Mannheim

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Wappe Dütschlandcharte
Wappe vo dr Stadt Manne
Mannheim
Dütschladcharte, Position vo dr Stadt Manne fürighobe
49.4836111111118.463055555555697Koordinate: 49° 29′ N, 8° 28′ O
Basisdate
Dialekt: Weschtmiddelditsch
Hauptvariante: Rhifränkisch
Regionalvariante: Kurpfälzisch
Bundesland: Bade-Württebärg
Regierigsbezirk: Karlsrüe
Landkreis: Stadtkreis
Höchi: 97 m ü. NHN
Flächi: 145 km²
Iiwohner:

294.627 (31. Dez. 2012)[1]

Bevölkerigsdichti: 2032 Iiwohner je km²
Poschtleitzahle: 68159–68309
Vorwahl: 0621
Kfz-Chennzeiche: MA
Gmeischlüssel: 08 2 22 000
Stadtgliderig: 17 Stadtbezirk
Adress vo dr
Stadtverwaltig:
E 5
68159 Mannheim
Webpräsenz: www.mannheim.de
Oberbürgermeister: Peter Kurz (SPD)
D 17 Stadtteile vo Manne
Charte

Manne (standardditsch Mannheim, kurpfälzisch Mannem oder Monnem) isch e Stadt im badische Deil vo Bade-Württeberg. S isch mit 310'000 Ywohner nooch Stuegard die zweitgröschti Stadt vo Bade-Württeberg.

Zämme mit Ludwigshafe uf dr andere Rhisite bildet Manne e Doppelstadt mit iber ere halbe Million Ywohner im Kern un 1,3 Millione Ywohner as Agglomeration. Manne isch s'Zentrum vu dr Metropolregion Rhi-Neckar mit guet 2 Millione Ywohner. D'Agglomeration Manne isch dr sibtgröscht ditsch Balligsrüm.

Geografy[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Lag[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Manne isch im üsserste Nordweste vom Bundesland Bade-Württeberg. S ligt am Dreiländereck Bade-Württeberg-Rhyland-Pfalz-Hesse. Ufgrund vu sinere Lag in dr Oberrhiebeni un im induschtrielle Kernrüm vu Europa, dr sognennte Blaue Banane, isch Manne e wichtige Verchehrsknotepunkt.

Stadtglyderig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Manne wird in sibzä Stadtbezirk glydert. Vo denne ghöre di folgende sechs Bezirk zu de "innere" Stadtbezirk:

  • Innestadt/Jungbusch
  • Lindehof
  • Neckarstadt-Ost/Wohlgelege
  • Neckarstadt-West
  • Neuostem/Neuhermse
  • Schwetzingerstadt/Oschtstadt

Ölf witeri definiert mer als "üsseri" Stadtbezirk:

  • Feudenem
  • Fridrichsfeld
  • Käfertal
  • Neckarau
  • Rhynau (hochdytsch:Rheinau)
  • Sandhofe
  • Seckenem
  • Schönau
  • Vogelstang
  • Waldhof
  • Wallstadt

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Manne isch 766 zum erschte Mol urkundlig erwähnt worre. D Festig Manne hät de Friedrich IV. im Johr 1606 baut. E Johr druff hät mer d Stadträcht verlihe. Im 18. Johrhundert isch Manne durch de Sitz vom Kurfürscht zun re wichtige Stadt worre. Wo de Kurfürscht uff Münche gange isch, hät sälli Zit e End gha.
Uff sälli "Erschti Goldeni Ära" isch im 19. Johrhundert die "Zweiti Goldeni Ära" gfolgt, wo d Stadt e Hafe und e Bahnhof kriegt hät.
Im Zweite Wältkrieg hät s schweri Luftagriff ge.[2]


Gmeinderot[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Zämmesetzig vum Gmeinderot
Partäi Wahle vu 2009 Wahle vu 2004
SPD 16 Sitz 16 Sitz
CDU 15 Sitz 19 Sitz
FDP 4 Sitz 2 Sitz
Bündnis 90/Di Griene 8 Sitz 5 Sitz
Wehlervereinigunge 3 Sitz 6 Sitz
Anderi Partäie 2 Sitz
Gsamt 48 Sitz 48 Sitz
Quälle: Statisdischs Landesamt vu Bade-Württebärg

Sehenswürdigkeite[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Jesuitechirch
  • Jesuitekirch: Di mittlerwyli widderuffbauti Kirch isch noch ihrem Bau im Johr 1760 Hofkirch gsi.
  • D KZ-Gedenkstätte isch am Änd vom Zweite Wältchrieg e Lager vo Zwangsarbeiter gsi.

Witeri:

  • Kunschthalle Manne
  • Landesmuseum Manne
  • Museumsschiff Manne
  • Mannemer Planetarium
  • Schiller-Hus
  • Schloss Manne[3]
  • Bertha Benz Memorial Route[4]

Verchehr[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Stroß: D Agglomeration Manne/Ludwigshafe isch vo insgsamt siebe Autobahne umge. Dodezüe ghöre z.B. d A6 (Saarbrucke-Nürnberg), d A67 wo uff Frankfurt am Main und Darmstadt führt, d A656 uff Heidelberg und d A659 uff Wyheim.
  • Ysebahn: Manne isch de zweitgröscht Hafe vo Südwestdütschland. S git ICE-Verbindige uff Stuegard und anderi, insgsamt 185 Züg pro Dag. Au de Gieterbahnhof isch mit 440 Züg däglich eine vo de gröschte vo Dütschland. Au Nochverkehr isch vorhande; s hät e Stroßebahn und vyli Buslinie.
  • De Hafe isch eine vo de gröschte Binnehäfe vo ganz Europa. 2005 sin 8,1 Tonne Gieter umgschla worre.
  • Luftverchehr git s relativ wenig, s hät zwar e Militär- und Zivilflughafe, wo Verbindige uff Berlin, Hamburg und Saarbrucke zur Verfiegig stellt. Für d Mannemer günstiger isch aber de Flughafe vo Frankfurt, wo 40 Kilometer eweg und mit em ICE z erreiche isch.[5]

Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Für Främdi isch de Mannemer Dialäkt zum Deil schwer z verstoh. Er underscheidet sich dütlig vo de andere Fränkische Dialäkt und wird numme im Stadtgebiet eso gschwätzt. Charakteristischi Wörter sin állaa (= alsdann, au los!), usserdem heer am Afang und gell am Änd vo me Satz. Mer merkt dytlig de Yfluss vom Französische, Jiddische und Rotwelsch (ener Gheimsproch vu de Bettler und Vagante).

Witeri charakteristischi Wörter sin z.B.

  • Schees (vo frz. chaise) = Chinderwage
  • Boddschamber (vo pot de chambre) = Nachtgschirr
  • Waschlafoor (vo laver) = Wäschschüssel
  • Buttig (vo boutique) = baufälligs Hus[6]

Quelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistisches Bundesamt – Gemeinden in Deutschland mit Bevölkerung am 31.12.2012 (XLS-Datei; 4,0 MB) (Einwohnerzahlen auf Grundlage des Zensus 2011)
  2. www.deutsche-staedte.com
  3. www.rhein-neckar-guide.de (für s ganze Kapitel "Sehenswürdigkeite")
  4. Bertha Benz Memorial Route
  5. de.wikipedia (freii Übersetzig)
  6. www.wsc-mannheim.de

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Mannheim – Album mit witere Multimediadateie