Iran

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
جمهوری اسلامی ايران

Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān
Islamischi Republik Iran

D’Flagge vo جمهوری اسلامی ايران  Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān  Islamischi Republik Iran
S Wappe vo جمهوری اسلامی ايران  Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān  Islamischi Republik Iran
Wahlspruch: استقلال آزادی جمهوری اسلامی

Esteqlāl, Āzādī, Dschomhūrī-ye Eslāmī
(pers. für „Unabhängigkeit, Freiheit, Islamischi Republik“

Amtsschpraach Persisch
Hauptschtadt Teheran (Tehran)
Schtaatsform Islamische Republik seit dem 1. April 1979
Schtaatsoberhaupt Oberster Rechtsgelehrter Seyyed Alī Chāmene'ī
Regierigschef Staatspräsident Mahmūd Ahmadī-Nežād (dt. meischdens Ahmadinedschad)
Flächi 1.648.195 km²
Iiwohnerzahl 71.208.000 (2007[1])
Bevölkerigsdichti 42,8 Iiwohner pro km²
BIP 212 Mrd US-$ (2006)
BIP/Iiwohner 3.045 US-$ (2006)
Währig 1 Iranischer Rial=100 Dinars
Nationalhymne Sorud-e Melli-ye Dschomhuri-ye Eslami
Ziitzone UTC +3,5
Kfz-Kennzeiche IR
Internet-TLD .ir
Vorwahl +98
Iran in its region.svg
Iran map-DE.png

Dr Iran  (früehner Persie, Farsi ايران   Uusschbrooch:   iːˈrɔːn   , dt. s Land vo de Arier) isch ä Schdaat in Vorderasie (Weschtasie). Dr Iran het öbbe 75 Millione Iiwohner und ä Flechi vo öbbe 1,6 Mio. km² und isch eso ein vo de 20 bevölkerigsriichschde und gröschde Schdaate uf dr Wält.

Jüngschdi Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Schah Mohammad Reza Pahlavi (1941-1979) het mi siinere „Wiisse Revolution“ brobiert, s Land z modärnisiere, het aber im Lauf vo siiner Herrschaft immer meh dr Kontakt zum Volk verlore. Die soziale Verändrige si für die konservative Bevölkerigsschichde z wiitgehend und z rasch gsi. Si hai d Opposition underschdützt, wo vom Schah siim Gheimdienscht, em SAVAK, wo vo de Amerikaner und vo de israelische Gheimdienscht usgrüschdet und agleitet worden isch, brutal verfolgt worden isch. Die Underschdützig hai d Islamischde, nochdäm si 1979 dr Schah verdriibe und sälber d Macht übernoh hai, de Vereinigte Schdaate und Israel nie vergässe, und hai se as dr Grooss und dr Chlii Düüfel zu ihre Erzfiind erhoobe.

D Ussepolitik vo dr iranische Islamische Republik under em Ruhollah Chomeini isch virulänt antiweschdlig und d Innepolitik fundamentalischdisch islamisch gsi. Im Novämber 1979 hai iranischi Schdudänte die amerikanischi Botschschaft bsetzt und mit em Iiverschdändnis vo dr iranische Regierig s Personal gfangeghalte, ä Bruch vom Brinzip vo dr diplomatische Immunität wien er nume sälte vorcho isch in dr modärne Gschicht. 1980 het dr Präsidänt vom Irak dr Saddam Hussein Iran agriffe mit em Ziil die weschdlige iranische Ärdölgebiet z erobere. Im Chrieg, wo bis 1988 duurt het hai d Iraker Giftgas iigsetzt, wo meh as 100.000 Iraner umbrocht het. Im ganze si zwüsche enerä halbe Million und erä Million Iraner im Chrieg umcho. Iran isch wäge siiner Politik international isoliert gsi. Die arabische Schdaate, d Sovietunion und d Schdaate vom Warschauer Pakt, aber au d USA, Frankriich, Groossbritannie, Dütschland, Brasilie und d Volksrepublik China hai dr Irak mehr oder weniger offe underschdützt.

In de 1990er Johr hai sich d Beziehige vom Iran mit dr Wält ä chlii verbesseret, aber d Fiindschaft zu Israel und de USA het immer no zu de Fundamänt vo dr iranische Ussepolitik ghört. Sit ass dr erzkonservativ Mahmud Ahmadinedschad 2005 zum Bresidänt gwehlt worden isch, isch d Isolation vom Iran widr gwachse. Er het sich mit siine Bemüehige d Atomchraft uf eigeni Fuschd z entwickle und vor allem mit siiner Weigerig, siis Atombrogramm de Kontrolle z underwärfe, wo im Nonproliferation Treaty, wo dr Iran underschriibe het, schdipuliert si, mit dr ganze UNO agleit.

Quälle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2007/WPP2007%20web/Countries/Iran%20(Islamic%20Republic%20of)/demographic.xml

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Iran – Album mit witere Multimediadateie