschichte von Offenburg bis Konstanz, Reiff Schwarzwaldverlag, Offenburg 2005, ISBN 3-922-663-85-0.
  • Scherff, Klaus, Die Schwarzwaldbahn, Transpress Verlag, Stuttgart/Berlin 2001, ISBN 3-613-71166-4.
  • Mahlbacher, Jürgen, Die Schwarzwaldbahn, Geschichte, Sehenswürdigkeiten, Freizeittipps 1. Aufl. 2007. 130 Seiten, 130 Abb, ISBN 978-3-00-021761-6.
  • Hardmeyer, Jacob, Die badische Schwarzwaldbahn, Reprint von 1886 – Eine Bahnfahrt vor 120 Jahren von Offenburg nach Konstanz, Freiburger Echo Verlag, ISBN 3-86028-096-1.

Film[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblinggs[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Einzelnochwys[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Guck zom Beyspiil d Webseyt vom Verai Württembergische Schwarzwaldbahn http://www.schwarzwaldbahn-calw.de/
  2. DB-Informationè zu dè Schwarzwaldbahn
  3. Denkschrift über die Kinzigthal-Konstanzer-Eisenbahn als Begründung der Aufforderung zur Bildung einer unbenannten Gesellschaft auf Einlagen, behufs der Übernahme und Ausführung dieses Eisenbahn-Unternehmens von J. Vanotti, Obergerichtsadvokat, und H. Huber, Kameralist, Konstanz 1847. Selbstverlag der Verfasser.
  4. Zukunftsideè für diè Bahnè, In: Südkurier vom 13. Dezember 2008 (abgruèfè am 19. Dezember 2008)
  5. lutt Websittè vom Betryber vo dèrè Modellbahnaalaag
Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Schwarzwaldbahn“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.