Niger

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
République du Niger

Republik Niger

Flagge Nigers
Wappen von Niger
Flagge Wappen
Amtsschpraach Französisch
Hauptschtadt Niamey
Schtaatsform Parlamentarischi Demokratii
Schtaatsoberhaupt Präsident Tandja Mamadou
Regierigschef Ali Badjo Gamatié
Flächi ca. 1.267.000 km²
Iiwohnerzahl 13.000.000 (S 2006)
Bevölkerigsdichti 10,2 Iiwohner pro km²
HDI 0,311[1]
Währig CFA-Franc BCEAO
Unabhängigkeit vo Frankriich am 3. August 1960
Nationalhymne La Nigérienne
Ziitzone UTC+1
Kfz-Kennzeiche RN
Internet-TLD .ne
Vorwahl +227
LocationNiger.svg
Ng-map.png

Niger (dt.: [ˈniːgər], frz.: [niˈʒɛːʀ]) isch ä Schdaat in Weschdafrika. Si Name isch idäntisch mit däm vom groosse Schdrom Niger, welem si Oberlauf dur dr Südweschde vom Wüeschdeschdaat fliesst, wo relativ dicht besiidlet isch.

Niger gränzt im Norde an Algerie und Libye, im Weschde an Mali und Burkina Faso, im Oschde an Tschad und im Süde an Nigeria und Benin. Niger isch ä Binneschdaat, drzue ghöre ä Deil vo dr Sahara, em Sahel und em Sudan. Er isch eins vo de Länder, wo am wenigschde entwicklet si uf dr Welt. Die ehemoligi französischi Kolonii isch sit 1960 unabhängig. Noch erä Phase vo Schdaatsschdreich und Ufschdänd vo de Tuareg schiint sich Niger politisch z schdabilisiere. Exischdänzbedrohend für ä gröschd Deil vo dr nigrische Bevölkerig si d Dürrene und Nahrigsmittelknappheit, wo immer widr chömme.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Zäntrum vu Niger lige d Sandwieschti Erg du Ténéré un s Gebirg Aïr mit em Mont Idoukal-n-Taghès as hegschtem Gipfel (2.022 m). S Aïrgebirg (Massif Aïr) isch di sidlig Furtsetzig vum algerische Hoggar- oder Ahaggar-Gebirg.

Im Weschte, Siden un Oschten isch dr Aïr vu andere Wischtine umgee, di grescht dervu dr eschtlig gläge Ténéré. Är nimmt rund 30 % vum Staatsgebiet yy, wu nume am sidweschtlige Rand dicht bsidlet isch. Wyter eschtli lyt dr Kaouar, no ne Wieschti. Die Saharabiet gehn eschtli bis zue dr Gränze vum Tschad. Im Norde goht dr Ténéré in s Djadoplatoo iber, im Nordoschten ins Tibestigebirg. Die Wieschtine, wu alli zue dr Sahara ghere, nämme insgsamt rund zwai Drittel vu dr Staatsflechi yy.

S dritt Drittel vum Niger im Siden un Sidoschten isch Dail vu dr Sahelzone (Sahel = arab. „Ufer vu dr Wieschti“). Dää Straife lyt am nerdlige Rand vu dr Druckesavanne. Syt Ändi vu dr Sächzgerjohr het s in dr Dorneheckesavanne e baar Diirine gee, wu die allmeh in e wieschtenartigi Landschaft verwandlet hän. Im Sidoschte lyt e Dail vum Tschadsee uf em Biet vum Niger, wu d Uusdehnig vun eme sich aber bin ere große Drickini hinter d Gränze zum Tschad zruckziet.

D Druckesavanne goht vu Side no Norde in Dorneheckesavanne un bal in Halb- un Vollwieschtine iber. Im Norde sin wyte Flechine Sand- un Staiwieschtine. As Folg vun ere fimfjehrige Diiriperiod zwische 1969 un 1974 in dr gsamte Sahelzone isch dr Grundwasserspiegel gsunken, di natyrli Vegetation isch dailwyys vollständig abgstorbe, zum Dail au dur Vehbständ vernichtet. Doderdur sin wider d Vehbständ verringeret wore un d Mänsche hän mieße hungere. Dr Ruum, wu nume vu Nomade cha gnutzt wäre, het sich in dr Folg um rund 50 km wyter no Side uusdehnt.

Dr Sidweschten isch vum Niger dominiert, em drittgreschte Fluss vu Afrika. Är fließt uf 650 Kilometer dur s Land. Die Region isch di ainzig im Land, wu fruchtbar isch.

Anne 1954 isch dr Nationalpark W uusgwise wore, dr ainzig Nationalpark im Niger, wu iber d Gränze zue Burkina Faso un Benin goht.

Klima[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Klima vum Niger isch haiß un drucke. Im Side git s e Rägezyt, wu vu Juni bis Oktober goht. In däre Zyt chunnt fascht dr ganz Johresniderschlag abe, im Mittel zwische 400 un 700 Millimeter im Johr. D Helfti dodervu git s im Augschte. Derwylscht s bis in Nyynzgerjohr im Side relativ regelmäßig Räge gee het, sin d Niderschleg in dr jingschte Zyt in dr Sahelzone zmaischt uusblibe. In dr nerdlige Dail vum Land het s in dr letschte Zyt praktisch kai Niderschleg me gee.

D Dagestämperaturen in dr Wieschtebiet ligen im Jänner durschnittli bi 17 °C, im Juni bi 34 °C. Im Side wären im Jänner 22 bis 24 °C un im Juni 32 bis 34 °C gmässe.

Flora[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Side finde sich in dr Druckesavanne in dr Hauptsach haimischi Greser, Dornehecken un Druckewald. In dr diefer glägene Regione findet mer au Tamarinde, Affebrotbaim, Kapokbaim un Mahagoni. Dr Bflanzebstand vu dr Savanne het aber in dr letschte Johr zimli glitte dur Iberwaidig un Drickini. D Biet im Norde sin praktisch vegetationslos.

Fauna[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Dierwält vum Niger isch dur di gring Vegetation nit seli arteryych. Im Nationalpark im Sidoschte läbe Lebe, Antilope, Giraffe, Biffel, Strauß, Elifanten un Flussbfärd. In dr nerdlige Wischteregione läbe Fennek un Gazelle, derwylscht mer in dr Bärg vum Aïr unter anderem Pavian un Aïr-Chammhoorgumper findet. Im Niger git s ais vu dr greschte Schutzgebiet vu dr Ärd, s Aïr un Ténéré Naturreservat.

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Songhai-Maidli

Vor allem im Norde vum Land git s vil Oasebewohner, Nomaden un Halbnomade. Im Lauf vu dr letschte Johrzehnt hän aber vil vun ene dr Nomadismus ufgee un sin in di iberfillte Stedt zoge. D Mehrhait vu dr Bevelkerig läbt im Side, zmaischt an dr Gränze zue Nigeria un Benin.

Di groß Mehrhait vu dr Nigrer sin Muslim (94 %), dr Räscht vu dr Bevelkerig sin Chrischte un Aahänger vu indigene Religione.

Rund 52 % vu dr Gsamtbevelkerig ghere zue dr Volksgruppe vu dr Zarma un Songhai, iber 23 % sin Hausa, rund 8 % vu dr Bevelkerig sind Tuareg-Berber, 6 % sin Beri Beri (Kanuri) un 4,3 % Fulbe. DErzue git sim Land iber 3000 Franzose, zmaischt in dr Stedt.

75 % vu dr Bevelkerig schwätze Hausa as Erscht- oder Zwootsproch, wyteri Sproche sin Songhai-Djerma (22 %), Fulfulde (10 %), Tamaschagh (e Tuareg-Berbersproch, 10 %), Kanuri (4 %)[2] un anderi. Offiziälli Amtssproch isch Franzesisch.

Bolitik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Niamey

No dr Verfassig, wu am 18. Juli 1999 dur Referendum billigt, am 19. Februar 2010 aber vu dr Militärjunta suschpendiert woren isch, isch Niger e semibresidial Republik un e barlementarischi Demokrati. Staatsoberhaupt un Oberbefählshaber vu dr Strytchreft isch dr Bresidänt, wu uf fimf Johr gwehlt woren isch. D Exekutive isch bin ere Regierig unter Vorsitz vun eme Bremierminischter, d Legislative bi dr Nationalversammlig gläge, eme Aichammere-Barlemänt mit 83 Abgordnete, wu au allio fimf Johr diräkt gwehlt wore sin.[3]

Di yyflussryychschte Barteie sin:

  • Mouvement National pour la Société de Développement (MNSD)
  • Convention Démocratique et Sociale (CDS)
  • Parti Nigérien pour la Démocratie et le Socialisme (PNDS)

Innebolitik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Anne 1999 isch dr Bresidänt Ibrahim Baré Maïnassara, wu 1996 bin eme Militärbutsch di bolitisch Fierig ibernuu un e demokratischi Ornig yyglaitet gha het, bin eme Militärbutsch verschosse wore; zum Bresidänt het sich dr Daouda Malam Wanké uusgriefe. No Wahle het anne 2000 aber dr Tandja Mamadou s Bresidäntenamt ibernuu. Im Demokrati-Index 2008 vu dr Zytschrift The Economist isch dr Niger aber uf Blatz 128 vu 167 Länder gläge un het dodermit wyter zue dr autoritäre Regime zellt.[4]

Am 20. Oktober 2009 sin Barlemäntswahle abghalte wore; d Wahle sin im Vorfäld scho heftig kritisiert wore, wel dr Bresidänt Mamadou Tandja scho syt zwoo Amtszyten im Amt gsi isch un no dr Verfassig kai dritti Amtszyt megli isch. Wäge däne umstrittene Wahlen het di Weschtafrikanisch Wirtschaftsgmainschaft (ECOWAS) d Mitglidschaft vu Niger uusgsetzt.[5]

Am 19. Februar 2010 zum Militärbutsch chuu.[6] Unter dr Junta, wu vum Gschwaderkommandeur Salou Djibo aagfiert woren isch, isch dr Tandja Mamadou gstirzt un feschtgsetzt wore. No aigene Aagabe hebe si s Land vor „Armuet, Entdyschig un Korruption“ welle schitze. Bi däre Revolte sich s zue drei Dote un eme Dutzed verletzte Soldate chuu. Dr Luftverchehr isch dur dr „Oberscht Rot fir d Widerhärstellig vu dr Demokrati“ uusgsetzt un d Landesgränze zuegamcht wore.

Am 31. Jänner 2011 hets Bresidäntschaftswahle gee zämme mit Barlemäntswahle. Zwische dr beede Kandidate Mahamadou Issoufou un Seini Oumarou het s derno am 12. März e Stichwahl gee, wuz sich dr Oppositionsbolitiker Mahamadou Issoufou mit 58 % vu dr Stimme durgsetzt het.[7]

Bresidänt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Mahamadou Issoufou (2004)

D Bresidänte vu dr Republik Niger:

  • 1958–1974 Hamani Diori (abgsetzt dur e Butsch unter em Seyni Kountché)
  • 1974–1987 Seyni Kountché
  • 1987–1993 Ali Saibou
  • 1993–1996 Mahamane Ousmane (abgsetzt dur e Butsch unter em Ibrahim Baré Maïnassara)
  • 1996–1999 Ibrahim Baré Maïnassara (abgsetzt dur e Butsch unter em Daouda Malam Wanké)
  • 1999 Daouda Malam Wanké
  • 1999–2010 (de facto) Tandja Mamadou (abgsetzt dur e Butsch unter em Salou Djibo)
  • syt 2010 Salou Djibo (de facto)

Quelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. http://hdr.undp.org/hdr2006/statistics/ HDI von Niger
  2. Fischer Weltalmanach 2006, S. 337, ISBN 3-596-72006-0
  3. FAB, Brockhaus Enzyklopädie in 5 Bänden, NAR-SHAO, Seite 3369
  4. The Economist Intelligence Unit's Index of Democracy 2008
  5. Deutsche Welle:Umstrittene Parlamentswahl im Niger
  6. www.faz.net
  7. http://www.nzz.ch/nachrichten/politik/international/mehrheit_der_nigriner_voraussichtlich_fuer_opposition_1.9891956.html vorlaifigi Aagab vu dr Wahlkommission 14.3.2011

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Niger – Sammlig vo witere Multimediadateie



Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Niger“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.